{"id":23563,"date":"2026-11-08T13:56:04","date_gmt":"2026-11-08T12:56:04","guid":{"rendered":"https:\/\/balmontconseil.com\/conventions-fiscales\/tunisie\/residence-fiscale\/"},"modified":"2026-11-09T01:11:50","modified_gmt":"2026-11-09T00:11:50","slug":"residence-fiscale","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/conventions-fiscales\/tunisie\/residence-fiscale\/","title":{"rendered":"Install\u00e9 en Tunisie, \u00eates-vous encore r\u00e9sident fiscal fran\u00e7ais\u00a0? L\u2019article 3 de la convention franco-tunisienne"},"content":{"rendered":"<style>@import url('https:\/\/fonts.googleapis.com\/css2?family=Inter:wght@400;500;600&family=Geist+Mono:wght@500&display=swap');#Content>.content_wrapper>.mfn-page-title{display:none!important}#Subheader{display:none!important}#Content{padding-top:0!important}#Content .section_wrapper{max-width:none;padding:0}html,body{overflow-x:clip}#bcv,#bcv :where(*:not(svg,svg *)){all:revert;box-sizing:border-box}#bcv{--bg:#F6F5F1;--card:#FFFFFF;--border:#E4E2DA;--text:#111311;--muted:#5B615E;--dim:#8A908C;--lime:#C8F020;--dark:#0B1317;--limed:#E6FF2A;--dtext:#F2F5F4;--dmuted:#8FA3AD;--dborder:#2B3B45}#bcv *{box-sizing:border-box}#bcv{-webkit-text-size-adjust:100%}#bcv{margin:0;background:var(--bg);color:var(--text);font-family:Inter,system-ui,-apple-system,\"Segoe UI\",Helvetica,Arial,sans-serif;font-size:15px;line-height:1.55;-webkit-font-smoothing:antialiased}#bcv a{color:inherit}#bcv .mono{font-family:\"Geist Mono\",ui-monospace,SFMono-Regular,Menlo,monospace;font-size:10px;letter-spacing:.08em;text-transform:uppercase;font-weight:500}#bcv .hd{display:flex;align-items:center;justify-content:space-between;gap:16px;padding:18px max(20px,env(safe-area-inset-left));border-bottom:1px solid var(--border);background:var(--bg)}#bcv .hd .logo{font-weight:600;letter-spacing:.06em;text-decoration:none;font-size:17px}#bcv .hd nav{display:flex;gap:22px;font-size:14px}#bcv .hd nav a{text-decoration:none;color:var(--text)}#bcv .hd .cta{background:var(--lime);color:var(--dark);text-decoration:none;font-weight:600;font-size:14px;padding:10px 18px;border-radius:999px;white-space:nowrap}#bcv .wrap{max-width:1200px;margin:0 auto;padding:28px 20px 60px}#bcv .crumbs{font-size:13px;color:var(--muted);margin:0 0 28px}#bcv .crumbs a{color:var(--muted);text-decoration:none}#bcv .crumbs a:hover{text-decoration:underline}#bcv .grid{display:grid;grid-template-columns:minmax(0,1fr) 360px;gap:60px;align-items:start}#bcv .main{min-width:0;max-width:720px}#bcv .meta{display:flex;flex-wrap:wrap;align-items:center;gap:12px;margin:0 0 18px}#bcv .pill{display:inline-block;background:var(--dark);color:var(--limed);padding:6px 10px;border-radius:4px}#bcv .metaline{font-family:\"Geist Mono\",ui-monospace,Menlo,monospace;font-size:11px;letter-spacing:.02em;color:var(--muted)}#bcv h1{font-size:44px;line-height:1.1;letter-spacing:-.025em;font-weight:600;margin:0 0 16px;text-wrap:balance}#bcv .lead{font-size:18px;line-height:1.5;color:var(--muted);margin:0 0 18px}#bcv .tags{display:flex;flex-wrap:wrap;gap:8px;margin:0 0 28px}#bcv .tag{font-size:12px;font-weight:500;background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:999px;padding:6px 12px;text-decoration:none}#bcv .card{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:14px;padding:20px 22px}#bcv .bref{margin:0 0 32px}#bcv .bref .mono{color:var(--muted);display:block;margin-bottom:14px}#bcv .bref ul{list-style:none;margin:0;padding:0;display:grid;gap:14px}#bcv .bref li{display:flex;gap:12px;align-items:flex-start;font-size:15px;line-height:1.5}#bcv .bref li::before{content:\"\u2713\";flex:0 0 20px;width:20px;height:20px;border-radius:50%;background:var(--lime);color:var(--dark);font-size:11px;font-weight:700;display:inline-flex;align-items:center;justify-content:center;margin-top:2px}#bcv h2{font-size:22px;line-height:1.25;letter-spacing:-.015em;font-weight:600;margin:28px 0 10px}#bcv .main p{margin:0 0 14px;font-size:16px;line-height:1.6}#bcv .dark{background:var(--dark);color:var(--dtext);border-radius:16px;padding:26px 24px;margin:30px 0 34px}#bcv .dark .mono{color:var(--limed);display:block;margin-bottom:14px}#bcv .dark p{color:var(--dtext);font-size:16px;line-height:1.6;margin:0 0 18px}#bcv .btn{display:inline-flex;align-items:center;gap:8px;background:var(--limed);color:var(--dark);font-weight:600;font-size:15px;padding:13px 22px;border-radius:999px;text-decoration:none;line-height:1}#bcv .btn svg{width:16px;height:16px}#bcv .btn.ghost{background:transparent;color:var(--dtext);border:1px