{"id":23561,"date":"2026-11-08T13:55:48","date_gmt":"2026-11-08T12:55:48","guid":{"rendered":"https:\/\/balmontconseil.com\/conventions-fiscales\/tunisie\/pensions-retraite\/"},"modified":"2026-11-09T01:11:38","modified_gmt":"2026-11-09T00:11:38","slug":"pensions-retraite","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/conventions-fiscales\/tunisie\/pensions-retraite\/","title":{"rendered":"Retrait\u00e9 install\u00e9 en Tunisie\u00a0: o\u00f9 votre pension est-elle impos\u00e9e\u00a0? L\u2019article 25 de la convention franco-tunisienne"},"content":{"rendered":"<style>@import url('https:\/\/fonts.googleapis.com\/css2?family=Inter:wght@400;500;600&family=Geist+Mono:wght@500&display=swap');#Content>.content_wrapper>.mfn-page-title{display:none!important}#Subheader{display:none!important}#Content{padding-top:0!important}#Content .section_wrapper{max-width:none;padding:0}html,body{overflow-x:clip}#bcv,#bcv :where(*:not(svg,svg *)){all:revert;box-sizing:border-box}#bcv{--bg:#F6F5F1;--card:#FFFFFF;--border:#E4E2DA;--text:#111311;--muted:#5B615E;--dim:#8A908C;--lime:#C8F020;--dark:#0B1317;--limed:#E6FF2A;--dtext:#F2F5F4;--dmuted:#8FA3AD;--dborder:#2B3B45}#bcv *{box-sizing:border-box}#bcv{-webkit-text-size-adjust:100%}#bcv{margin:0;background:var(--bg);color:var(--text);font-family:Inter,system-ui,-apple-system,\"Segoe UI\",Helvetica,Arial,sans-serif;font-size:15px;line-height:1.55;-webkit-font-smoothing:antialiased}#bcv a{color:inherit}#bcv .mono{font-family:\"Geist Mono\",ui-monospace,SFMono-Regular,Menlo,monospace;font-size:10px;letter-spacing:.08em;text-transform:uppercase;font-weight:500}#bcv .hd{display:flex;align-items:center;justify-content:space-between;gap:16px;padding:18px max(20px,env(safe-area-inset-left));border-bottom:1px solid var(--border);background:var(--bg)}#bcv .hd .logo{font-weight:600;letter-spacing:.06em;text-decoration:none;font-size:17px}#bcv .hd nav{display:flex;gap:22px;font-size:14px}#bcv .hd nav a{text-decoration:none;color:var(--text)}#bcv .hd .cta{background:var(--lime);color:var(--dark);text-decoration:none;font-weight:600;font-size:14px;padding:10px 18px;border-radius:999px;white-space:nowrap}#bcv .wrap{max-width:1200px;margin:0 auto;padding:28px 20px 60px}#bcv .crumbs{font-size:13px;color:var(--muted);margin:0 0 28px}#bcv .crumbs a{color:var(--muted);text-decoration:none}#bcv .crumbs a:hover{text-decoration:underline}#bcv .grid{display:grid;grid-template-columns:minmax(0,1fr) 360px;gap:60px;align-items:start}#bcv .main{min-width:0;max-width:720px}#bcv .meta{display:flex;flex-wrap:wrap;align-items:center;gap:12px;margin:0 0 18px}#bcv .pill{display:inline-block;background:var(--dark);color:var(--limed);padding:6px 10px;border-radius:4px}#bcv .metaline{font-family:\"Geist Mono\",ui-monospace,Menlo,monospace;font-size:11px;letter-spacing:.02em;color:var(--muted)}#bcv h1{font-size:44px;line-height:1.1;letter-spacing:-.025em;font-weight:600;margin:0 0 16px;text-wrap:balance}#bcv .lead{font-size:18px;line-height:1.5;color:var(--muted);margin:0 0 18px}#bcv .tags{display:flex;flex-wrap:wrap;gap:8px;margin:0 0 28px}#bcv .tag{font-size:12px;font-weight:500;background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:999px;padding:6px 12px;text-decoration:none}#bcv .card{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:14px;padding:20px 22px}#bcv .bref{margin:0 0 32px}#bcv .bref .mono{color:var(--muted);display:block;margin-bottom:14px}#bcv .bref ul{list-style:none;margin:0;padding:0;display:grid;gap:14px}#bcv .bref li{display:flex;gap:12px;align-items:flex-start;font-size:15px;line-height:1.5}#bcv .bref li::before{content:\"\u2713\";flex:0 0 20px;width:20px;height:20px;border-radius:50%;background:var(--lime);color:var(--dark);font-size:11px;font-weight:700;display:inline-flex;align-items:center;justify-content:center;margin-top:2px}#bcv h2{font-size:22px;line-height:1.25;letter-spacing:-.015em;font-weight:600;margin:28px 0 10px}#bcv .main p{margin:0 0 14px;font-size:16px;line-height:1.6}#bcv .dark{background:var(--dark);color:var(--dtext);border-radius:16px;padding:26px 24px;margin:30px 0 34px}#bcv .dark .mono{color:var(--limed);display:block;margin-bottom:14px}#bcv .dark p{color:var(--dtext);font-size:16px;line-height:1.6;margin:0 0 18px}#bcv .btn{display:inline-flex;align-items:center;gap:8px;background:var(--limed);color:var(--dark);font-weight:600;font-size:15px;padding:13px 22px;border-radius:999px;text-decoration:none;line-height:1}#bcv .btn svg{width:16px;height:16px}#bcv .btn.ghost{background:transparent;color:var(--dtext);border:1px solid var(--dborder)}#bcv .dark .note{font-size:12px;color:var(--dmuted);margin-left:14px}#bcv .textes{display:grid;grid-template-columns:1fr 1fr;gap:12px;margin:0 0 34px}#bcv .textes .t{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:10px;padding:14px 16px}#bcv .textes .t b{display:block;font-weight:500;font-size:14px;margin-bottom:4px}#bcv .textes .t span{font-size:13px;color:var(--muted);line-height:1.45}#bcv .quote{display:flex;gap:14px;background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:10px;padding:16px 16px 16px 0;margin:0 0 12px;font-size:14px;line-height:1.55}#bcv .quote::before{content:\"\";flex:0 0 3px;background:var(--lime);border-radius:0 2px 2px 0}#bcv details{margin:20px 0 24px;background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:10px}#bcv summary{cursor:pointer;padding:16px;font-weight:500;font-size:14px;list-style:none;display:flex;justify-content:space-between;align-items:center}#bcv summary::-webkit-details-marker{display:none}#bcv summary::after{content:\"\u2304\";color:var(--muted);font-size:16px}#bcv details[open] summary::after{content:\"\u2303\"}#bcv pre.texte{white-space:pre-wrap;font-family:inherit;font-size:14px;line-height:1.55;padding:0 16px 16px;margin:0;max-height:70vh;overflow:auto;color:var(--text)}#bcv .source{font-size:11px;line-height:1.5;color:var(--dim);margin:12px 0 0}#bcv .side{display:grid;gap:16px;position:sticky;top:20px}#bcv .side .ctacard{background:var(--dark);color:var(--dtext);border-radius:16px;padding:24px 22px}#bcv .side .ctacard .mono{color:var(--limed);display:block;margin-bottom:12px}#bcv .side .ctacard h3{font-size:18px;line-height:1.3;letter-spacing:-.01em;font-weight:600;margin:0 0 16px}#bcv .who{display:flex;gap:12px;align-items:center;margin:0 0 16px}#bcv .who img{width:44px;height:44px;border-radius:50%;object-fit:cover;background:#1C2B35}#bcv .who b{display:block;font-weight:500;font-size:14px}#bcv .who span{font-size:12px;line-height:1.4;color:var(--dmuted)}#bcv .side .btn{display:flex;justify-content:center;margin-bottom:10px}#bcv .side .trust{font-size:12px;line-height:1.4;color:var(--dmuted);margin:14px 0 0}#bcv .side .diag{display:flex;align-items:center;gap:12px;background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:12px;padding:14px 16px;text-decoration:none}#bcv .side .diag b{display:block;font-weight:500;font-size:14px}#bcv .side .diag span{font-size:12px;color:var(--muted);line-height:1.4}#bcv .side .diag i{margin-left:auto;font-style:normal;color:var(--muted)}#bcv .side .card .mono{color:var(--muted);display:block;margin-bottom:12px}#bcv .side .rel{display:grid;gap:14px}#bcv .side .rel a{text-decoration:none;font-weight:500;font-size:14px;line-height:1.4;display:block}#bcv .side .rel small{display:block;font-size:12px;color:var(--muted);font-weight:400;margin-top:2px}#bcv .side .more{display:grid;gap:10px}#bcv .side .more a{font-size:14px;line-height:1.4;text-decoration:none}#bcv .brouillon{background:#FFF4CC;border:1px solid #EAD27A;padding:10px 14px;border-radius:8px;font-size:13px;margin:0 0 20px}#bcv footer{font-size:12px;color:var(--muted);text-align:center;padding:24px 20px;border-top:1px solid var(--border)}#bcv footer a{color:var(--muted)}#bcv .list{display:grid;gap:12px;margin:24px 0 0;padding:0;list-style:none}#bcv .list li{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:12px;padding:16px 18px}#bcv .list a{text-decoration:none;font-weight:500;font-size:16px;line-height:1.35}#bcv .list small{display:block;color:var(--muted);font-size:12px;margin-top:6px}#bcv .list p{font-size:14px;color:var(--muted);margin:8px 0 0}@media(max-width:980px){#bcv .grid{grid-template-columns:1fr;gap:28px}#bcv .side{position:static}#bcv .hd nav{display:none}#bcv h1{font-size:34px}}@media(max-width:600px){#bcv .wrap{padding:16px 20px 40px}#bcv h1{font-size:28px;letter-spacing:-.02em}#bcv .lead{font-size:16px}#bcv .textes{grid-template-columns:1fr}#bcv .dark{padding:22px 20px}#bcv .dark .note{display:block;margin:10px 0 0}#bcv .hd .cta{display:none}#bcv .card{padding:18px}#bcv .side .ctacard{padding:22px 20px}}#bcv .main p.source{font-size:11px;line-height:1.5;color:var(--dim)}#bcv .cover{position:relative;border-radius:16px;overflow:hidden;margin:6px 0 6px;aspect-ratio:776\/300;background:var(--dark)}#bcv .cover img{width:100%;height:100%;object-fit:cover;display:block}#bcv .cover::after{content:\"\";position:absolute;inset:0;background:linear-gradient(180deg,rgba(11,19,23,0) 35%,rgba(11,19,23,.78))}#bcv .cover .cap{position:absolute;left:24px;bottom:22px;z-index:1;display:grid;gap:8px;justify-items:start}#bcv .cover .chip{background:var(--lime);color:var(--dark);border-radius:999px;padding:5px 10px}#bcv .cover b{color:#fff;font-size:20px;font-weight:600}#bcv .cover.typo{aspect-ratio:auto;display:flex;align-items:center;justify-content:space-between;gap:24px;padding:28px 28px;background:radial-gradient(120% 140% at 100% 0%,#1C2B35 0%,var(--dark) 60%)}#bcv .cover.typo .facts{display:flex;gap:22px;flex-wrap:wrap;margin-top:6px}#bcv .cover.typo .facts span{font-size:13px;color:var(--dmuted)}#bcv .cover.typo .facts b{display:block;font-size:14px;color:#fff;font-weight:500}#bcv .cover.typo::after{display:none}#bcv .cover.typo .big{flex:0 0 auto;font-size:96px;line-height:.9;font-weight:600;letter-spacing:-.04em;color:var(--limed)}#bcv .cover.typo .big small{display:block;font-family:\"Geist Mono\",monospace;font-size:11px;letter-spacing:.08em;color:var(--dmuted);text-transform:uppercase;margin-bottom:6px}#bcv .cover.typo .cap{position:static}#bcv .main p.credit,#bcv .credit{font-size:11px;color:var(--dim);margin:0 0 26px}#bcv .qt{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:14px;overflow:hidden;margin:0 0 10px}#bcv .qt .r{display:grid;grid-template-columns:minmax(0,1fr) 220px 120px;gap:16px;align-items:center;padding:14px 20px;border-top:1px solid #EFEEE9;font-size:15px;line-height:1.45}#bcv .qt .r.h{background:#EFEEE9;border-top:0;color:var(--muted);padding:12px 20px;font-size:10px}#bcv .qt .etat{justify-self:start;font-size:13px;font-weight:500;border-radius:999px;padding:6px 12px;background:var(--lime);color:var(--dark);line-height:1.3}#bcv .qt .etat.fr{background:var(--dark);color:var(--limed)}#bcv .qt .ref{font-family:\"Geist Mono\",ui-monospace,Menlo,monospace;font-size:12px;color:var(--muted)}#bcv .main p.note2,#bcv .note2{font-size:13px;color:var(--muted);line-height:1.5;margin:0 0 30px}#bcv .cit{display:flex;gap:14px;background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:12px;padding:16px 18px 16px 0;margin:0 0 12px}#bcv .cit::before{content:\"\";flex:0 0 3px;background:var(--lime);border-radius:0 2px 2px 0}#bcv .cit .mono{color:var(--muted);display:block;margin-bottom:8px}#bcv .cit p{margin:0!important;font-size:15px!important;line-height:1.6!important}#bcv .steps{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:14px;padding:6px 20px;margin:0 0 30px;list-style:none}#bcv .steps li{display:flex;gap:16px;align-items:center;padding:14px 0;border-top:1px solid #EFEEE9}#bcv .steps li:first-child{border-top:0}#bcv .steps .n{flex:0 0 32px;height:32px;border-radius:50%;background:#EFEEE9;display:flex;align-items:center;justify-content:center;font-family:\"Geist Mono\",monospace;font-size:13px}#bcv .steps li:first-child .n{background:var(--dark);color:var(--limed)}#bcv .steps b{display:block;font-weight:500;font-size:15px}#bcv .steps span{font-size:14px;color:var(--muted);line-height:1.45}#bcv .decs{display:grid;grid-template-columns:repeat(3,minmax(0,1fr));gap:12px;margin:0 0 12px}#bcv .dec{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:12px;padding:16px;text-decoration:none;display:flex;flex-direction:column;gap:10px}#bcv .dec .h{display:flex;gap:8px;align-items:center;flex-wrap:wrap}#bcv .dec .h .pill{padding:3px 7px;border-radius:5px}#bcv .dec .h small{font-family:\"Geist Mono\",monospace;font-size:11px;color:var(--muted)}#bcv .dec p{margin:0!important;font-size:14px!important;line-height:1.5!important}#bcv .dec i{font-style:normal;font-weight:500;font-size:13px;margin-top:auto}#bcv .lnk{display:inline-block;font-weight:500;text-decoration:none;margin:4px 0 30px}#bcv .cv{margin:0 0 34px}#bcv .cv h3{font-size:19px;line-height:1.35;font-weight:600;margin:0 0 16px}#bcv .yn{display:flex;gap:10px;margin:0 0 14px}#bcv .yn a,#bcv .yn button{font:inherit;font-weight:500;font-size:15px;border-radius:999px;padding:12px 28px;cursor:pointer;text-decoration:none;border:1px solid var(--text);background:#fff;color:var(--text)}#bcv .yn a.oui{background:var(--limed);border-color:var(--limed);color:var(--dark)}#bcv .cv .non{display:none;flex-wrap:wrap;gap:8px}#bcv .cv.open .non{display:flex}#bcv .cv .non a{font-size:13px;background:var(--bg);border:1px solid var(--border);border-radius:999px;padding:6px 12px;text-decoration:none}#bcv .agrid{display:grid;grid-template-columns:repeat(3,minmax(0,1fr));gap:10px;margin:0 0 34px}#bcv .agrid a{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:10px;padding:12px 14px;text-decoration:none;display:grid;gap:2px}#bcv .agrid a small{font-family:\"Geist Mono\",monospace;font-size:11px;color:var(--muted)}#bcv .agrid a b{font-weight:500;font-size:14px}#bcv .agrid a.cur{background:var(--dark);border-color:var(--dark)}#bcv .agrid a.cur small{color:var(--limed)}#bcv .agrid a.cur b{color:#fff}#bcv .faq details{margin:0 0 10px}#bcv .faq details p{padding:0 16px 16px;margin:0!important;font-size:15px!important;color:var(--muted)}#bcv .sticky{display:none}#bcv .hub .list li{display:flex;justify-content:space-between;gap:16px;align-items:center}@media(max-width:980px){#bcv .decs{grid-template-columns:1fr}#bcv .qt .r{grid-template-columns:minmax(0,1fr) auto;}#bcv .qt .r .ref{grid-column:2}#bcv .qt .r.h span:nth-child(3){display:none}}@media(max-width:600px){#bcv .qt .r{grid-template-columns:1fr;gap:8px}#bcv .qt .r.h{display:none}#bcv .qt .r .ref{grid-column:auto}#bcv .agrid{grid-template-columns:1fr 1fr}#bcv .cover{aspect-ratio:350\/200}#bcv .cover.typo .big{font-size:96px}#bcv .sticky{display:flex;position:fixed;left:0;right:0;bottom:0;z-index:10;background:var(--dark);color:#fff;padding:12px max(20px,env(safe-area-inset-left)) calc(12px + env(safe-area-inset-bottom));justify-content:space-between;align-items:center;gap:10px;font-weight:500;font-size:14px}#bcv .sticky a{background:var(--limed);color:var(--dark);text-decoration:none;border-radius:999px;padding:10px 16px;font-size:13px}#bcv{padding-bottom:64px}}#bcv{display:block;width:100vw;max-width:100vw;margin-left:calc(50% - 50vw);margin-right:calc(50% - 50vw);-webkit-text-fill-color:currentColor;text-align:left;padding-top:100px}@media(max-width:1239px){#bcv{padding-top:84px}}#bcv :where(*){-webkit-text-fill-color:currentColor}#bcv .btn.ghost{color:var(--dtext)!important;-webkit-text-fill-color:var(--dtext)!important}<\/style><script type=\"application\/ld+json\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@type\":\"FAQPage\",\"mainEntity\":[{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Les rentes viag\u00e8res suivent-elles la m\u00eame r\u00e8gle ?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"Oui. L\u2019article 25 vise ensemble les pensions, rentes viag\u00e8res et autres r\u00e9mun\u00e9rations similaires vers\u00e9es au titre d\u2019un emploi ant\u00e9rieur.\"}},{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Que se passe-t-il si la France et la Tunisie me consid\u00e8rent tous deux comme r\u00e9sident ?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"L\u2019article 3, paragraphe 2, d\u00e9partage : foyer d\u2019habitation permanent, puis centre des int\u00e9r\u00eats vitaux, s\u00e9jour habituel, nationalit\u00e9 et, \u00e0 d\u00e9faut, accord entre les deux administrations.\"}},{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Ma pension priv\u00e9e peut-elle \u00eatre impos\u00e9e dans les deux pays ?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"Non au regard de l\u2019article 25 : elle n\u2019est imposable que dans l\u2019\u00c9tat de r\u00e9sidence du retrait\u00e9. Tout d\u00e9pend donc de l\u2019\u00c9tat dont il est r\u00e9sident au sens de la convention.\"}}]}<\/script><div id=\"bcv\" class=\"final\"><div class=\"wrap\">\n<div class=\"crumbs\"><a href=\"\/\">Accueil<\/a> \u203a <a href=\"\/conventions-fiscales\/\">Conventions fiscales<\/a> \u203a <a href=\"\/conventions-fiscales\/tunisie\/\">France\u2013Tunisie<\/a> \u203a Article 25 \u00b7 Pensions de retraite<\/div>\n<div class=\"grid\"><main class=\"main\">\n<div class=\"meta\"><span class=\"pill mono\">Convention France\u2013Tunisie<\/span><span class=\"metaline\">Convention sign\u00e9e \u00e0 Tunis le 28 mai 1973 (avec son protocole), modifi\u00e9e par la Convention multilat\u00e9rale sign\u00e9e par la France le 7 juin 2017 et par la Tunisie le 24 janvier 2018<\/span><\/div>\n<h1>Retrait\u00e9 install\u00e9 en Tunisie\u00a0: o\u00f9 votre pension est-elle impos\u00e9e\u00a0? L\u2019article 25 de la convention franco-tunisienne<\/h1>\n<p class=\"lead\">Les pensions, rentes viag\u00e8res et r\u00e9mun\u00e9rations similaires vers\u00e9es au titre d\u2019un emploi ant\u00e9rieur ne sont imposables que dans l\u2019\u00c9tat o\u00f9 r\u00e9side leur b\u00e9n\u00e9ficiaire. Tout repose donc sur une question pr\u00e9alable\u00a0: \u00eates-vous r\u00e9sident de Tunisie au sens de l\u2019article 3 de la convention\u00a0?