{"id":29847,"date":"2026-11-09T01:32:46","date_gmt":"2026-11-09T00:32:46","guid":{"rendered":"https:\/\/balmontconseil.com\/lexique\/clause-de-cantonnement\/"},"modified":"2026-11-09T01:32:46","modified_gmt":"2026-11-09T00:32:46","slug":"clause-de-cantonnement","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/lexique\/clause-de-cantonnement\/","title":{"rendered":"Cantonnement : d\u00e9finition, int\u00e9r\u00eat pour le conjoint et effets fiscaux"},"content":{"rendered":"<div class=\"balmont-prod\">\n<style>#Content>.content_wrapper>.mfn-page-title{display:none!important}#Subheader{display:none!important}#Content{padding-top:0!important}.balmont-prod.balmont-prod{width:100vw;max-width:100vw;margin-left:calc(50% - 50vw);margin-right:calc(50% - 50vw);padding:0;background:#0E1113!important;color:#FFFFFF!important;font-size:16px;line-height:1.5;text-align:left;font-family:Inter,-apple-system,BlinkMacSystemFont,'Segoe UI',Roboto,Helvetica,Arial,sans-serif}.balmont-prod.balmont-prod *{box-sizing:border-box;color:inherit;font-family:inherit;text-align:inherit}.balmont-prod.balmont-prod a{color:inherit;text-decoration:none!important;border:0}.balmont-prod.balmont-prod p:empty{display:none}.balmont-prod.balmont-prod section{padding:80px 32px}.balmont-prod.balmont-prod .in{max-width:1200px;margin:0 auto}.balmont-prod.balmont-prod section.top{padding-top:160px}.balmont-prod.balmont-prod .alt{background:#12150F}.balmont-prod.balmont-prod .fil{font-size:12px;color:#8A8D82;margin:0 0 18px}.balmont-prod.balmont-prod .fil a:hover{color:#FFFFFF}.balmont-prod.balmont-prod .k{font-size:11px;font-weight:600;letter-spacing:.14em;text-transform:uppercase;color:#C8F020;margin:0 0 14px}.balmont-prod.balmont-prod h1{font-size:48px;line-height:1.1;letter-spacing:-.02em;font-weight:600;margin:0;max-width:22ch}.balmont-prod.balmont-prod h2{font-size:34px;line-height:1.15;letter-spacing:-.01em;font-weight:600;margin:0;max-width:26ch}.balmont-prod.balmont-prod .lede{font-size:17px;line-height:1.55;color:#B5B8AD;margin:20px 0 0;max-width:62ch}.balmont-prod.balmont-prod .grid3{display:grid;grid-template-columns:repeat(3,minmax(0,1fr));gap:16px;margin-top:32px}.balmont-prod.balmont-prod .grid2{display:grid;grid-template-columns:repeat(2,minmax(0,1fr));gap:16px;margin-top:32px}.balmont-prod.balmont-prod .stat{background:#16190F;border:1px solid rgba(255,255,255,.08);border-radius:12px;padding:22px}.balmont-prod.balmont-prod .stat .n{display:block;font-size:34px;font-weight:600;letter-spacing:-.02em;color:#C8F020;font-variant-numeric:tabular-nums}.balmont-prod.balmont-prod .stat .d{display:block;font-size:13.5px;line-height:1.5;color:#B5B8AD;margin-top:8px}.balmont-prod.balmont-prod .card{background:#0E1113;border:1px solid rgba(255,255,255,.08);border-radius:12px;padding:24px}.balmont-prod.balmont-prod .alt .card{background:#16190F}.balmont-prod.balmont-prod .card .t{display:block;font-size:18px;font-weight:600;line-height:1.3}.balmont-prod.balmont-prod .card p,.balmont-prod.balmont-prod .card .p{display:block;font-size:14.5px;line-height:1.6;color:#B5B8AD;margin:10px 0 0}.balmont-prod.balmont-prod .card b{color:#FFFFFF;font-weight:600}.balmont-prod.balmont-prod