solid var(--dborder)}#bcv .dark .note{font-size:12px;color:var(--dmuted);margin-left:14px}#bcv .textes{display:grid;grid-template-columns:1fr 1fr;gap:12px;margin:0 0 34px}#bcv .textes .t{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:10px;padding:14px 16px}#bcv .textes .t b{display:block;font-weight:500;font-size:14px;margin-bottom:4px}#bcv .textes .t span{font-size:13px;color:var(--muted);line-height:1.45}#bcv .quote{display:flex;gap:14px;background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:10px;padding:16px 16px 16px 0;margin:0 0 12px;font-size:14px;line-height:1.55}#bcv .quote::before{content:\"\";flex:0 0 3px;background:var(--lime);border-radius:0 2px 2px 0}#bcv details{margin:20px 0 24px;background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:10px}#bcv summary{cursor:pointer;padding:16px;font-weight:500;font-size:14px;list-style:none;display:flex;justify-content:space-between;align-items:center}#bcv summary::-webkit-details-marker{display:none}#bcv summary::after{content:\"\u2304\";color:var(--muted);font-size:16px}#bcv details[open] summary::after{content:\"\u2303\"}#bcv pre.texte{white-space:pre-wrap;font-family:inherit;font-size:14px;line-height:1.55;padding:0 16px 16px;margin:0;max-height:70vh;overflow:auto;color:var(--text)}#bcv .source{font-size:11px;line-height:1.5;color:var(--dim);margin:12px 0 0}#bcv .side{display:grid;gap:16px;position:sticky;top:20px}#bcv .side .ctacard{background:var(--dark);color:var(--dtext);border-radius:16px;padding:24px 22px}#bcv .side .ctacard .mono{color:var(--limed);display:block;margin-bottom:12px}#bcv .side .ctacard h3{font-size:18px;line-height:1.3;letter-spacing:-.01em;font-weight:600;margin:0 0 16px}#bcv .who{display:flex;gap:12px;align-items:center;margin:0 0 16px}#bcv .who img{width:44px;height:44px;border-radius:50%;object-fit:cover;background:#1C2B35}#bcv .who b{display:block;font-weight:500;font-size:14px}#bcv .who span{font-size:12px;line-height:1.4;color:var(--dmuted)}#bcv .side .btn{display:flex;justify-content:center;margin-bottom:10px}#bcv .side .trust{font-size:12px;line-height:1.4;color:var(--dmuted);margin:14px 0 0}#bcv .side .diag{display:flex;align-items:center;gap:12px;background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:12px;padding:14px 16px;text-decoration:none}#bcv .side .diag b{display:block;font-weight:500;font-size:14px}#bcv .side .diag span{font-size:12px;color:var(--muted);line-height:1.4}#bcv .side .diag i{margin-left:auto;font-style:normal;color:var(--muted)}#bcv .side .card .mono{color:var(--muted);display:block;margin-bottom:12px}#bcv .side .rel{display:grid;gap:14px}#bcv .side .rel a{text-decoration:none;font-weight:500;font-size:14px;line-height:1.4;display:block}#bcv .side .rel small{display:block;font-size:12px;color:var(--muted);font-weight:400;margin-top:2px}#bcv .side .more{display:grid;gap:10px}#bcv .side .more a{font-size:14px;line-height:1.4;text-decoration:none}#bcv .brouillon{background:#FFF4CC;border:1px solid #EAD27A;padding:10px 14px;border-radius:8px;font-size:13px;margin:0 0 20px}#bcv footer{font-size:12px;color:var(--muted);text-align:center;padding:24px 20px;border-top:1px solid var(--border)}#bcv footer a{color:var(--muted)}#bcv .list{display:grid;gap:12px;margin:24px 0 0;padding:0;list-style:none}#bcv .list li{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:12px;padding:16px 18px}#bcv .list a{text-decoration:none;font-weight:500;font-size:16px;line-height:1.35}#bcv .list small{display:block;color:var(--muted);font-size:12px;margin-top:6px}#bcv .list p{font-size:14px;color:var(--muted);margin:8px 0 0}@media(max-width:980px){#bcv .grid{grid-template-columns:1fr;gap:28px}#bcv .side{position:static}#bcv .hd nav{display:none}#bcv h1{font-size:34px}}@media(max-width:600px){#bcv .wrap{padding:16px 20px 40px}#bcv h1{font-size:28px;letter-spacing:-.02em}#bcv .lead{font-size:16px}#bcv .textes{grid-template-columns:1fr}#bcv .dark{padding:22px 20px}#bcv .dark .note{display:block;margin:10px 0 0}#bcv .hd .cta{display:none}#bcv .card{padding:18px}#bcv .side .ctacard{padding:22px 20px}}#bcv .main p.source{font-size:11px;line-height:1.5;color:var(--dim)}#bcv .cover{position:relative;border-radius:16px;overflow:hidden;margin:6px 0 6px;aspect-ratio:776\/300;background:var(--dark)}#bcv .cover img{width:100%;height:100%;object-fit:cover;display:block}#bcv .cover::after{content:\"\";position:absolute;inset:0;background:linear-gradient(180deg,rgba(11,19,23,0) 35%,rgba(11,19,23,.78))}#bcv .cover .cap{position:absolute;left:24px;bottom:22px;z-index:1;display:grid;gap:8px;justify-items:start}#bcv .cover .chip{background:var(--lime);color:var(--dark);border-radius:999px;padding:5px 10px}#bcv .cover b{color:#fff;font-size:20px;font-weight:600}#bcv .cover.typo{aspect-ratio:auto;display:flex;align-items:center;justify-content:space-between;gap:24px;padding:28px 28px;background:radial-gradient(120% 140% at 100% 0%,#1C2B35 0%,var(--dark) 60%)}#bcv .cover.typo .facts{display:flex;gap:22px;flex-wrap:wrap;margin-top:6px}#bcv .cover.typo .facts span{font-size:13px;color:var(--dmuted)}#bcv .cover.typo .facts b{display:block;font-size:14px;color:#fff;font-weight:500}#bcv .cover.typo::after{display:none}#bcv .cover.typo .big{flex:0 0 auto;font-size:96px;line-height:.9;font-weight:600;letter-spacing:-.04em;color:var(--limed)}#bcv .cover.typo .big small{display:block;font-family:\"Geist Mono\",monospace;font-size:11px;letter-spacing:.08em;color:var(--dmuted);text-transform:uppercase;margin-bottom:6px}#bcv .cover.typo .cap{position:static}#bcv .main p.credit,#bcv .credit{font-size:11px;color:var(--dim);margin:0 0 26px}#bcv .qt{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:14px;overflow:hidden;margin:0 0 10px}#bcv .qt .r{display:grid;grid-template-columns:minmax(0,1fr) 220px 120px;gap:16px;align-items:center;padding:14px 20px;border-top:1px solid #EFEEE9;font-size:15px;line-height:1.45}#bcv .qt .r.h{background:#EFEEE9;border-top:0;color:var(--muted);padding:12px 20px;font-size:10px}#bcv .qt .etat{justify-self:start;font-size:13px;font-weight:500;border-radius:999px;padding:6px 12px;background:var(--lime);color:var(--dark);line-height:1.3}#bcv .qt .etat.fr{background:var(--dark);color:var(--limed)}#bcv .qt .ref{font-family:\"Geist Mono\",ui-monospace,Menlo,monospace;font-size:12px;color:var(--muted)}#bcv .main p.note2,#bcv .note2{font-size:13px;color:var(--muted);line-height:1.5;margin:0 0 30px}#bcv .cit{display:flex;gap:14px;background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:12px;padding:16px 18px 16px 0;margin:0 0 12px}#bcv .cit::before{content:\"\";flex:0 0 3px;background:var(--lime);border-radius:0 2px 2px 0}#bcv .cit .mono{color:var(--muted);display:block;margin-bottom:8px}#bcv .cit p{margin:0!important;font-size:15px!important;line-height:1.6!important}#bcv .steps{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:14px;padding:6px 20px;margin:0 0 30px;list-style:none}#bcv .steps li{display:flex;gap:16px;align-items:center;padding:14px 0;border-top:1px solid #EFEEE9}#bcv .steps li:first-child{border-top:0}#bcv .steps .n{flex:0 0 32px;height:32px;border-radius:50%;background:#EFEEE9;display:flex;align-items:center;justify-content:center;font-family:\"Geist Mono\",monospace;font-size:13px}#bcv .steps li:first-child .n{background:var(--dark);color:var(--limed)}#bcv .steps b{display:block;font-weight:500;font-size:15px}#bcv .steps span{font-size:14px;color:var(--muted);line-height:1.45}#bcv .decs{display:grid;grid-template-columns:repeat(3,minmax(0,1fr));gap:12px;margin:0 0 12px}#bcv .dec{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:12px;padding:16px;text-decoration:none;display:flex;flex-direction:column;gap:10px}#bcv .dec .h{display:flex;gap:8px;align-items:center;flex-wrap:wrap}#bcv .dec .h .pill{padding:3px 7px;border-radius:5px}#bcv .dec .h small{font-family:\"Geist Mono\",monospace;font-size:11px;color:var(--muted)}#bcv .dec p{margin:0!important;font-size:14px!important;line-height:1.5!important}#bcv .dec i{font-style:normal;font-weight:500;font-size:13px;margin-top:auto}#bcv .lnk{display:inline-block;font-weight:500;text-decoration:none;margin:4px 0 30px}#bcv .cv{margin:0 0 34px}#bcv .cv h3{font-size:19px;line-height:1.35;font-weight:600;margin:0 0 16px}#bcv .yn{display:flex;gap:10px;margin:0 0 14px}#bcv .yn a,#bcv .yn button{font:inherit;font-weight:500;font-size:15px;border-radius:999px;padding:12px 28px;cursor:pointer;text-decoration:none;border:1px solid var(--text);background:#fff;color:var(--text)}#bcv .yn a.oui{background:var(--limed);border-color:var(--limed);color:var(--dark)}#bcv .cv .non{display:none;flex-wrap:wrap;gap:8px}#bcv .cv.open .non{display:flex}#bcv .cv .non a{font-size:13px;background:var(--bg);border:1px solid var(--border);border-radius:999px;padding:6px 12px;text-decoration:none}#bcv .agrid{display:grid;grid-template-columns:repeat(3,minmax(0,1fr));gap:10px;margin:0 0 34px}#bcv .agrid a{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:10px;padding:12px 14px;text-decoration:none;display:grid;gap:2px}#bcv .agrid a small{font-family:\"Geist