<\/p>\n<div class=\"tags\"><a class=\"tag\" href=\"\/conventions-fiscales\/tunisie\/residence-fiscale\/\">R\u00e9sidence fiscale<\/a><a class=\"tag\" href=\"\/conventions-fiscales\/tunisie\/fonction-publique\/\">Fonction publique<\/a><a class=\"tag\" href=\"\/conventions-fiscales\/tunisie\/revenus-immobiliers\/\">Revenus immobiliers<\/a><a class=\"tag\" href=\"\/conventions-fiscales\/tunisie\/plus-values\/\">Plus-values<\/a><\/div>\n<div class=\"cover\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/balmontconseil.com\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/convention-tunisie.webp\" alt=\"Sidi Bou Sa\u00efd, Tunisie\" loading=\"eager\"><div class=\"cap\"><span class=\"chip mono\">Article 25 \u00b7 Pensions de retraite<\/span><b>Sidi Bou Sa\u00efd, Tunisie<\/b><\/div><\/div><div style=\"height:26px\"><\/div>\n<div class=\"card bref\"><span class=\"mono\">En bref<\/span><ul><li>Les pensions, rentes viag\u00e8res et autres r\u00e9mun\u00e9rations similaires vers\u00e9es \u00e0 un r\u00e9sident d\u2019un \u00c9tat au titre d\u2019un emploi ant\u00e9rieur ne sont imposables que dans cet \u00c9tat (article 25).<\/li><li>Une pension priv\u00e9e fran\u00e7aise vers\u00e9e \u00e0 un r\u00e9sident de Tunisie n\u2019est donc imposable qu\u2019en Tunisie.<\/li><li>Les r\u00e9mun\u00e9rations publiques rel\u00e8vent de l\u2019article 26, qui renvoie aux r\u00e8gles des salaires\u00a0; il ne contient pas de r\u00e8gle propre aux pensions.<\/li><li>L\u2019article 25 suppose d\u2019\u00eatre r\u00e9sident de Tunisie au sens de l\u2019article 3\u00a0: foyer d\u2019habitation permanent, puis centre des int\u00e9r\u00eats vitaux, s\u00e9jour habituel et nationalit\u00e9.<\/li><\/ul><\/div>\n<h2>Qui impose votre pension\u00a0?<\/h2><div class=\"qt\"><div class=\"r h mono\"><span>Votre situation<\/span><span>Qui impose<\/span><span>Texte<\/span><\/div><div class=\"r\"><span>Pension priv\u00e9e fran\u00e7aise, retrait\u00e9 r\u00e9sident de Tunisie<\/span><span class=\"etat \">Tunisie seulement<\/span><span class=\"ref\">Art. 25<\/span><\/div><div class=\"r\"><span>Pension priv\u00e9e, retrait\u00e9 rest\u00e9 r\u00e9sident de France<\/span><span class=\"etat fr\">France seulement<\/span><span class=\"ref\">Art. 3 et 25<\/span><\/div><div class=\"r\"><span>Pension tunisienne, retrait\u00e9 r\u00e9sident de France<\/span><span class=\"etat fr\">France seulement<\/span><span class=\"ref\">Art. 25<\/span><\/div><div class=\"r\"><span>Ancien agent public<\/span><span class=\"etat \">Voir l\u2019article 26 et la page fonction publique<\/span><span class=\"ref\">Art. 26<\/span><\/div><\/div><div style=\"height:20px\"><\/div>\n<h2>Le texte de la convention<\/h2><div class=\"cit\"><div><span class=\"mono\">Article 25<\/span><p>\u00ab Les pensions, rentes viag\u00e8res et autres r\u00e9mun\u00e9rations similaires, vers\u00e9es \u00e0 un r\u00e9sident d&#x27;un Etat contractant au titre d&#x27;un emploi ant\u00e9rieur, ne sont imposables que dans cet Etat. \u00bb<\/p><\/div><\/div><div class=\"cit\"><div><span class=\"mono\">Article 3, paragraphe 2, a<\/span><p>\u00ab Lorsque, selon la disposition du paragraphe 1, une personne physique est consid\u00e9r\u00e9e comme r\u00e9sident de chacun des Etats contractants, le cas est r\u00e9solu d&#x27;apr\u00e8s les r\u00e8gles suivantes\u00a0: a) Cette personne est consid\u00e9r\u00e9e comme r\u00e9sident de l&#x27;Etat contractant o\u00f9 elle dispose d&#x27;un foyer d&#x27;habitation permanent. Lorsqu&#x27;elle dispose d&#x27;un foyer d&#x27;habitation permanent dans chacun des Etats contractants, elle est consid\u00e9r\u00e9e comme r\u00e9sident de l&#x27;Etat contractant avec lequel ses liens personnels et \u00e9conomiques sont les plus \u00e9troits (centre des int\u00e9r\u00eats vitaux)\u00a0; \u00bb<\/p><\/div><\/div><p class=\"note2\">Texte publi\u00e9 par impots.gouv.fr.<\/p>\n<h2>Le vrai sujet\u00a0: \u00eatre r\u00e9sident de Tunisie<\/h2><p>L\u2019article 25 ne joue qu\u2019une fois la r\u00e9sidence \u00e9tablie. Si la France vous consid\u00e8re aussi comme r\u00e9sident, la convention d\u00e9partage dans cet ordre (article 3, paragraphe 2)\u00a0:<\/p><ol class=\"steps\"><li><span class=\"n\">1<\/span><div><b>Foyer d\u2019habitation permanent<\/b><span>O\u00f9 disposez-vous d\u2019un logement permanent\u00a0?