a.card{display:block;transition:border-color .15s}.balmont-prod.balmont-prod a.card:hover{border-color:rgba(200,240,32,.55)}.balmont-prod.balmont-prod .card .o{display:block;margin-top:14px;font-size:13.5px;font-weight:600;color:#C8F020}.balmont-prod.balmont-prod .tabw{overflow-x:auto;margin-top:28px}.balmont-prod.balmont-prod .tab{width:100%;max-width:880px;border-collapse:collapse;font-variant-numeric:tabular-nums}.balmont-prod.balmont-prod .tab tr,.balmont-prod.balmont-prod .tab th,.balmont-prod.balmont-prod .tab td{background:transparent!important;border-left:0;border-right:0;border-top:0}.balmont-prod.balmont-prod .tab th,.balmont-prod.balmont-prod .tab td{padding:14px 12px;border-bottom:1px solid rgba(255,255,255,.08);font-size:15px;vertical-align:top}.balmont-prod.balmont-prod .tab th{font-size:12px;font-weight:600;letter-spacing:.08em;text-transform:uppercase;color:#8A8D82}.balmont-prod.balmont-prod .tab td.r,.balmont-prod.balmont-prod .tab th.r{text-align:right}.balmont-prod.balmont-prod .tab.large{min-width:720px}.balmont-prod.balmont-prod .tab td.g{color:#C8F020;font-weight:600}.balmont-prod.balmont-prod .note{font-size:13px;color:#8A8D82;margin:14px 0 0;max-width:72ch}.balmont-prod.balmont-prod .ctas{display:flex;flex-wrap:wrap;gap:12px;margin-top:26px}.balmont-prod.balmont-prod .final .ctas{justify-content:center}.balmont-prod.balmont-prod .btn{display:inline-flex;align-items:center;background:#C8F020;color:#0E1113!important;font-weight:600;font-size:14.5px;border-radius:8px;padding:13px 22px}.balmont-prod.balmont-prod .btn2{display:inline-flex;align-items:center;background:#16190F;color:#FFFFFF!important;font-weight:600;font-size:14.5px;border-radius:8px;padding:12px 21px;border:1px solid rgba(255,255,255,.12)}.balmont-prod.balmont-prod .faq{margin-top:28px;border-top:1px solid rgba(255,255,255,.08)}.balmont-prod.balmont-prod details{border-bottom:1px solid rgba(255,255,255,.08)}.balmont-prod.balmont-prod summary{list-style:none;cursor:pointer;display:flex;justify-content:space-between;gap:24px;padding:20px 0;font-size:17px;font-weight:500}.balmont-prod.balmont-prod summary::-webkit-details-marker{display:none}.balmont-prod.balmont-prod summary:after{content:\"+\";color:#C8F020;font-size:20px;line-height:1}.balmont-prod.balmont-prod details[open] summary:after{content:\"\u2212\"}.balmont-prod.balmont-prod .rep{padding:0 0 22px;max-width:78ch}.balmont-prod.balmont-prod .rep p{font-size:15px;line-height:1.6;color:#B5B8AD;margin:0 0 10px}.balmont-prod.balmont-prod .rep b{color:#FFFFFF;font-weight:600}.balmont-prod.balmont-prod .final{text-align:center;padding:88px 32px}.balmont-prod.balmont-prod .final h2{margin:0 auto;max-width:24ch;text-align:center;font-size:40px}@media (max-width:1024px){.balmont-prod.balmont-prod section{padding:60px 24px}.balmont-prod.balmont-prod section.top{padding-top:130px}.balmont-prod.balmont-prod h1{font-size:40px}.balmont-prod.balmont-prod .grid3,.balmont-prod.balmont-prod .grid2{grid-template-columns:1fr}}@media (max-width:640px){.balmont-prod.balmont-prod section{padding:44px 16px}.balmont-prod.balmont-prod section.top{padding-top:100px}.balmont-prod.balmont-prod h1{font-size:30px}.balmont-prod.balmont-prod