Mono\",monospace;font-size:11px;color:var(--muted)}#bcv .agrid a b{font-weight:500;font-size:14px}#bcv .agrid a.cur{background:var(--dark);border-color:var(--dark)}#bcv .agrid a.cur small{color:var(--limed)}#bcv .agrid a.cur b{color:#fff}#bcv .faq details{margin:0 0 10px}#bcv .faq details p{padding:0 16px 16px;margin:0!important;font-size:15px!important;color:var(--muted)}#bcv .sticky{display:none}#bcv .hub .list li{display:flex;justify-content:space-between;gap:16px;align-items:center}@media(max-width:980px){#bcv .decs{grid-template-columns:1fr}#bcv .qt .r{grid-template-columns:minmax(0,1fr) auto;}#bcv .qt .r .ref{grid-column:2}#bcv .qt .r.h span:nth-child(3){display:none}}@media(max-width:600px){#bcv .qt .r{grid-template-columns:1fr;gap:8px}#bcv .qt .r.h{display:none}#bcv .qt .r .ref{grid-column:auto}#bcv .agrid{grid-template-columns:1fr 1fr}#bcv .cover{aspect-ratio:350\/200}#bcv .cover.typo .big{font-size:96px}#bcv .sticky{display:flex;position:fixed;left:0;right:0;bottom:0;z-index:10;background:var(--dark);color:#fff;padding:12px max(20px,env(safe-area-inset-left)) calc(12px + env(safe-area-inset-bottom));justify-content:space-between;align-items:center;gap:10px;font-weight:500;font-size:14px}#bcv .sticky a{background:var(--limed);color:var(--dark);text-decoration:none;border-radius:999px;padding:10px 16px;font-size:13px}#bcv{padding-bottom:64px}}#bcv{display:block;width:100vw;max-width:100vw;margin-left:calc(50% - 50vw);margin-right:calc(50% - 50vw);-webkit-text-fill-color:currentColor;text-align:left;padding-top:100px}@media(max-width:1239px){#bcv{padding-top:84px}}#bcv :where(*){-webkit-text-fill-color:currentColor}#bcv .btn.ghost{color:var(--dtext)!important;-webkit-text-fill-color:var(--dtext)!important}<\/style><script type=\"application\/ld+json\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@type\":\"FAQPage\",\"mainEntity\":[{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Que se passe-t-il si la France et la Tunisie me consid\u00e8rent tous deux comme r\u00e9sident ?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"L\u2019article 3, paragraphe 2, d\u00e9partage : foyer d\u2019habitation permanent, puis centre des int\u00e9r\u00eats vitaux, s\u00e9jour habituel, nationalit\u00e9 et, \u00e0 d\u00e9faut, accord entre les deux administrations.\"}},{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Je suis franco-tunisien : la nationalit\u00e9 m\u2019aide-t-elle \u00e0 d\u00e9partager ?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"Non. Si vous avez les deux nationalit\u00e9s, le crit\u00e8re ne joue pas et les autorit\u00e9s comp\u00e9tentes tranchent d\u2019un commun accord (article 3, paragraphe 2, d).\"}},{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Le s\u00e9jour habituel compte-t-il en premier ?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"Non. Il n\u2019intervient que si le centre des int\u00e9r\u00eats vitaux ne peut \u00eatre d\u00e9termin\u00e9 ou si vous n\u2019avez de foyer permanent dans aucun des deux pays (article 3, paragraphe 2, b).\"}}]}<\/script><div id=\"bcv\" class=\"final\"><div class=\"wrap\">\n<div class=\"crumbs\"><a href=\"\/\">Accueil<\/a> \u203a <a href=\"\/conventions-fiscales\/\">Conventions fiscales<\/a> \u203a <a href=\"\/conventions-fiscales\/tunisie\/\">France\u2013Tunisie<\/a> \u203a Article 3 \u00b7 R\u00e9sidence fiscale<\/div>\n<div class=\"grid\"><main class=\"main\">\n<div class=\"meta\"><span class=\"pill mono\">Convention France\u2013Tunisie<\/span><span class=\"metaline\">Convention sign\u00e9e \u00e0 Tunis le 28 mai 1973 (avec son protocole), modifi\u00e9e par la Convention multilat\u00e9rale sign\u00e9e par la France le 7 juin 2017 et par la Tunisie le 24 janvier 2018<\/span><\/div>\n<h1>Install\u00e9 en Tunisie, \u00eates-vous encore r\u00e9sident fiscal fran\u00e7ais\u00a0? L\u2019article 3 de la convention franco-tunisienne<\/h1>\n<p class=\"lead\">Est r\u00e9sident d\u2019un \u00c9tat celui que sa l\u00e9gislation assujettit \u00e0 l\u2019imp\u00f4t en raison de son domicile ou de sa r\u00e9sidence. Si la France et la Tunisie vous consid\u00e8rent tous deux comme r\u00e9sident, l\u2019article 3 tranche selon une cascade de crit\u00e8res. De ce d\u00e9partage d\u00e9pend la r\u00e9partition de vos revenus.