{"id":6267,"date":"2026-10-18T15:19:05","date_gmt":"2026-10-18T13:19:05","guid":{"rendered":"https:\/\/balmontconseil.com\/retraite-anticipee-handicap-incapacite-et-inaptitude\/"},"modified":"2026-10-18T21:58:50","modified_gmt":"2026-10-18T19:58:50","slug":"retraite-anticipee-handicap-incapacite-et-inaptitude","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/retraite-anticipee-handicap-incapacite-et-inaptitude\/","title":{"rendered":"Early retirement: disability, incapacity, unfitness"},"content":{"rendered":"<div class=\"balmont-prod\">\n<style>#Content>.content_wrapper>.mfn-page-title{display:none!important}#Subheader{display:none!important}#Content{padding-top:0!important}.balmont-prod.balmont-prod{width:100vw;max-width:100vw;margin-left:calc(50% - 50vw);margin-right:calc(50% - 50vw);padding:0;background:#0E1113!important;color:#FFFFFF!important;font-size:16px;line-height:1.5;text-align:left;font-family:Inter,-apple-system,BlinkMacSystemFont,'Segoe UI',Roboto,Helvetica,Arial,sans-serif}.balmont-prod.balmont-prod *{box-sizing:border-box;color:inherit;font-family:inherit;text-align:inherit}.balmont-prod.balmont-prod a{color:inherit;text-decoration:none!important;border:0}.balmont-prod.balmont-prod p:empty{display:none}.balmont-prod.balmont-prod section{padding:80px 32px}.balmont-prod.balmont-prod .in{max-width:1200px;margin:0 auto}.balmont-prod.balmont-prod section.top{padding-top:160px}.balmont-prod.balmont-prod .alt{background:#12150F}.balmont-prod.balmont-prod .fil{font-size:12px;color:#8A8D82;margin:0 0 18px}.balmont-prod.balmont-prod .fil a:hover{color:#FFFFFF}.balmont-prod.balmont-prod .k{font-size:11px;font-weight:600;letter-spacing:.14em;text-transform:uppercase;color:#C8F020;margin:0 0 14px}.balmont-prod.balmont-prod h1{font-size:48px;line-height:1.1;letter-spacing:-.02em;font-weight:600;margin:0;max-width:22ch}.balmont-prod.balmont-prod h2{font-size:34px;line-height:1.15;letter-spacing:-.01em;font-weight:600;margin:0;max-width:26ch}.balmont-prod.balmont-prod .lede{font-size:17px;line-height:1.55;color:#B5B8AD;margin:20px 0 0;max-width:62ch}.balmont-prod.balmont-prod .grid3{display:grid;grid-template-columns:repeat(3,minmax(0,1fr));gap:16px;margin-top:32px}.balmont-prod.balmont-prod .grid2{display:grid;grid-template-columns:repeat(2,minmax(0,1fr));gap:16px;margin-top:32px}.balmont-prod.balmont-prod .stat{background:#16190F;border:1px solid rgba(255,255,255,.08);border-radius:12px;padding:22px}.balmont-prod.balmont-prod .stat .n{display:block;font-size:34px;font-weight:600;letter-spacing:-.02em;color:#C8F020;font-variant-numeric:tabular-nums}.balmont-prod.balmont-prod .stat .d{display:block;font-size:13.5px;line-height:1.5;color:#B5B8AD;margin-top:8px}.balmont-prod.balmont-prod .card{background:#0E1113;border:1px solid rgba(255,255,255,.08);border-radius:12px;padding:24px}.balmont-prod.balmont-prod .alt .card{background:#16190F}.balmont-prod.balmont-prod .card .t{display:block;font-size:18px;font-weight:600;line-height:1.3}.balmont-prod.balmont-prod .card p,.balmont-prod.balmont-prod .card .p{display:block;font-size:14.5px;line-height:1.6;color:#B5B8AD;margin:10px 0 0}.balmont-prod.balmont-prod .card b{color:#FFFFFF;font-weight:600}.balmont-prod.balmont-prod a.card{display:block;transition:border-color .15s}.balmont-prod.balmont-prod a.card:hover{border-color:rgba(200,240,32,.55)}.balmont-prod.balmont-prod .card .o{display:block;margin-top:14px;font-size:13.5px;font-weight:600;color:#C8F020}.balmont-prod.balmont-prod .tabw{overflow-x:auto;margin-top:28px}.balmont-prod.balmont-prod .tab{width:100%;max-width:880px;border-collapse:collapse;font-variant-numeric:tabular-nums}.balmont-prod.balmont-prod .tab tr,.balmont-prod.balmont-prod .tab th,.balmont-prod.balmont-prod .tab td{background:transparent!important;border-left:0;border-right:0;border-top:0}.balmont-prod.balmont-prod .tab th,.balmont-prod.balmont-prod .tab td{padding:14px 12px;border-bottom:1px solid rgba(255,255,255,.08);font-size:15px;vertical-align:top}.balmont-prod.balmont-prod .tab th{font-size:12px;font-weight:600;letter-spacing:.08em;text-transform:uppercase;color:#8A8D82}.balmont-prod.balmont-prod .tab td.r,.balmont-prod.balmont-prod .tab th.r{text-align:right}.balmont-prod.balmont-prod .tab.large{min-width:720px}.balmont-prod.balmont-prod .tab td.g{color:#C8F020;font-weight:600}.balmont-prod.balmont-prod .note{font-size:13px;color:#8A8D82;margin:14px 0 