h2,.balmont-prod.balmont-prod .final h2{font-size:25px}.balmont-prod.balmont-prod .stat .n{font-size:28px}.balmont-prod.balmont-prod summary{font-size:15.5px}.balmont-prod.balmont-prod .ctas{flex-direction:column;align-items:stretch}.balmont-prod.balmont-prod .btn,.balmont-prod.balmont-prod .btn2{justify-content:center}.balmont-prod.balmont-prod .tab th,.balmont-prod.balmont-prod .tab td{padding:12px 6px;font-size:14px}}<\/style>\n<style>\n.balmont-prod.balmont-prod section.art-s{padding:56px 32px 24px!important}\n.balmont-prod.balmont-prod section.art-top{padding:150px 32px 28px!important}\n.balmont-prod.balmont-prod section.art-alt{padding:56px 32px!important}\n.balmont-prod.balmont-prod .prose{max-width:800px;margin:0!important}\n.balmont-prod.balmont-prod .prose>*:first-child{margin-top:0!important}\n.balmont-prod.balmont-prod .prose h2{font-size:32px!important;line-height:1.15!important;letter-spacing:-.02em!important;margin:48px 0 16px!important;max-width:none!important;font-weight:700!important;color:#111311!important}\n.balmont-prod.balmont-prod .prose h3{font-size:22px!important;line-height:1.3!important;margin:30px 0 10px!important;font-weight:650!important;color:#111311!important}\n.balmont-prod.balmont-prod .prose p{font-size:17.5px!important;line-height:1.7!important;color:#3F443B!important;margin:0 0 16px!important;max-width:none!important}\n.balmont-prod.balmont-prod .prose ul,.balmont-prod.balmont-prod .prose ol{margin:0 0 18px!important;padding-left:22px!important}\n.balmont-prod.balmont-prod .prose li{font-size:17.5px!important;line-height:1.65!important;color:#3F443B!important;margin:0 0 8px!important}\n.balmont-prod.balmont-prod .prose strong{color:#111311!important;font-weight:650!important}\n.balmont-prod.balmont-prod .prose a,.balmont-prod.balmont-prod .src a{color:#3F5200!important;text-decoration:underline!important;text-underline-offset:3px;text-decoration-color:rgba(63,82,0,.4)!important}\n.balmont-prod.balmont-prod .prose blockquote{margin:0 0 18px;padding:2px 0 2px 18px;border-left:3px solid #C8F020}\n.balmont-prod.balmont-prod .tw{overflow-x:auto;margin:8px 0 26px;border:1px solid rgba(17,19,17,.12);border-radius:14px;background:#FFFFFF}\n.balmont-prod.balmont-prod .tw table{width:100%;border-collapse:collapse;min-width:600px;margin:0}\n.balmont-prod.balmont-prod .tw th{background:#111311!important;color:#C8F020!important;font-size:12px!important;letter-spacing:.05em;text-transform:uppercase;text-align:left!important;font-weight:600!important;padding:13px 14px!important;border:0!important}\n.balmont-prod.balmont-prod .tw td{font-size:14.5px!important;line-height:1.55!important;color:#2B2F28!important;padding:12px 14px!important;border:0!important;border-bottom:1px solid rgba(17,19,17,.08)!important;vertical-align:top;text-align:left!important;background:transparent!important}\n.balmont-prod.balmont-prod .tw tr:last-child td{border-bottom:0!important}\n.balmont-prod.balmont-prod .byline{font-size:14.5px!important;line-height:1.55!important;color:#6A6F64!important;margin:22px 0 0!important;max-width:70ch!important;font-style:italic}\n.balmont-prod.balmont-prod .art-top