<\/p>\n<div class=\"tags\"><a class=\"tag\" href=\"\/conventions-fiscales\/tunisie\/pensions-retraite\/\">Pensions de retraite<\/a><a class=\"tag\" href=\"\/conventions-fiscales\/tunisie\/fonction-publique\/\">Fonction publique<\/a><a class=\"tag\" href=\"\/conventions-fiscales\/tunisie\/revenus-immobiliers\/\">Revenus immobiliers<\/a><a class=\"tag\" href=\"\/conventions-fiscales\/tunisie\/plus-values\/\">Plus-values<\/a><\/div>\n<div class=\"cover\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/balmontconseil.com\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/convention-tunisie.webp\" alt=\"Sidi Bou Sa\u00efd, Tunisie\" loading=\"eager\"><div class=\"cap\"><span class=\"chip mono\">Article 3 \u00b7 R\u00e9sidence<\/span><b>Sidi Bou Sa\u00efd, Tunisie<\/b><\/div><\/div><div style=\"height:26px\"><\/div>\n<div class=\"card bref\"><span class=\"mono\">En bref<\/span><ul><li>Est r\u00e9sident d\u2019un \u00c9tat la personne qui y est assujettie \u00e0 l\u2019imp\u00f4t en raison de son domicile, de sa r\u00e9sidence ou d\u2019un crit\u00e8re analogue (article 3, paragraphe 1).<\/li><li>En cas de double r\u00e9sidence, l\u2019\u00c9tat du foyer d\u2019habitation permanent l\u2019emporte\u00a0; avec un foyer dans chaque pays, c\u2019est le centre des int\u00e9r\u00eats vitaux (article 3, paragraphe 2, a).<\/li><li>\u00c0 d\u00e9faut, l\u2019\u00c9tat du s\u00e9jour habituel, puis celui de la nationalit\u00e9 (article 3, paragraphe 2, b et c).<\/li><li>Pour une personne qui a les deux nationalit\u00e9s ou aucune, les autorit\u00e9s comp\u00e9tentes tranchent d\u2019un commun accord (article 3, paragraphe 2, d).<\/li><\/ul><\/div>\n<h2>De quel \u00c9tat \u00eates-vous r\u00e9sident\u00a0?<\/h2><div class=\"qt\"><div class=\"r h mono\"><span>Votre situation<\/span><span>Qui impose<\/span><span>Texte<\/span><\/div><div class=\"r\"><span>Foyer d\u2019habitation permanent en Tunisie seulement<\/span><span class=\"etat \">Tunisie<\/span><span class=\"ref\">Art. 3 \u00a7 2 a<\/span><\/div><div class=\"r\"><span>Foyer d\u2019habitation permanent en France seulement<\/span><span class=\"etat fr\">France<\/span><span class=\"ref\">Art. 3 \u00a7 2 a<\/span><\/div><div class=\"r\"><span>Foyer dans les deux pays<\/span><span class=\"etat \">L\u2019\u00c9tat du centre des int\u00e9r\u00eats vitaux<\/span><span class=\"ref\">Art. 3 \u00a7 2 a<\/span><\/div><div class=\"r\"><span>Centre des int\u00e9r\u00eats vitaux ind\u00e9terminable, ou aucun foyer<\/span><span class=\"etat \">L\u2019\u00c9tat du s\u00e9jour habituel<\/span><span class=\"ref\">Art. 3 \u00a7 2 b<\/span><\/div><div class=\"r\"><span>S\u00e9jour habituel dans les deux pays ou dans aucun<\/span><span class=\"etat \">L\u2019\u00c9tat de la nationalit\u00e9<\/span><span class=\"ref\">Art. 3 \u00a7 2 c<\/span><\/div><div class=\"r\"><span>Binational franco-tunisien, ou ni l\u2019une ni l\u2019autre nationalit\u00e9<\/span><span class=\"etat \">Accord des deux administrations<\/span><span class=\"ref\">Art. 3 \u00a7 2 d<\/span><\/div><\/div><div style=\"height:20px\"><\/div>\n<h2>Le texte de la convention<\/h2><div class=\"cit\"><div><span class=\"mono\">Article 3, paragraphe 1<\/span><p>\u00ab Au sens de la pr\u00e9sente Convention, l&#x27;expression &quot; r\u00e9sident d&#x27;un Etat contractant &quot;d\u00e9signe toute personne qui, en vertu de la l\u00e9gislation dudit Etat, est assujettie \u00e0 l&#x27;imp\u00f4t dans cet Etat, en raison de son domicile, de sa r\u00e9sidence, de son si\u00e8ge de direction ou de tout autre crit\u00e8re de nature analogue. \u00bb<\/p><\/div><\/div><div class=\"cit\"><div><span class=\"mono\">Article 3, paragraphe 2, a<\/span><p>\u00ab Lorsque, selon la disposition du paragraphe 1, une personne physique est consid\u00e9r\u00e9e comme r\u00e9sident de chacun des Etats contractants, le cas est r\u00e9solu d&#x27;apr\u00e8s les r\u00e8gles suivantes\u00a0: a) Cette personne est consid\u00e9r\u00e9e comme r\u00e9sident de l&#x27;Etat contractant o\u00f9 elle dispose d&#x27;un foyer d&#x27;habitation permanent. Lorsqu&#x27;elle dispose d&#x27;un foyer d&#x27;habitation permanent dans chacun des Etats contractants, elle est consid\u00e9r\u00e9e comme r\u00e9sident de l&#x27;Etat contractant avec lequel ses liens personnels et \u00e9conomiques sont les plus \u00e9troits (centre des int\u00e9r\u00eats vitaux)\u00a0; \u00bb<\/p><\/div><\/div><p class=\"note2\">Texte publi\u00e9 par impots.gouv.fr.<\/p>\n<h2>Cinq crit\u00e8res, dans cet ordre<\/h2><p>L\u2019article 3, paragraphe 2, se lit comme une cascade\u00a0: on ne passe au crit\u00e8re suivant que si le pr\u00e9c\u00e9dent ne permet pas de conclure.<\/p><ol class=\"steps\"><li><span class=\"n\">1<\/span><div><b>Foyer d\u2019habitation permanent<\/b><span>O\u00f9 disposez-vous d\u2019un logement permanent\u00a0?