0;max-width:72ch}.balmont-prod.balmont-prod .ctas{display:flex;flex-wrap:wrap;gap:12px;margin-top:26px}.balmont-prod.balmont-prod .final .ctas{justify-content:center}.balmont-prod.balmont-prod .btn{display:inline-flex;align-items:center;background:#C8F020;color:#0E1113!important;font-weight:600;font-size:14.5px;border-radius:8px;padding:13px 22px}.balmont-prod.balmont-prod .btn2{display:inline-flex;align-items:center;background:#16190F;color:#FFFFFF!important;font-weight:600;font-size:14.5px;border-radius:8px;padding:12px 21px;border:1px solid rgba(255,255,255,.12)}.balmont-prod.balmont-prod .faq{margin-top:28px;border-top:1px solid rgba(255,255,255,.08)}.balmont-prod.balmont-prod details{border-bottom:1px solid rgba(255,255,255,.08)}.balmont-prod.balmont-prod summary{list-style:none;cursor:pointer;display:flex;justify-content:space-between;gap:24px;padding:20px 0;font-size:17px;font-weight:500}.balmont-prod.balmont-prod summary::-webkit-details-marker{display:none}.balmont-prod.balmont-prod summary:after{content:\"+\";color:#C8F020;font-size:20px;line-height:1}.balmont-prod.balmont-prod details[open] summary:after{content:\"\u2212\"}.balmont-prod.balmont-prod .rep{padding:0 0 22px;max-width:78ch}.balmont-prod.balmont-prod .rep p{font-size:15px;line-height:1.6;color:#B5B8AD;margin:0 0 10px}.balmont-prod.balmont-prod .rep b{color:#FFFFFF;font-weight:600}.balmont-prod.balmont-prod .final{text-align:center;padding:88px 32px}.balmont-prod.balmont-prod .final h2{margin:0 auto;max-width:24ch;text-align:center;font-size:40px}@media (max-width:1024px){.balmont-prod.balmont-prod section{padding:60px 24px}.balmont-prod.balmont-prod section.top{padding-top:130px}.balmont-prod.balmont-prod h1{font-size:40px}.balmont-prod.balmont-prod .grid3,.balmont-prod.balmont-prod .grid2{grid-template-columns:1fr}}@media (max-width:640px){.balmont-prod.balmont-prod section{padding:44px 16px}.balmont-prod.balmont-prod section.top{padding-top:100px}.balmont-prod.balmont-prod h1{font-size:30px}.balmont-prod.balmont-prod h2,.balmont-prod.balmont-prod .final h2{font-size:25px}.balmont-prod.balmont-prod .stat .n{font-size:28px}.balmont-prod.balmont-prod summary{font-size:15.5px}.balmont-prod.balmont-prod .ctas{flex-direction:column;align-items:stretch}.balmont-prod.balmont-prod .btn,.balmont-prod.balmont-prod .btn2{justify-content:center}.balmont-prod.balmont-prod .tab th,.balmont-prod.balmont-prod .tab td{padding:12px 6px;font-size:14px}}<\/style>\n<style>\n.balmont-prod.balmont-prod section.art-s{padding:56px 32px 24px!important}\n.balmont-prod.balmont-prod section.art-top{padding:150px 32px 28px!important}\n.balmont-prod.balmont-prod section.art-alt{padding:56px 32px!important}\n.balmont-prod.balmont-prod .prose{max-width:800px;margin:0!important}\n.balmont-prod.balmont-prod .prose>*:first-child{margin-top:0!important}\n.balmont-prod.balmont-prod .prose h2{font-size:32px!important;line-height:1.15!important;letter-spacing:-.02em!important;margin:48px 0 16px!important;max-width:none!important;font-weight:700!important;color:#111311!important}\n.balmont-prod.balmont-prod .prose h3{font-size:22px!important;line-height:1.3!important;margin:30px 0 10px!important;font-weight:650!important;color:#111311!important}\n.balmont-prod.balmont-prod .prose p{font-size:17.5px!important;line-height:1.7!important;color:#3F443B!important;margin:0 0 16px!important;max-width:none!important}\n.balmont-prod.balmont-prod .prose ul,.balmont-prod.balmont-prod .prose ol{margin:0 0 18px!important;padding-left:22px!important}\n.balmont-prod.balmont-prod .prose li{font-size:17.5px!important;line-height:1.65!important;color:#3F443B!important;margin:0 0 8px!important}\n.balmont-prod.balmont-prod .prose strong{color:#111311!important;font-weight:650!important}\n.balmont-prod.balmont-prod .prose a,.balmont-prod.balmont-prod .src a{color:#3F5200!important;text-decoration:underline!important;text-underline-offset:3px;text-decoration-color:rgba(63,82,0,.4)!important}\n.balmont-prod.balmont-prod .prose blockquote{margin:0 0 18px;padding:2px 0 2px 18px;border-left:3px solid #C8F020}\n.balmont-prod.balmont-prod .tw{overflow-x:auto;margin:8px 0 26px;border:1px solid rgba(17,19,17,.12);border-radius:14px;background:#FFFFFF}\n.balmont-prod.balmont-prod .tw table{width:100%;border-collapse:collapse;min-width:600px;margin:0}\n.balmont-prod.balmont-prod .tw