h1{font-size:clamp(34px,4.6vw,58px)!important;line-height:1.05!important;max-width:20ch!important;letter-spacing:-.03em!important}\n.balmont-prod.balmont-prod .art-alt .k{margin-bottom:6px}\n.balmont-prod.balmont-prod .faq summary{font-size:18px!important;font-weight:600!important;padding:20px 0!important}\n.balmont-prod.balmont-prod .rep p{font-size:16.5px!important;line-height:1.65!important;color:#3F443B!important;margin:0 0 10px!important}\n.balmont-prod.balmont-prod .rep ul{margin:0 0 12px;padding-left:20px}\n.balmont-prod.balmont-prod .rep li{font-size:16.5px;line-height:1.6;color:#3F443B;margin:0 0 6px}\n.balmont-prod.balmont-prod .sign{background:#FFFFFF;border:1px solid rgba(17,19,17,.12);border-radius:14px;padding:22px 24px;margin:26px 0 0;max-width:640px}\n.balmont-prod.balmont-prod .sign p{margin:0!important;font-size:15px!important;line-height:1.6!important;color:#4A4F46!important}\n.balmont-prod.balmont-prod .sign p b{display:block;color:#111311;font-size:18px;margin-bottom:4px}\n.balmont-prod.balmont-prod .cta-t h2{font-size:32px!important;line-height:1.15!important;max-width:24ch!important;margin:0 0 14px!important;letter-spacing:-.02em!important}\n.balmont-prod.balmont-prod .cta-t p{font-size:17.5px!important;line-height:1.65!important;color:#3F443B!important;max-width:68ch!important;margin:0 0 14px!important}\n.balmont-prod.balmont-prod .cta-t .ctas{display:flex;flex-wrap:wrap;gap:12px;margin-top:26px}\n.balmont-prod.balmont-prod .src ul{list-style:none;padding:0;margin:18px 0 0}\n.balmont-prod.balmont-prod .src li{font-size:13.5px;line-height:1.55;color:#4A4F46;margin:0 0 10px;word-break:break-word}\n@media (max-width:1024px){.balmont-prod.balmont-prod section.art-top{padding-top:120px!important}.balmont-prod.balmont-prod .prose h2,.balmont-prod.balmont-prod .cta-t h2{font-size:27px!important}}\n@media (max-width:640px){.balmont-prod.balmont-prod section.art-s,.balmont-prod.balmont-prod section.art-alt{padding:40px 18px 16px!important}.balmont-prod.balmont-prod section.art-top{padding:96px 18px 20px!important}.balmont-prod.balmont-prod .prose h2,.balmont-prod.balmont-prod .cta-t h2{font-size:24px!important;margin-top:36px!important}.balmont-prod.balmont-prod .prose p,.balmont-prod.balmont-prod .prose li,.balmont-prod.balmont-prod .cta-t p{font-size:16.5px!important}.balmont-prod.balmont-prod .sign{padding:18px}}\n<\/style>\n<section class=\"top art-top\">\n<div class=\"in\">\n<p class=\"fil\"><a href=\"\/\">Accueil<\/a> \/ <a href=\"\/lexique\/\">Lexique<\/a> \/ Clause de cantonnement<\/p>\n<p class=\"k\">Lexique \u00b7 Succession<\/p>\n<h1>Cantonnement : d\u00e9finition, int\u00e9r\u00eat pour le conjoint et effets fiscaux<\/h1>\n<p class=\"byline\">R\u00e9dig\u00e9 par Alexis Sagnier, fondateur de Balmont Conseil (Lyon). Publi\u00e9 le 9 novembre 2026.<\/p>\n<\/div>\n<\/section>\n<section class=\"art-s\">\n<div class=\"in\">\n<div class=\"prose\">\n<p>Le cantonnement permet \u00e0 un b\u00e9n\u00e9ficiaire de lib\u00e9ralit\u00e9 de <strong>ne recueillir qu&rsquo;une partie<\/strong> de ce qui lui a \u00e9t\u00e9 donn\u00e9 ou l\u00e9gu\u00e9, le surplus revenant aux autres h\u00e9ritiers. Il est ouvert au l\u00e9gataire par l&rsquo;article 1002-1 du code civil et au conjoint b\u00e9n\u00e9ficiaire d&rsquo;une donation entre \u00e9poux par l&rsquo;article 1094-1 du m\u00eame code.