<\/span><\/div><\/li><li><span class=\"n\">2<\/span><div><b>Centre des int\u00e9r\u00eats vitaux<\/b><span>Foyer dans les deux pays\u00a0: o\u00f9 sont vos liens personnels et \u00e9conomiques les plus \u00e9troits\u00a0?<\/span><\/div><\/li><li><span class=\"n\">3<\/span><div><b>S\u00e9jour habituel<\/b><span>Toujours ind\u00e9cis, ou aucun foyer\u00a0: o\u00f9 s\u00e9journez-vous de fa\u00e7on habituelle\u00a0?<\/span><\/div><\/li><li><span class=\"n\">4<\/span><div><b>Nationalit\u00e9<\/b><span>Sinon, l\u2019\u00c9tat dont vous avez la nationalit\u00e9.<\/span><\/div><\/li><li><span class=\"n\">5<\/span><div><b>Accord des deux administrations<\/b><span>Double nationalit\u00e9 ou aucune\u00a0: les autorit\u00e9s comp\u00e9tentes tranchent d\u2019un commun accord.<\/span><\/div><\/li><\/ol>\n<h2>Ce qu\u2019ont jug\u00e9 les tribunaux<\/h2><div class=\"decs\"><a class=\"dec\" href=\"\/decisions\/couple-installe-dans-une-villa-en-tunisie-mais-dirigeant-toujours-des-societes\/\"><div class=\"h\"><span class=\"pill mono\">CAA Douai<\/span><small>27 octobre 2022<\/small><\/div><p>Couple install\u00e9 dans une villa en Tunisie mais dirigeant toujours des soci\u00e9t\u00e9s fran\u00e7aises\u00a0: domicile fiscal maintenu en France et sommes re\u00e7ues de l&#x27;OFAJ impos\u00e9es comme r\u00e9mun\u00e9rations occultes<\/p><i>Lire la d\u00e9cision \u2192<\/i><\/a><a class=\"dec\" href=\"\/decisions\/dirigeants-d-une-sas-francaise-assistant-une-filiale-tunisienne-des-missions-de\/\"><div class=\"h\"><span class=\"pill mono\">TA Toulouse<\/span><small>28 mars 2023<\/small><\/div><p>Dirigeants d&#x27;une SAS fran\u00e7aise assistant une filiale tunisienne\u00a0: des missions de direction g\u00e9n\u00e9rale et de strat\u00e9gie ne sont pas des fonctions techniques ouvrant l&#x27;exon\u00e9ration de l&#x27;article 81 A<\/p><i>Lire la d\u00e9cision \u2192<\/i><\/a><a class=\"dec\" href=\"\/decisions\/epouse-et-enfants-restes-en-tunisie-le-dirigeant-qui-garde-logement-et-activite\/\"><div class=\"h\"><span class=\"pill mono\">CAA Lyon<\/span><small>21 d\u00e9cembre 2023<\/small><\/div><p>\u00c9pouse et enfants rest\u00e9s en Tunisie\u00a0: le dirigeant qui garde logement et activit\u00e9 en France est impos\u00e9 s\u00e9par\u00e9ment, sur une seule part de quotient familial<\/p><i>Lire la d\u00e9cision \u2192<\/i><\/a><\/div><a class=\"lnk\" href=\"\/conventions-fiscales\/tunisie\/#decisions\">Voir les 10 d\u00e9cisions qui concernent la Tunisie \u2192<\/a>\n<div class=\"dark\"><span class=\"mono\">Ce que cela change pour vous<\/span><p>Beaucoup de personnes qui s\u2019installent en Tunisie ont aussi la nationalit\u00e9 tunisienne\u00a0: pour elles, le crit\u00e8re de la nationalit\u00e9 ne d\u00e9partage rien et le texte renvoie \u00e0 un accord entre administrations. Mieux vaut que les premiers crit\u00e8res suffisent\u00a0: un foyer d\u2019habitation permanent clairement situ\u00e9 en Tunisie et un centre des int\u00e9r\u00eats vitaux document\u00e9. Un logement ou des int\u00e9r\u00eats \u00e9conomiques conserv\u00e9s en France peuvent faire basculer l\u2019analyse.<\/p><a class=\"btn\" href=\"https:\/\/app.balmontconseil.com\/rdv?utm_source=site&#038;utm_medium=convention&#038;utm_content=tunisie-residence-fiscale-portee\"><svg viewBox=\"0 0 16 16\" fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-width=\"1.5\"><rect x=\"2\" y=\"3\" width=\"12\" height=\"11\" rx=\"2\"\/><path d=\"M2 7h12M5 1.5v3M11 1.5v3\"\/><\/svg>Faire v\u00e9rifier ma r\u00e9sidence avant le d\u00e9part<\/a><span class=\"note\">Visio \u00b7 30 min \u00b7 sans engagement<\/span><\/div>\n<div class=\"card cv\" id=\"cv\"><span class=\"mono\" style=\"color:var(--muted);display:block;margin-bottom:12px\">Cela vous concerne ?<\/span><h3>Vous gardez un logement en France et vous pr\u00e9parez votre installation en Tunisie\u00a0?<\/h3><div class=\"yn\"><a class=\"oui\" href=\"https:\/\/app.balmontconseil.com\/rdv?utm_source=site&#038;utm_medium=convention&#038;utm_content=tunisie-residence-fiscale-oui\">Oui<\/a><button type=\"button\" onclick=\"document.getElementById('cv').classList.add('open')\">Non<\/button><\/div><div class=\"non\"><a href=\"\/conventions-fiscales\/tunisie\/pensions-retraite\/\">Pensions de retraite<\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/tunisie\/fonction-publique\/\">Fonction publique<\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/tunisie\/revenus-immobiliers\/\">Revenus immobiliers<\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/tunisie\/plus-values\/\">Plus-values<\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/tunisie\/\">Convention