th{background:#111311!important;color:#C8F020!important;font-size:12px!important;letter-spacing:.05em;text-transform:uppercase;text-align:left!important;font-weight:600!important;padding:13px 14px!important;border:0!important}\n.balmont-prod.balmont-prod .tw td{font-size:14.5px!important;line-height:1.55!important;color:#2B2F28!important;padding:12px 14px!important;border:0!important;border-bottom:1px solid rgba(17,19,17,.08)!important;vertical-align:top;text-align:left!important;background:transparent!important}\n.balmont-prod.balmont-prod .tw tr:last-child td{border-bottom:0!important}\n.balmont-prod.balmont-prod .byline{font-size:14.5px!important;line-height:1.55!important;color:#6A6F64!important;margin:22px 0 0!important;max-width:70ch!important;font-style:italic}\n.balmont-prod.balmont-prod .art-top h1{font-size:clamp(34px,4.6vw,58px)!important;line-height:1.05!important;max-width:20ch!important;letter-spacing:-.03em!important}\n.balmont-prod.balmont-prod .art-alt .k{margin-bottom:6px}\n.balmont-prod.balmont-prod .faq summary{font-size:18px!important;font-weight:600!important;padding:20px 0!important}\n.balmont-prod.balmont-prod .rep p{font-size:16.5px!important;line-height:1.65!important;color:#3F443B!important;margin:0 0 10px!important}\n.balmont-prod.balmont-prod .rep ul{margin:0 0 12px;padding-left:20px}\n.balmont-prod.balmont-prod .rep li{font-size:16.5px;line-height:1.6;color:#3F443B;margin:0 0 6px}\n.balmont-prod.balmont-prod .sign{background:#FFFFFF;border:1px solid rgba(17,19,17,.12);border-radius:14px;padding:22px 24px;margin:26px 0 0;max-width:640px}\n.balmont-prod.balmont-prod .sign p{margin:0!important;font-size:15px!important;line-height:1.6!important;color:#4A4F46!important}\n.balmont-prod.balmont-prod .sign p b{display:block;color:#111311;font-size:18px;margin-bottom:4px}\n.balmont-prod.balmont-prod .cta-t h2{font-size:32px!important;line-height:1.15!important;max-width:24ch!important;margin:0 0 14px!important;letter-spacing:-.02em!important}\n.balmont-prod.balmont-prod .cta-t p{font-size:17.5px!important;line-height:1.65!important;color:#3F443B!important;max-width:68ch!important;margin:0 0 14px!important}\n.balmont-prod.balmont-prod .cta-t .ctas{display:flex;flex-wrap:wrap;gap:12px;margin-top:26px}\n.balmont-prod.balmont-prod .src ul{list-style:none;padding:0;margin:18px 0 0}\n.balmont-prod.balmont-prod .src li{font-size:13.5px;line-height:1.55;color:#4A4F46;margin:0 0 10px;word-break:break-word}\n@media (max-width:1024px){.balmont-prod.balmont-prod section.art-top{padding-top:120px!important}.balmont-prod.balmont-prod .prose h2,.balmont-prod.balmont-prod .cta-t h2{font-size:27px!important}}\n@media (max-width:640px){.balmont-prod.balmont-prod section.art-s,.balmont-prod.balmont-prod section.art-alt{padding:40px 18px 16px!important}.balmont-prod.balmont-prod section.art-top{padding:96px 18px 20px!important}.balmont-prod.balmont-prod .prose h2,.balmont-prod.balmont-prod .cta-t h2{font-size:24px!important;margin-top:36px!important}.balmont-prod.balmont-prod .prose p,.balmont-prod.balmont-prod .prose li,.balmont-prod.balmont-prod .cta-t p{font-size:16.5px!important}.balmont-prod.balmont-prod .sign{padding:18px}}\n<\/style>\n<section class=\"top art-top\">\n<div class=\"in\">\n<p class=\"fil\"><a href=\"\/\">Accueil<\/a> \/ <a href=\"\/ressources\/\">Ressources<\/a> \/ Retraite anticip\u00e9e : handicap, incapacit\u00e9, inaptitude<\/p>\n<p class=\"k\">Assurance, pr\u00e9voyance et retraite<\/p>\n<h1>Retraite anticip\u00e9e : handicap, incapacit\u00e9 permanente et inaptitude au travail<\/h1>\n<p class=\"byline\">R\u00e9dig\u00e9 par Alexis Sagnier, conseiller en investissements financiers et immobiliers, courtier en assurances, certifi\u00e9 AMF, fondateur de Balmont Conseil (Lyon). Derni\u00e8re relecture : 18\/10\/2026.<\/p>\n<\/div>\n<\/section>\n<section class=\"art-s\">\n<div class=\"in\">\n<div class=\"prose\">\n<p>Trois dispositifs distincts permettent \u00e0 un salari\u00e9 du r\u00e9gime g\u00e9n\u00e9ral de partir plus t\u00f4t ou sans d\u00e9cote : la retraite anticip\u00e9e pour assur\u00e9 handicap\u00e9, au plus t\u00f4t \u00e0 55 ans ; la retraite pour incapacit\u00e9 permanente d&rsquo;origine professionnelle, \u00e0 partir de 60 ans selon les fiches F14044 et R24448 ; la retraite pour inaptitude au travail, \u00e0 partir de 62 ans. Elles ouvrent droit au taux maximum, le taux plein de 50 %.