<\/p>\n<h2>Comment \u00e7a marche<\/h2>\n<p>Au d\u00e9c\u00e8s, le b\u00e9n\u00e9ficiaire choisit les biens ou les droits qu&rsquo;il conserve : par exemple l&rsquo;usufruit de la r\u00e9sidence principale et la pleine propri\u00e9t\u00e9 d&rsquo;un portefeuille, plut\u00f4t que la totalit\u00e9 de la quotit\u00e9 disponible. Ce choix se fait apr\u00e8s le d\u00e9c\u00e8s, en connaissant la composition r\u00e9elle du patrimoine et les besoins de chacun. Le code civil pr\u00e9cise que ce cantonnement <strong>ne constitue pas une lib\u00e9ralit\u00e9<\/strong> faite aux autres h\u00e9ritiers : il n&rsquo;entra\u00eene donc pas de droits de donation.<\/p>\n<h3>Le cas du conjoint survivant<\/h3>\n<p>Une donation au dernier vivant ouvre au conjoint plusieurs options (quotit\u00e9 disponible en pleine propri\u00e9t\u00e9, usufruit total, combinaison des deux). Le cantonnement lui permet de prendre moins, sans que la donation entre \u00e9poux le pr\u00e9voie express\u00e9ment, sauf clause contraire.<\/p>\n<h2>Exemple concret<\/h2>\n<p>Un \u00e9poux d\u00e9c\u00e8de en laissant 1,6 M\u20ac et deux enfants majeurs. Son \u00e9pouse, b\u00e9n\u00e9ficiaire d&rsquo;une donation au dernier vivant, n&rsquo;a besoin que de la maison familiale et d&rsquo;un revenu : elle cantonne ses droits \u00e0 l&rsquo;usufruit de la maison et \u00e0 200 000 \u20ac en pleine propri\u00e9t\u00e9. Les enfants re\u00e7oivent imm\u00e9diatement le reste et la succession est tax\u00e9e une seule fois sur ce qu&rsquo;ils recueillent.<\/p>\n<h2>Points de vigilance<\/h2>\n<ul>\n<li>Le cantonnement est d\u00e9finitif : prendre le temps d&rsquo;\u00e9valuer ses besoins \u00e0 long terme, d\u00e9pendance comprise.<\/li>\n<li>Le testament ou la donation peut l&rsquo;interdire ou l&rsquo;encadrer : relire l&rsquo;acte avec le notaire.<\/li>\n<li>\u00c0 combiner avec les capitaux d&rsquo;assurance-vie, qui sont hors succession, pour calibrer la part du conjoint.<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/section>\n<section class=\"art-s rel-maillage\">\n<div class=\"in\">\n<div class=\"prose\">\n<h2>D\u00e9finitions li\u00e9es \u00e0 Clause de cantonnement<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"grid3\"><a class=\"card\" href=\"\/lexique\/donation-entre-epoux\/\"><span class=\"t\">Donation entre \u00e9poux<\/span><span class=\"p\">D\u00e9finition, m\u00e9canisme et points cl\u00e9s.<\/span><span class=\"o\">Lire<\/span><\/a><a class=\"card\" href=\"\/lexique\/option-du-conjoint-survivant\/\"><span class=\"t\">Option du conjoint survivant<\/span><span class=\"p\">D\u00e9finition, m\u00e9canisme et points cl\u00e9s.<\/span><span class=\"o\">Lire<\/span><\/a><a class=\"card\" href=\"\/lexique\/droits-du-conjoint-survivant\/\"><span class=\"t\">Droits du conjoint survivant<\/span><span class=\"p\">D\u00e9finition, m\u00e9canisme et points cl\u00e9s.<\/span><span class=\"o\">Lire<\/span><\/a><a class=\"card\" href=\"\/lexique\/quotite-disponible-speciale-entre-epoux\/\"><span class=\"t\">Quotit\u00e9 disponible sp\u00e9ciale entre \u00e9poux<\/span><span class=\"p\">D\u00e9finition, m\u00e9canisme et points cl\u00e9s.