<\/span><\/div><\/li><li><span class=\"n\">2<\/span><div><b>Centre des int\u00e9r\u00eats vitaux<\/b><span>Foyer dans les deux pays\u00a0: o\u00f9 sont vos liens personnels et \u00e9conomiques les plus \u00e9troits\u00a0?<\/span><\/div><\/li><li><span class=\"n\">3<\/span><div><b>S\u00e9jour habituel<\/b><span>Toujours ind\u00e9cis, ou aucun foyer\u00a0: o\u00f9 s\u00e9journez-vous de fa\u00e7on habituelle\u00a0?<\/span><\/div><\/li><li><span class=\"n\">4<\/span><div><b>Nationalit\u00e9<\/b><span>Sinon, l\u2019\u00c9tat dont vous avez la nationalit\u00e9.<\/span><\/div><\/li><li><span class=\"n\">5<\/span><div><b>Accord des deux administrations<\/b><span>Double nationalit\u00e9 ou aucune\u00a0: les autorit\u00e9s comp\u00e9tentes tranchent d\u2019un commun accord.<\/span><\/div><\/li><\/ol>\n<h2>Ce qu\u2019ont jug\u00e9 les tribunaux<\/h2><div class=\"decs\"><a class=\"dec\" href=\"\/decisions\/retraite-gerant-d-une-eurl-tunisienne-l-administration-qui-a-impose-l\/\"><div class=\"h\"><span class=\"pill mono\">CAA Douai<\/span><small>2 juin 2022<\/small><\/div><p>Retrait\u00e9 g\u00e9rant d&#x27;une EURL tunisienne\u00a0: l&#x27;administration qui a impos\u00e9 l&#x27;\u00e9tablissement stable de la soci\u00e9t\u00e9 en France ne peut pas taxer les m\u00eames sommes \u00e0 son nom par l&#x27;article 155 A<\/p><i>Lire la d\u00e9cision \u2192<\/i><\/a><a class=\"dec\" href=\"\/decisions\/couple-installe-dans-une-villa-en-tunisie-mais-dirigeant-toujours-des-societes\/\"><div class=\"h\"><span class=\"pill mono\">CAA Douai<\/span><small>27 octobre 2022<\/small><\/div><p>Couple install\u00e9 dans une villa en Tunisie mais dirigeant toujours des soci\u00e9t\u00e9s fran\u00e7aises\u00a0: domicile fiscal maintenu en France et sommes re\u00e7ues de l&#x27;OFAJ impos\u00e9es comme r\u00e9mun\u00e9rations occultes<\/p><i>Lire la d\u00e9cision \u2192<\/i><\/a><a class=\"dec\" href=\"\/decisions\/medecin-tunisienne-stagiaire-associee-dans-un-hopital-francilien-sa\/\"><div class=\"h\"><span class=\"pill mono\">TA Versailles<\/span><small>17 f\u00e9vrier 2023<\/small><\/div><p>M\u00e9decin tunisienne stagiaire associ\u00e9e dans un h\u00f4pital francilien\u00a0: sa r\u00e9mun\u00e9ration est imposable en France, la clause conventionnelle des \u00e9tudiants et stagiaires ne s&#x27;appliquant pas<\/p><i>Lire la d\u00e9cision \u2192<\/i><\/a><\/div><a class=\"lnk\" href=\"\/conventions-fiscales\/tunisie\/#decisions\">Voir les 10 d\u00e9cisions qui concernent la Tunisie \u2192<\/a>\n<div class=\"dark\"><span class=\"mono\">Ce que cela change pour vous<\/span><p>La r\u00e8gle est simple, mais elle bascule enti\u00e8rement avec la r\u00e9sidence\u00a0: tant que la France reste votre \u00c9tat de r\u00e9sidence au sens de l\u2019article 3, elle seule impose la pension. Le d\u00e9part se pr\u00e9pare donc en amont, en situant clairement le foyer et les int\u00e9r\u00eats en Tunisie. Pour un ancien agent public, l\u2019article 26 ne traite pas express\u00e9ment des pensions\u00a0: la situation m\u00e9rite une analyse particuli\u00e8re.<\/p><a class=\"btn\" href=\"https:\/\/app.balmontconseil.com\/rdv?utm_source=site&#038;utm_medium=convention&#038;utm_content=tunisie-pensions-retraite-portee\"><svg viewBox=\"0 0 16 16\" fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-width=\"1.5\"><rect x=\"2\" y=\"3\" width=\"12\" height=\"11\" rx=\"2\"\/><path d=\"M2 7h12M5 1.5v3M11 1.5v3\"\/><\/svg>Faire v\u00e9rifier ma r\u00e9sidence avant le d\u00e9part<\/a><span class=\"note\">Visio \u00b7 30 min \u00b7 sans engagement<\/span><\/div>\n<div class=\"card cv\" id=\"cv\"><span class=\"mono\" style=\"color:var(--muted);display:block;margin-bottom:12px\">Cela vous concerne ?<\/span><h3>Vous touchez une pension fran\u00e7aise et vous pr\u00e9parez votre installation en Tunisie\u00a0?