<\/p>\n<p>Cette page traite le salari\u00e9 du secteur priv\u00e9. Elle ne traite ni la retraite compl\u00e9mentaire, ni la fonction publique, ni les non-salari\u00e9s ou les exploitants agricoles, ni les personnes qui r\u00e9sident \u00e0 l&rsquo;\u00e9tranger, ni la carri\u00e8re longue. Pour la retraite pour incapacit\u00e9 professionnelle, le taux d&rsquo;incapacit\u00e9 exig\u00e9 et les conditions d&rsquo;exposition sont \u00e0 v\u00e9rifier aupr\u00e8s de la Carsat.<\/p>\n<h2>Les trois dispositifs en un coup d&rsquo;\u0153il<\/h2>\n<div class=\"tw\">\n<table>\n<thead>\n<tr>\n<th>Dispositif<\/th>\n<th>\u00c2ge<\/th>\n<th>Condition centrale<\/th>\n<th>Calcul<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Retraite anticip\u00e9e pour assur\u00e9 handicap\u00e9<\/td>\n<td>55 ans au plus t\u00f4t<\/td>\n<td>Avoir travaill\u00e9 avec une incapacit\u00e9 permanente d&rsquo;au moins 50 % (ou un handicap de niveau comparable), sur une dur\u00e9e cotis\u00e9e requise<\/td>\n<td>Taux de 50 %, majoration possible<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Retraite pour incapacit\u00e9 permanente d&rsquo;origine professionnelle<\/td>\n<td>60 ans (fiches F14044 et R24448)<\/td>\n<td>Incapacit\u00e9 due \u00e0 une maladie professionnelle ou \u00e0 un accident du travail ; taux d&rsquo;incapacit\u00e9 et conditions \u00e0 v\u00e9rifier aupr\u00e8s de la caisse<\/td>\n<td>Taux maximum, quel que soit le nombre de trimestres<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Retraite pour inaptitude au travail<\/td>\n<td>62 ans<\/td>\n<td>Inaptitude reconnue par le m\u00e9decin-conseil de la caisse<\/td>\n<td>Taux de 50 %, quelle que soit la dur\u00e9e d&rsquo;assurance<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<p>Rappel : un salari\u00e9 qui attend 67 ans part au taux plein quel que soit son nombre de trimestres (fiche F14044 de service-public.gouv.fr, v\u00e9rifi\u00e9e le 14\/08\/2026). Pour les n\u00e9s de 1963 au 31 mars 1965, l&rsquo;\u00e2ge minimum est de 62 ans et 9 mois, avec 170 trimestres pour le taux plein.<\/p>\n<h2>La retraite anticip\u00e9e pour assur\u00e9 handicap\u00e9<\/h2>\n<h3>Les conditions<\/h3>\n<ul>\n<li><strong>L&rsquo;\u00e2ge.<\/strong> La retraite anticip\u00e9e peut \u00eatre attribu\u00e9e \u00e0 partir du 55e anniversaire (circulaire de la Cnav 2025-22 du 01\/08\/2025).<\/li>\n<li><strong>Le handicap.<\/strong> Il faut avoir travaill\u00e9 avec une incapacit\u00e9 permanente au moins \u00e9gale \u00e0 50 %, ou dans une situation de handicap de niveau comparable. La page de l&rsquo;Assurance retraite cite parmi les situations concern\u00e9es les titulaires d&rsquo;une pension d&rsquo;invalidit\u00e9 de 2e ou 3e cat\u00e9gorie et les titulaires de l&rsquo;allocation aux adultes handicap\u00e9s.<\/li>\n<li><strong>La reconnaissance de travailleur handicap\u00e9.<\/strong> Selon la page de l&rsquo;Assurance retraite, elle n&rsquo;est prise en compte que pour les p\u00e9riodes situ\u00e9es avant le 31\/12\/2015.<\/li>\n<li><strong>La concomitance.<\/strong> Le handicap doit \u00eatre justifi\u00e9 pendant toute la dur\u00e9e cotis\u00e9e requise (circulaire 2025-22).<\/li>\n<li><strong>La dur\u00e9e cotis\u00e9e.<\/strong> Elle varie selon l&rsquo;ann\u00e9e de naissance et l&rsquo;\u00e2ge de d\u00e9part. Elle se calcule tous r\u00e9gimes confondus, dans la limite de 4 trimestres par an. \u00c0 55 ans, la page de l&rsquo;Assurance retraite indique 110 trimestres cotis\u00e9s pour les n\u00e9s de 1967 \u00e0 1969 et 112 pour les n\u00e9s \u00e0 partir de 1973. Le tableau complet, avec les autres \u00e2ges, figure sur la page de l&rsquo;Assurance retraite.<\/li>\n<\/ul>\n<h3>Ce qui a chang\u00e9 en 2023<\/h3>\n<p>La circulaire 2025-22 s&rsquo;applique aux retraites prenant effet \u00e0 compter du 1er septembre 2023. Elle indique que la loi de financement rectificative de la s\u00e9curit\u00e9 sociale pour 2023 a supprim\u00e9 la condition de dur\u00e9e d&rsquo;assurance totale : seule la dur\u00e9e d&rsquo;assurance cotis\u00e9e est retenue. Elle indique aussi que la loi a r\u00e9duit \u00e0 50 % le taux d&rsquo;incapacit\u00e9 permanente requis pour les assur\u00e9s qui ne peuvent pas justifier de leur handicap sur toute la dur\u00e9e cotis\u00e9e.<\/p>\n<h3>Le montant<\/h3>\n<p>Selon la fiche F14044, la retraite est \u00e0 taux plein \u00e0 partir de 55 ans pour une personne qui a travaill\u00e9 en \u00e9tant handicap\u00e9e. Selon la page de l&rsquo;Assurance retraite, une majoration du montant est accord\u00e9e si la dur\u00e9e d&rsquo;assurance maximum n&rsquo;est pas r\u00e9unie ; son montant d\u00e9pend du nombre de trimestres cotis\u00e9s tout en \u00e9tant handicap\u00e9.