France\u2013Tunisie : tous les sujets<\/a><a href=\"\/decisions\/\">Jurisprudence fiscale internationale<\/a><\/div><\/div>\n<h2>Les autres sujets de la convention<\/h2><div class=\"agrid\"><a href=\"\/conventions-fiscales\/tunisie\/residence-fiscale\/\" class=\"cur\"><small>Art. 3<\/small><b>R\u00e9sidence fiscale<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/tunisie\/pensions-retraite\/\"><small>Art. 25<\/small><b>Pensions de retraite<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/tunisie\/fonction-publique\/\"><small>Art. 26<\/small><b>Fonction publique<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/tunisie\/revenus-immobiliers\/\"><small>Art. 10<\/small><b>Revenus immobiliers<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/tunisie\/plus-values\/\"><small>Art. 20<\/small><b>Plus-values<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/tunisie\/dividendes\/\"><small>Art. 14<\/small><b>Dividendes<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/tunisie\/interets\/\"><small>Art. 18<\/small><b>Int\u00e9r\u00eats<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/tunisie\/salaires\/\"><small>Art. 22<\/small><b>Salaires<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/tunisie\/double-imposition\/\"><small>Art. 29<\/small><b>Double imposition<\/b><\/a><\/div>\n<div class=\"card bm-bofip\" style=\"margin:28px 0\"><span class=\"mono\" style=\"display:block;margin-bottom:12px\">Ce qu\u2019en dit l\u2019administration (BOFiP)<\/span><div style=\"display:flex;flex-wrap:wrap;gap:8px\"><a class=\"tag\" href=\"\/bofip-international\/boi-int-dg-20-10-10\/\">BOI-INT-DG-20-10-10 \u00b7 Domicile fiscal et r\u00e9sidence conventionnelle<\/a><a class=\"tag\" href=\"\/bofip-international\/boi-ir-champ-10\/\">BOI-IR-CHAMP-10 \u00b7 Domicile fiscal (art. 4 B)<\/a><\/div><\/div><h2>Questions fr\u00e9quentes<\/h2><div class=\"faq\"><details open><summary>Que se passe-t-il si la France et la Tunisie me consid\u00e8rent tous deux comme r\u00e9sident\u00a0?<\/summary><p>L\u2019article 3, paragraphe 2, d\u00e9partage\u00a0: foyer d\u2019habitation permanent, puis centre des int\u00e9r\u00eats vitaux, s\u00e9jour habituel, nationalit\u00e9 et, \u00e0 d\u00e9faut, accord entre les deux administrations.<\/p><\/details><details><summary>Je suis franco-tunisien\u00a0: la nationalit\u00e9 m\u2019aide-t-elle \u00e0 d\u00e9partager\u00a0?<\/summary><p>Non. Si vous avez les deux nationalit\u00e9s, le crit\u00e8re ne joue pas et les autorit\u00e9s comp\u00e9tentes tranchent d\u2019un commun accord (article 3, paragraphe 2, d).<\/p><\/details><details><summary>Le s\u00e9jour habituel compte-t-il en premier\u00a0?<\/summary><p>Non. Il n\u2019intervient que si le centre des int\u00e9r\u00eats vitaux ne peut \u00eatre d\u00e9termin\u00e9 ou si vous n\u2019avez de foyer permanent dans aucun des deux pays (article 3, paragraphe 2, b).<\/p><\/details><\/div>\n<p class=\"source\">Source : Convention sign\u00e9e \u00e0 Tunis le 28 mai 1973 (avec son protocole), modifi\u00e9e par la Convention multilat\u00e9rale sign\u00e9e par la France le 7 juin 2017 et par la Tunisie le 24 janvier 2018 \u2014 Version consolid\u00e9e de la convention avec la Tunisie modifi\u00e9e par la convention multilat\u00e9rale &#8211; Imp\u00f4ts sur le revenu et les successions &#8211; Droits d&#x27;enregistrement et de timbre (impots.gouv.fr). Statut : En vigueur depuis le 1er avril 1975\u00a0; Convention multilat\u00e9rale entr\u00e9e en vigueur le 1er janvier 2019 pour la France et le 1er novembre 2023 pour la Tunisie. Ce document ne se substitue pas aux textes qui font foi. Analyse : Balmont Conseil, mise \u00e0 jour le 8 novembre 2026. Information g\u00e9n\u00e9rale, pas un conseil personnalis\u00e9.<\/p>\n<\/main>\n<aside class=\"side\">\n<div class=\"ctacard\"><span class=\"mono\">Vous partez en Tunisie ?<\/span><h3>Faire v\u00e9rifier ma r\u00e9sidence avant le d\u00e9part\u00a0: un bilan de 30 minutes avec le cabinet.