<\/span><span class=\"o\">Lire<\/span><\/a><a class=\"card\" href=\"\/lexique\/succession-testamentaire\/\"><span class=\"t\">Succession testamentaire<\/span><span class=\"p\">D\u00e9finition, m\u00e9canisme et points cl\u00e9s.<\/span><span class=\"o\">Lire<\/span><\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/section>\n<section class=\"art-s\">\n<div class=\"in cta-t\">\n<h2>Cette notion concerne votre patrimoine ?<\/h2>\n<p>Vous vous demandez ce que cette notion change pour votre situation ? Prenez rendez-vous avec Balmont Conseil, cabinet de gestion de patrimoine install\u00e9 \u00e0 Lyon depuis bient\u00f4t 14 ans, pour en parler avec un conseiller.<\/p>\n<div class=\"sign\">\n<p><b>Alexis Sagnier<\/b>Fondateur de Balmont Conseil, Lyon<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"ctas\"><a class=\"btn\" href=\"https:\/\/app.balmontconseil.com\/rdv?utm_source=balmontconseil.com&amp;utm_medium=lexique&amp;utm_content=clause-de-cantonnement\">Prendre rendez-vous<\/a><a class=\"btn2\" href=\"\/lexique\/\">Tout le lexique<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/section>\n<section class=\"alt art-alt\">\n<div class=\"in\">\n<p class=\"k\">Questions fr\u00e9quentes<\/p>\n<div class=\"faq\">\n<details>\n<summary>Le cantonnement est-il tax\u00e9 comme une donation aux enfants ?<\/summary>\n<div class=\"rep\">\n<p>Non, le code civil pr\u00e9cise que le cantonnement ne constitue pas une lib\u00e9ralit\u00e9 faite aux autres h\u00e9ritiers.<\/p>\n<\/div>\n<\/details>\n<details>\n<summary>Qui peut cantonner ?<\/summary>\n<div class=\"rep\">\n<p>Le l\u00e9gataire (article 1002-1 du code civil) et le conjoint b\u00e9n\u00e9ficiaire d&#x27;une donation entre \u00e9poux (article 1094-1), sauf clause contraire.<\/p>\n<\/div>\n<\/details>\n<details>\n<summary>Quand d\u00e9cider du cantonnement ?<\/summary>\n<div class=\"rep\">\n<p>Apr\u00e8s le d\u00e9c\u00e8s, au moment du r\u00e8glement de la succession, en connaissant la composition du patrimoine.<\/p>\n<\/div>\n<\/details>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/section>\n<section class=\"alt src art-alt\">\n<div class=\"in\">\n<p class=\"k\">Source officielle<\/p>\n<p>articles 1002-1 et 1094-1 du code civil<\/p>\n<\/div>\n<\/section>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Accueil \/ Lexique \/ Clause de cantonnement Lexique \u00b7 Succession Cantonnement : d\u00e9finition, int\u00e9r\u00eat pour le conjoint et effets fiscaux R\u00e9dig\u00e9 par Alexis Sagnier, fondateur de Balmont Conseil (Lyon). Publi\u00e9 le 9<span class=\"excerpt-hellip\"> [\u2026]<\/span><\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"parent":11005,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"mfn-post-hide-title":"","footnotes":""},"class_list":["post-29847","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/29847","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=29847"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/29847\/revisions"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/11005"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=29847"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}