<\/p>\n<h3>L&rsquo;attestation et la demande<\/h3>\n<p>La fiche F16337 de service-public.gouv.fr (v\u00e9rifi\u00e9e le 21\/08\/2025) et la page de l&rsquo;Assurance retraite d\u00e9crivent une attestation, demand\u00e9e \u00e0 la caisse r\u00e9gionale, d\u00e9livr\u00e9e au plus t\u00f4t six mois avant le point de d\u00e9part possible. Son caract\u00e8re obligatoire est \u00e0 v\u00e9rifier aupr\u00e8s de la Carsat avant de d\u00e9poser le dossier.<\/p>\n<p>La retraite n&rsquo;est pas vers\u00e9e automatiquement. La page de l&rsquo;Assurance retraite demande de la d\u00e9poser 5 mois avant la date de d\u00e9part souhait\u00e9e, et pr\u00e9vient : n&rsquo;arr\u00eatez pas de travailler avant d&rsquo;avoir obtenu confirmation de votre situation.<\/p>\n<h2>La retraite pour incapacit\u00e9 permanente d&rsquo;origine professionnelle<\/h2>\n<p>Ce dispositif concerne une incapacit\u00e9 permanente r\u00e9sultant d&rsquo;une maladie professionnelle ou d&rsquo;un accident du travail. Les fiches F14044 et R24448 de service-public.gouv.fr indiquent un d\u00e9part \u00e0 partir de 60 ans.<\/p>\n<p>Le taux d&rsquo;incapacit\u00e9 exig\u00e9 et les \u00e9ventuelles conditions d&rsquo;exposition \u00e0 des facteurs de risques professionnels sont \u00e0 v\u00e9rifier aupr\u00e8s de la Carsat. Votre notification de rente et la caisse qui a reconnu votre incapacit\u00e9 sont les r\u00e9f\u00e9rences.<\/p>\n<p>Selon la page de l&rsquo;Assurance retraite consacr\u00e9e \u00e0 ce dispositif :<\/p>\n<ul>\n<li>la retraite pour incapacit\u00e9 permanente est attribu\u00e9e au taux maximum, quel que soit le nombre de trimestres ;<\/li>\n<li>elle n&rsquo;est pas attribu\u00e9e automatiquement : il faut compl\u00e9ter le formulaire de demande.<\/li>\n<\/ul>\n<h2>La retraite pour inaptitude au travail<\/h2>\n<h3>Les conditions<\/h3>\n<p>La fiche F14044 le dit en une phrase : vous avez droit \u00e0 une retraite \u00e0 taux plein \u00e0 partir de 62 ans si vous \u00eates reconnu inapte au travail. La circulaire de la Cnav 2024-26 (02\/08\/2024) pr\u00e9cise :<\/p>\n<ul>\n<li>l&rsquo;inaptitude suppose une incapacit\u00e9 de travail d&rsquo;au moins 50 % ;<\/li>\n<li>elle est reconnue par le m\u00e9decin-conseil de l&rsquo;organisme qui attribue la retraite ;<\/li>\n<li>le dossier comprend un rapport m\u00e9dical du m\u00e9decin traitant ou une fiche du m\u00e9decin du travail ;<\/li>\n<li>certaines cat\u00e9gories d&rsquo;assur\u00e9s sont pr\u00e9sum\u00e9es inaptes, sans contr\u00f4le m\u00e9dical : par exemple les anciens b\u00e9n\u00e9ficiaires d&rsquo;une pension d&rsquo;invalidit\u00e9, les b\u00e9n\u00e9ficiaires de l&rsquo;allocation aux adultes handicap\u00e9s ou les titulaires de la carte d&rsquo;invalidit\u00e9 (carte mobilit\u00e9 inclusion mention invalidit\u00e9).<\/li>\n<\/ul>\n<h3>Le montant<\/h3>\n<p>La retraite est calcul\u00e9e au taux maximum de 50 %, quelle que soit la dur\u00e9e d&rsquo;assurance. Le taux de 50 % ne veut pas dire pension compl\u00e8te : la formule de la pension de base s&rsquo;applique.<\/p>\n<h2>Invalidit\u00e9 et inaptitude : le relais \u00e0 62 ans<\/h2>\n<p>La pension d&rsquo;invalidit\u00e9 prend fin lorsque vous atteignez 62 ans. Elle est remplac\u00e9e par la retraite au titre de l&rsquo;inaptitude au travail, \u00e0 condition de transmettre une demande de retraite \u00e0 votre caisse r\u00e9gionale.<\/p>\n<h2>Comment se calcule la pension de base<\/h2>\n<p>La fiche F21552 (v\u00e9rifi\u00e9e le 01\/09\/2026) donne la formule : revenu annuel moyen \u00d7 taux de la pension \u00d7 (dur\u00e9e d&rsquo;assurance \u00f7 dur\u00e9e d&rsquo;assurance pour un taux plein). Le taux est de 50 % si vous avez droit au taux plein. Sinon, il est r\u00e9duit de 0,625 % par trimestre manquant, dans la limite de 20 trimestres : c&rsquo;est la d\u00e9cote (fiche F19666). Le nombre de trimestres retenu est le plus petit de deux \u00e9carts : celui qui s\u00e9pare de 67 ans, ou celui qui s\u00e9pare de la dur\u00e9e requise.<\/p>\n<h2>Retraite anticip\u00e9e : exemple chiffr\u00e9 (profil fictif)<\/h2>\n<p><strong>Situation.