<\/h3>\n<div class=\"who\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/balmontconseil.com\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/alexis-sagnier-carre.webp\" alt=\"Alexis Sagnier\" width=\"44\" height=\"44\" loading=\"lazy\"><div><b>Alexis Sagnier<\/b><span>Conseil en gestion de patrimoine \u00b7 ORIAS n\u00b0 13003497 \u00b7 ANACOFI-CIF<\/span><\/div><\/div>\n<a class=\"btn\" href=\"https:\/\/app.balmontconseil.com\/rdv?utm_source=site&#038;utm_medium=convention&#038;utm_content=tunisie-residence-fiscale-side\"><svg viewBox=\"0 0 16 16\" fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-width=\"1.5\"><rect x=\"2\" y=\"3\" width=\"12\" height=\"11\" rx=\"2\"\/><path d=\"M2 7h12M5 1.5v3M11 1.5v3\"\/><\/svg>R\u00e9server un bilan de 30 min<\/a>\n<a class=\"btn ghost\" href=\"https:\/\/wa.me\/33601773296\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><svg viewBox=\"0 0 16 16\" fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-width=\"1.5\"><path d=\"M8 14.5a6.5 6.5 0 1 0-5.6-3.2L1.5 14.5l3.3-.9A6.5 6.5 0 0 0 8 14.5Z\"\/><\/svg>\u00c9crire sur WhatsApp<\/a>\n<p class=\"trust\">Depuis 2013 \u00e0 Lyon \u00b7 Expatriation et patrimoines internationaux<\/p><\/div>\n<a class=\"diag\" href=\"\/diagnostic\/\"><div><b>Diagnostic express en 30 secondes<\/b><span>Cinq questions, la marche \u00e0 suivre pour votre situation.<\/span><\/div><i>\u2192<\/i><\/a>\n<div class=\"card\"><span class=\"mono\">D\u00e9cisions \u00b7 Tunisie<\/span><div class=\"rel\"><a href=\"\/decisions\/residence-tunisienne-non-prouvee-et-societe-luxembourgeoise-sans-substance-les\/\">R\u00e9sidence tunisienne non prouv\u00e9e et soci\u00e9t\u00e9 luxembourgeoise sans substance\u00a0: les dividendes de soci\u00e9t\u00e9s fran\u00e7aises revers\u00e9s au dirigeant sont impos\u00e9s en France avec la majoration de 80\u00a0%<small>TA Paris, 1er avril 2025<\/small><\/a><a href=\"\/decisions\/contribuable-se-disant-installe-en-tunisie-mais-declarant-ses-revenus-depuis\/\">Contribuable se disant install\u00e9 en Tunisie mais d\u00e9clarant ses revenus depuis son appartement parisien\u00a0: domicile fiscal en France, et pas de r\u00e9sidence tunisienne faute d&#x27;imposition effective en Tunisie<small>TA Paris, 1er avril 2025<\/small><\/a><a href=\"\/decisions\/societe-tunisienne-totalement-exportatrice-sans-locaux-ni-salaries-les\/\">Soci\u00e9t\u00e9 tunisienne \u00ab\u00a0totalement exportatrice\u00a0\u00bb sans locaux ni salari\u00e9s\u00a0: les b\u00e9n\u00e9fices sont impos\u00e9s au nom de son associ\u00e9 unique r\u00e9sident fran\u00e7ais sur le fondement de l&#x27;article 123 bis<small>TA Marseille, 28 mai 2026<\/small><\/a><\/div><\/div>\n<div class=\"card\"><span class=\"mono\">Aller plus loin<\/span><div class=\"more\"><a href=\"\/conventions-fiscales\/tunisie\/\">Convention France\u2013Tunisie : tous les sujets<\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/\">Toutes les conventions fiscales<\/a><a href=\"\/diagnostic\/\">Diagnostic express : o\u00f9 en est votre projet ?<\/a><\/div><\/div>\n<\/aside>\n<\/div><\/div>\n<div class=\"sticky\"><span>Vous partez en Tunisie ?<\/span><a href=\"https:\/\/app.balmontconseil.com\/rdv?utm_source=site&#038;utm_medium=convention&#038;utm_content=tunisie-residence-fiscale-sticky\">Bilan de 30 min<\/a><\/div><\/div><script>(function(){var r=document.getElementById('bcv');if(!r)return;function clean(){r.removeAttribute('data-bml-bg');r.removeAttribute('data-bml-t');var l=r.querySelectorAll('[data-bml-bg],[data-bml-t]');for(var i=0;i<l.length;i++){l[i].removeAttribute('data-bml-bg');l[i].removeAttribute('data-bml-t');}}clean();new MutationObserver(function(m){for(var i=0;i<m.length;i++){if(\/^data-bml-\/.test(m[i].attributeName||'')){clean();break;}}}).observe(r,{attributes:true,subtree:true,attributeFilter:['data-bml-bg','data-bml-t']});window.addEventListener('load',function(){clean();setTimeout(clean,1300);setTimeout(clean,2500);});})();<\/script>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Accueil \u203a Conventions fiscales \u203a France\u2013Tunisie \u203a Article 3 \u00b7 R\u00e9sidence fiscale Convention France\u2013TunisieConvention sign\u00e9e \u00e0 Tunis le 28 mai 1973 (avec son protocole), modifi\u00e9e par la Convention multilat\u00e9rale sign\u00e9e par la<span class=\"excerpt-hellip\"> [\u2026]<\/span><\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"parent":22516,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"mfn-post-hide-title":"","footnotes":""},"class_list":["post-23563","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/23563","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=23563"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/23563\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":29595,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/23563\/revisions\/29595"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/22516"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=23563"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}