<\/h3><div class=\"yn\"><a class=\"oui\" href=\"https:\/\/app.balmontconseil.com\/rdv?utm_source=site&#038;utm_medium=convention&#038;utm_content=tunisie-pensions-retraite-oui\">Oui<\/a><button type=\"button\" onclick=\"document.getElementById('cv').classList.add('open')\">Non<\/button><\/div><div class=\"non\"><a href=\"\/conventions-fiscales\/tunisie\/residence-fiscale\/\">R\u00e9sidence fiscale<\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/tunisie\/fonction-publique\/\">Fonction publique<\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/tunisie\/revenus-immobiliers\/\">Revenus immobiliers<\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/tunisie\/plus-values\/\">Plus-values<\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/tunisie\/\">Convention France\u2013Tunisie : tous les sujets<\/a><a href=\"\/decisions\/\">Jurisprudence fiscale internationale<\/a><\/div><\/div>\n<h2>Les autres sujets de la convention<\/h2><div class=\"agrid\"><a href=\"\/conventions-fiscales\/tunisie\/residence-fiscale\/\"><small>Art. 3<\/small><b>R\u00e9sidence fiscale<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/tunisie\/pensions-retraite\/\" class=\"cur\"><small>Art. 25<\/small><b>Pensions de retraite<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/tunisie\/fonction-publique\/\"><small>Art. 26<\/small><b>Fonction publique<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/tunisie\/revenus-immobiliers\/\"><small>Art. 10<\/small><b>Revenus immobiliers<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/tunisie\/plus-values\/\"><small>Art. 20<\/small><b>Plus-values<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/tunisie\/dividendes\/\"><small>Art. 14<\/small><b>Dividendes<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/tunisie\/interets\/\"><small>Art. 18<\/small><b>Int\u00e9r\u00eats<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/tunisie\/salaires\/\"><small>Art. 22<\/small><b>Salaires<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/tunisie\/double-imposition\/\"><small>Art. 29<\/small><b>Double imposition<\/b><\/a><\/div>\n<div class=\"card bm-bofip\" style=\"margin:28px 0\"><span class=\"mono\" style=\"display:block;margin-bottom:12px\">Ce qu\u2019en dit l\u2019administration (BOFiP)<\/span><div style=\"display:flex;flex-wrap:wrap;gap:8px\"><a class=\"tag\" href=\"\/bofip-international\/boi-int-dg-20-20-50\/\">BOI-INT-DG-20-20-50 \u00b7 Pensions et conventions fiscales<\/a><\/div><\/div><h2>Questions fr\u00e9quentes<\/h2><div class=\"faq\"><details open><summary>Les rentes viag\u00e8res suivent-elles la m\u00eame r\u00e8gle\u00a0?<\/summary><p>Oui. L\u2019article 25 vise ensemble les pensions, rentes viag\u00e8res et autres r\u00e9mun\u00e9rations similaires vers\u00e9es au titre d\u2019un emploi ant\u00e9rieur.<\/p><\/details><details><summary>Que se passe-t-il si la France et la Tunisie me consid\u00e8rent tous deux comme r\u00e9sident\u00a0?<\/summary><p>L\u2019article 3, paragraphe 2, d\u00e9partage\u00a0: foyer d\u2019habitation permanent, puis centre des int\u00e9r\u00eats vitaux, s\u00e9jour habituel, nationalit\u00e9 et, \u00e0 d\u00e9faut, accord entre les deux administrations.<\/p><\/details><details><summary>Ma pension priv\u00e9e peut-elle \u00eatre impos\u00e9e dans les deux pays\u00a0?<\/summary><p>Non au regard de l\u2019article 25\u00a0: elle n\u2019est imposable que dans l\u2019\u00c9tat de r\u00e9sidence du retrait\u00e9. Tout d\u00e9pend donc de l\u2019\u00c9tat dont il est r\u00e9sident au sens de la convention.<\/p><\/details><\/div>\n<p class=\"source\">Source : Convention sign\u00e9e \u00e0 Tunis le 28 mai 1973 (avec son protocole), modifi\u00e9e par la Convention multilat\u00e9rale sign\u00e9e par la France le 7 juin 2017 et par la Tunisie le 24 janvier 2018 \u2014 Version consolid\u00e9e de la convention avec la Tunisie modifi\u00e9e par la convention multilat\u00e9rale &#8211; Imp\u00f4ts sur le revenu et les successions &#8211; Droits d&#x27;enregistrement et de timbre (impots.gouv.fr). Statut : En vigueur depuis le 1er avril 1975\u00a0; Convention multilat\u00e9rale entr\u00e9e en vigueur le 1er janvier 2019 pour la France et le 1er novembre 2023 pour la Tunisie. Ce document ne se substitue pas aux textes qui font foi. Analyse : Balmont Conseil, mise \u00e0 jour le 8 novembre 2026. Information g\u00e9n\u00e9rale, pas un conseil personnalis\u00e9.<\/p>\n<\/main>\n<aside class=\"side\">\n<div class=\"ctacard\"><span class=\"mono\">Vous partez en Tunisie ?<\/span><h3>Faire v\u00e9rifier ma r\u00e9sidence avant le d\u00e9part\u00a0: un bilan de 30 minutes avec le cabinet.