<\/strong> Marc, n\u00e9 en 1964, a travaill\u00e9 dans le secteur priv\u00e9. Il compte 150 trimestres et un revenu annuel moyen de 38 400 \u20ac (le montant de l&rsquo;exemple de la fiche F21552). Hypoth\u00e8ses du profil fictif : m\u00eame revenu et m\u00eames trimestres dans les deux cas, d\u00e9part \u00e0 62 ans et 9 mois, \u00e2ge minimum de sa g\u00e9n\u00e9ration.<\/p>\n<p><strong>Probl\u00e8me.<\/strong> Pour sa g\u00e9n\u00e9ration, le taux plein suppose 170 trimestres. Il en manque 20. Sans reconnaissance d&rsquo;inaptitude, il subirait la d\u00e9cote.<\/p>\n<p><strong>Strat\u00e9gie.<\/strong> V\u00e9rifier avec la caisse si sa situation rel\u00e8ve de l&rsquo;inaptitude et, si c&rsquo;est le cas, d\u00e9poser la demande de retraite.<\/p>\n<p><strong>R\u00e9sultat.<\/strong><\/p>\n<div class=\"tw\">\n<table>\n<thead>\n<tr>\n<th><\/th>\n<th>Sans inaptitude (d\u00e9cote)<\/th>\n<th>Reconnu inapte<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Trimestres jusqu&rsquo;\u00e0 67 ans<\/td>\n<td>17<\/td>\n<td>sans objet<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Trimestres jusqu&rsquo;\u00e0 la dur\u00e9e requise<\/td>\n<td>20<\/td>\n<td>sans objet<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Trimestres retenus<\/td>\n<td>17<\/td>\n<td>sans objet<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Taux de la pension<\/td>\n<td>39,375 %<\/td>\n<td>50 %<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Pension annuelle brute<\/td>\n<td>13 341,18 \u20ac<\/td>\n<td>16 941,18 \u20ac<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Par mois<\/td>\n<td>1 111,76 \u20ac<\/td>\n<td>1 411,76 \u20ac<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<p>L&rsquo;\u00e9cart est de 3 600 \u20ac brut par an dans ce profil. Hypoth\u00e8se de calcul : la formule des fiches F21552 et F19666 s&rsquo;applique telle quelle, y compris la dur\u00e9e d&rsquo;assurance (150 sur 170) ; \u00e0 confirmer avec un simulateur de l&rsquo;Assurance retraite. Le calcul ne tient compte ni du minimum contributif, ni du plafond, ni de la retraite compl\u00e9mentaire. Il ne pr\u00e9sage pas de votre situation.<\/p>\n<h2>Retraite anticip\u00e9e : ce qui change selon votre cas<\/h2>\n<ul>\n<li><strong>Votre ann\u00e9e de naissance<\/strong> : la dur\u00e9e cotis\u00e9e requise pour le handicap et la dur\u00e9e requise pour le taux plein d\u00e9pendent de la g\u00e9n\u00e9ration.<\/li>\n<li><strong>Votre r\u00e9gime<\/strong> : cette page traite le r\u00e9gime g\u00e9n\u00e9ral des salari\u00e9s du priv\u00e9. D&rsquo;autres r\u00e9gimes ont leurs r\u00e8gles.<\/li>\n<li><strong>Votre dossier m\u00e9dical<\/strong> : la reconnaissance de l&rsquo;inaptitude revient au m\u00e9decin-conseil de la caisse. Les cat\u00e9gories pr\u00e9sum\u00e9es inaptes \u00e9voluent par circulaire : la liste cit\u00e9e ici provient de la circulaire du 02\/08\/2024.<\/li>\n<\/ul>\n<p>La r\u00e8gle d\u00e9pend de votre situation. Aucun r\u00e9sultat n&rsquo;est promis.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/section>\n<section class=\"alt art-alt\">\n<div class=\"in\">\n<p class=\"k\">Questions fr\u00e9quentes<\/p>\n<div class=\"faq\">\n<details>\n<summary>\u00c0 quel \u00e2ge partir en retraite avec un handicap ?<\/summary>\n<div class=\"rep\">\n<p>\u00c0 partir de 55 ans au plus t\u00f4t, si vous avez travaill\u00e9 avec une incapacit\u00e9 permanente d&rsquo;au moins 50 % (ou un handicap de niveau comparable) et r\u00e9uni la dur\u00e9e cotis\u00e9e requise pour votre ann\u00e9e de naissance et votre \u00e2ge de d\u00e9part.<\/p>\n<\/div>\n<\/details>\n<details>\n<summary>Faut-il tous ses trimestres pour la retraite pour inaptitude ?<\/summary>\n<div class=\"rep\">\n<p>Non. La retraite pour inaptitude est calcul\u00e9e au taux maximum de 50 %, quelle que soit la dur\u00e9e d&rsquo;assurance. Le montant de la pension d\u00e9pend toutefois de la dur\u00e9e d&rsquo;assurance, qui figure dans la formule de calcul.<\/p>\n<\/div>\n<\/details>\n<details>\n<summary>Quelle diff\u00e9rence entre invalidit\u00e9 et inaptitude ?<\/summary>\n<div class=\"rep\">\n<p>La pension d&rsquo;invalidit\u00e9 prend fin \u00e0 62 ans. Elle est remplac\u00e9e par la retraite au titre de l&rsquo;inaptitude, sur demande aupr\u00e8s de la caisse r\u00e9gionale.<\/p>\n<\/div>\n<\/details>\n<details>\n<summary>L&rsquo;attestation d&rsquo;ouverture de droit est-elle obligatoire pour le handicap ?<\/summary>\n<div class=\"rep\">\n<p>Ce point est \u00e0 v\u00e9rifier aupr\u00e8s de la Carsat avant de d\u00e9poser le dossier.<\/p>\n<\/div>\n<\/details>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/section>\n<section class=\"art-s\">\n<div class=\"in cta-t\">\n<h2>Faire le point sur votre d\u00e9part<\/h2>\n<p>Le dispositif qui vous concerne se lit sur votre dossier, votre relev\u00e9 de carri\u00e8re et vos revenus r\u00e9els. Prenez rendez-vous avec Balmont Conseil, cabinet install\u00e9 \u00e0 Lyon depuis bient\u00f4t 14 ans, pour faire le point.<\/p>\n<div class=\"sign\">\n<p><b>Alexis Sagnier<\/b>Conseiller en investissements financiers et immobiliers, courtier en assurances, certifi\u00e9 AMF<br \/>Fondateur de Balmont Conseil, Lyon (ORIAS 13003497)<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"ctas\"><a class=\"btn\" href=\"https:\/\/calendly.com\/asagnier-balmontconseil\/rendez-vous-de-conseil-patrimonial-45-min?utm_source=balmontconseil.com&amp;utm_medium=page&amp;utm_content=retraite-anticipee-handicap-incapacite-et-inaptitude\">Prendre rendez-vous<\/a><a class=\"btn2\" href=\"\/ressources\/\">Toutes nos ressources<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/section>\n<section class=\"art-s\">\n<div class=\"in\">\n<style>.balmont-prod.balmont-prod ul.rel{list-style:none!important;padding:0!important;margin:14px 0 0!important}.balmont-prod.balmont-prod ul.rel li{margin:0 0 10px!important;font-size:17px!important;line-height:1.5!important}.balmont-prod.balmont-prod ul.rel a{color:#3F5200!important;text-decoration:underline!important;text-underline-offset:3px;text-decoration-color:rgba(63,82,0,.4)!important}<\/style>\n<p class=\"k\">\u00c0 lire aussi<\/p>\n<ul class=\"rel\">\n<li><a href=\"\/age-de-depart-a-la-retraite-tableau-par-generation-2026\/\">\u00c2ge de d\u00e9part \u00e0 la retraite 2026 : tableau par g\u00e9n\u00e9ration<\/a><\/li>\n<li><a href=\"\/trimestres-requis-pour-le-taux-plein-selon-la-generation\/\">Trimestres pour le taux plein selon la g\u00e9n\u00e9ration (2026)<\/a><\/li>\n<li><a href=\"\/calcul-de-la-retraite-de-base-formule-et-exemple\/\">Calcul de la retraite de base : formule et exemple chiffr\u00e9<\/a><\/li>\n<li><a href=\"\/decote-et-surcote-retraite-calculer-l-effet\/\">D\u00e9cote et surcote de retraite : calculer l&rsquo;effet<\/a><\/li>\n<li><a href=\"\/retraite-anticipee-carriere-longue-conditions-2026\/\">Retraite anticip\u00e9e carri\u00e8re longue : conditions 2026<\/a><\/li>\n<li><a href=\"\/demander-sa-retraite-delais-et-demarches\/\">Demander sa retraite : d\u00e9lais et d\u00e9marches en 2026<\/a><\/li>\n<li><a href=\"\/adr-aide-au-depart-en-retraite-d-un-travailleur-non-salarie\/\">Aide ADR au d\u00e9part en retraite d&rsquo;un TNS : conditions<\/a><\/li>\n<li><a href=\"\/rente-survie-epargne-handicap-reduction-d-impot-25-pour-cent\/\">Rente survie et \u00e9pargne handicap : r\u00e9duction de 25 %<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<\/section>\n<section class=\"alt src art-alt\">\n<div class=\"in\">\n<p class=\"k\">Sources officielles<\/p>\n<ul>\n<li>service-public.gouv.fr, fiche F14044, pension de retraite de base \u00e0 taux plein du salari\u00e9 (v\u00e9rifi\u00e9e le 14\/08\/2026) : <a href=\"https:\/\/www.service-public.gouv.fr\/particuliers\/vosdroits\/F14044\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/www.service-public.gouv.fr\/particuliers\/vosdroits\/F14044<\/a><\/li>\n<li>service-public.gouv.fr, fiche F16337, retraite du salari\u00e9 handicap\u00e9 (v\u00e9rifi\u00e9e le 21\/08\/2025) : <a href=\"https:\/\/www.service-public.gouv.fr\/particuliers\/vosdroits\/F16337\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/www.service-public.gouv.fr\/particuliers\/vosdroits\/F16337<\/a><\/li>\n<li>service-public.gouv.fr, fiche R24448, demande unique de retraite pour incapacit\u00e9 permanente (v\u00e9rifi\u00e9e le 25\/08\/2025) : <a href=\"https:\/\/www.service-public.gouv.fr\/particuliers\/vosdroits\/R24448\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/www.service-public.gouv.fr\/particuliers\/vosdroits\/R24448<\/a><\/li>\n<li>service-public.gouv.fr, fiche F21552, montant de la retraite du salari\u00e9 du secteur priv\u00e9 (v\u00e9rifi\u00e9e le 01\/09\/2026) : <a href=\"https:\/\/www.service-public.gouv.fr\/particuliers\/vosdroits\/F21552\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/www.service-public.gouv.fr\/particuliers\/vosdroits\/F21552<\/a><\/li>\n<li>service-public.gouv.fr, fiche F19666, d\u00e9cote (v\u00e9rifi\u00e9e le 01\/01\/2026) : <a href=\"https:\/\/www.service-public.gouv.fr\/particuliers\/vosdroits\/F19666\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/www.service-public.gouv.fr\/particuliers\/vosdroits\/F19666<\/a><\/li>\n<li>lassuranceretraite.fr, \u00ab Je suis un travailleur handicap\u00e9 \u00bb : <a href=\"https:\/\/www.lassuranceretraite.fr\/portail-info\/home\/actif\/je-souhaite-partir-plus-tot\/travailleur-handicape-retraite.