<\/h3>\n<div class=\"who\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/balmontconseil.com\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/alexis-sagnier-carre.webp\" alt=\"Alexis Sagnier\" width=\"44\" height=\"44\" loading=\"lazy\"><div><b>Alexis Sagnier<\/b><span>Conseil en gestion de patrimoine \u00b7 ORIAS n\u00b0 13003497 \u00b7 ANACOFI-CIF<\/span><\/div><\/div>\n<a class=\"btn\" href=\"https:\/\/app.balmontconseil.com\/rdv?utm_source=site&#038;utm_medium=convention&#038;utm_content=tunisie-pensions-retraite-side\"><svg viewBox=\"0 0 16 16\" fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-width=\"1.5\"><rect x=\"2\" y=\"3\" width=\"12\" height=\"11\" rx=\"2\"\/><path d=\"M2 7h12M5 1.5v3M11 1.5v3\"\/><\/svg>R\u00e9server un bilan de 30 min<\/a>\n<a class=\"btn ghost\" href=\"https:\/\/wa.me\/33601773296\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><svg viewBox=\"0 0 16 16\" fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-width=\"1.5\"><path d=\"M8 14.5a6.5 6.5 0 1 0-5.6-3.2L1.5 14.5l3.3-.9A6.5 6.5 0 0 0 8 14.5Z\"\/><\/svg>\u00c9crire sur WhatsApp<\/a>\n<p class=\"trust\">Depuis 2013 \u00e0 Lyon \u00b7 Expatriation et patrimoines internationaux<\/p><\/div>\n<a class=\"diag\" href=\"\/diagnostic\/\"><div><b>Diagnostic express en 30 secondes<\/b><span>Cinq questions, la marche \u00e0 suivre pour votre situation.<\/span><\/div><i>\u2192<\/i><\/a>\n<div class=\"card\"><span class=\"mono\">D\u00e9cisions \u00b7 Tunisie<\/span><div class=\"rel\"><a href=\"\/decisions\/dirigeants-d-une-sas-francaise-assistant-une-filiale-tunisienne-des-missions-de\/\">Dirigeants d&#x27;une SAS fran\u00e7aise assistant une filiale tunisienne\u00a0: des missions de direction g\u00e9n\u00e9rale et de strat\u00e9gie ne sont pas des fonctions techniques ouvrant l&#x27;exon\u00e9ration de l&#x27;article 81 A<small>TA Toulouse, 28 mars 2023<\/small><\/a><a href=\"\/decisions\/gerant-parti-en-tunisie-salaires-et-dividendes-verses-par-sa-societe-francaise\/\">G\u00e9rant parti en Tunisie\u00a0: salaires et dividendes vers\u00e9s par sa soci\u00e9t\u00e9 fran\u00e7aise restent imposables en France, la convention franco-tunisienne le permettant<small>CAA Paris, 13 d\u00e9cembre 2023<\/small><\/a><a href=\"\/decisions\/epouse-et-enfants-restes-en-tunisie-le-dirigeant-qui-garde-logement-et-activite\/\">\u00c9pouse et enfants rest\u00e9s en Tunisie\u00a0: le dirigeant qui garde logement et activit\u00e9 en France est impos\u00e9 s\u00e9par\u00e9ment, sur une seule part de quotient familial<small>CAA Lyon, 21 d\u00e9cembre 2023<\/small><\/a><\/div><\/div>\n<div class=\"card\"><span class=\"mono\">Aller plus loin<\/span><div class=\"more\"><a href=\"\/conventions-fiscales\/tunisie\/\">Convention France\u2013Tunisie : tous les sujets<\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/\">Toutes les conventions fiscales<\/a><a href=\"\/diagnostic\/\">Diagnostic express : o\u00f9 en est votre projet ?<\/a><\/div><\/div>\n<\/aside>\n<\/div><\/div>\n<div class=\"sticky\"><span>Vous partez en Tunisie ?<\/span><a href=\"https:\/\/app.balmontconseil.com\/rdv?utm_source=site&#038;utm_medium=convention&#038;utm_content=tunisie-pensions-retraite-sticky\">Bilan de 30 min<\/a><\/div><\/div><script>(function(){var r=document.getElementById('bcv');if(!r)return;function clean(){r.removeAttribute('data-bml-bg');r.removeAttribute('data-bml-t');var l=r.querySelectorAll('[data-bml-bg],[data-bml-t]');for(var i=0;i<l.length;i++){l[i].removeAttribute('data-bml-bg');l[i].removeAttribute('data-bml-t');}}clean();new MutationObserver(function(m){for(var i=0;i<m.length;i++){if(\/^data-bml-\/.test(m[i].attributeName||'')){clean();break;}}}).observe(r,{attributes:true,subtree:true,attributeFilter:['data-bml-bg','data-bml-t']});window.addEventListener('load',function(){clean();setTimeout(clean,1300);setTimeout(clean,2500);});})();<\/script>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Accueil \u203a Conventions fiscales \u203a France\u2013Tunisie \u203a Article 25 \u00b7 Pensions de retraite Convention France\u2013TunisieConvention sign\u00e9e \u00e0 Tunis le 28 mai 1973 (avec son protocole), modifi\u00e9e par la Convention multilat\u00e9rale sign\u00e9e par<span class=\"excerpt-hellip\"> [\u2026]<\/span><\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"parent":22516,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"mfn-post-hide-title":"","footnotes":""},"class_list":["post-23561","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/23561","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=23561"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/23561\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":29592,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/23561\/revisions\/29592"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/22516"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=23561"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}