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/www.lassuranceretraite.fr\/portail-info\/home\/actif\/je-souhaite-partir-plus-tot\/travailleur-handicape-retraite.html<\/a><\/li>\n<li>lassuranceretraite.fr, \u00ab Retraite pour incapacit\u00e9 permanente \u00bb : <a href=\"https:\/\/www.lassuranceretraite.fr\/portail-info\/home\/actif\/je-souhaite-partir-plus-tot\/retraite-incapacite-permanente.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/www.lassuranceretraite.fr\/portail-info\/home\/actif\/je-souhaite-partir-plus-tot\/retraite-incapacite-permanente.html<\/a><\/li>\n<li>lassuranceretraite.fr, \u00ab Apr\u00e8s une pension d&rsquo;invalidit\u00e9 \u00bb : <a href=\"https:\/\/www.lassuranceretraite.fr\/portail-info\/hors-menu\/annexe\/salaries\/le-handicap-et-linaptitude\/apres-pension-invalidite.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/www.lassuranceretraite.fr\/portail-info\/hors-menu\/annexe\/salaries\/le-handicap-et-linaptitude\/apres-pension-invalidite.html<\/a><\/li>\n<li>legislation.lassuranceretraite.fr, circulaires Cnav 2025-22 (01\/08\/2025) et 2024-26 (02\/08\/2024) : <a href=\"https:\/\/legislation.lassuranceretraite.fr\/Pdf\/circulaire_cnav_2025_22_01082025.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/legislation.lassuranceretraite.fr\/Pdf\/circulaire_cnav_2025_22_01082025.pdf<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<\/section>\n<p><script type=\"application\/ld+json\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@type\":\"FAQPage\",\"mainEntity\":[{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"\u00c0 quel \u00e2ge partir en retraite avec un handicap ?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"\u00c0 partir de 55 ans au plus t\u00f4t, si vous avez travaill\u00e9 avec une incapacit\u00e9 permanente d'au moins 50 % (ou un handicap de niveau comparable) et r\u00e9uni la dur\u00e9e cotis\u00e9e requise pour votre ann\u00e9e de naissance et votre \u00e2ge de d\u00e9part.\"}},{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Faut-il tous ses trimestres pour la retraite pour inaptitude ?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"Non. La retraite pour inaptitude est calcul\u00e9e au taux maximum de 50 %, quelle que soit la dur\u00e9e d'assurance. Le montant de la pension d\u00e9pend toutefois de la dur\u00e9e d'assurance, qui figure dans la formule de calcul.\"}},{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Quelle diff\u00e9rence entre invalidit\u00e9 et inaptitude ?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"La pension d'invalidit\u00e9 prend fin \u00e0 62 ans. Elle est remplac\u00e9e par la retraite au titre de l'inaptitude, sur demande aupr\u00e8s de la caisse r\u00e9gionale.\"}},{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"L'attestation d'ouverture de droit est-elle obligatoire pour le handicap ?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"Ce point est \u00e0 v\u00e9rifier aupr\u00e8s de la Carsat avant de d\u00e9poser le dossier.\"}}]}<\/script><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Accueil \/ Ressources \/ Retraite anticip\u00e9e : handicap, incapacit\u00e9, inaptitude Assurance, pr\u00e9voyance et retraite Retraite anticip\u00e9e : handicap, incapacit\u00e9 permanente et inaptitude au travail R\u00e9dig\u00e9 par Alexis Sagnier, conseiller en investissements financiers<span class=\"excerpt-hellip\"> [\u2026]<\/span><\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"mfn-post-hide-title":"","footnotes":""},"class_list":["post-6267","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/6267","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6267"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/6267\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6432,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/6267\/revisions\/6432"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6267"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}