{"id":23455,"date":"2026-11-08T13:39:34","date_gmt":"2026-11-08T12:39:34","guid":{"rendered":"https:\/\/balmontconseil.com\/conventions-fiscales\/senegal\/residence-fiscale\/"},"modified":"2026-11-09T01:00:20","modified_gmt":"2026-11-09T00:00:20","slug":"residence-fiscale","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/conventions-fiscales\/senegal\/residence-fiscale\/","title":{"rendered":"Install\u00e9 au S\u00e9n\u00e9gal, \u00eates-vous encore domicili\u00e9 en France pour l\u2019imp\u00f4t\u00a0? L\u2019article 2 de la convention franco-s\u00e9n\u00e9galaise"},"content":{"rendered":"<style>@import url('https:\/\/fonts.googleapis.com\/css2?family=Inter:wght@400;500;600&family=Geist+Mono:wght@500&display=swap');#Content>.content_wrapper>.mfn-page-title{display:none!important}#Subheader{display:none!important}#Content{padding-top:0!important}#Content .section_wrapper{max-width:none;padding:0}html,body{overflow-x:clip}#bcv,#bcv :where(*:not(svg,svg *)){all:revert;box-sizing:border-box}#bcv{--bg:#F6F5F1;--card:#FFFFFF;--border:#E4E2DA;--text:#111311;--muted:#5B615E;--dim:#8A908C;--lime:#C8F020;--dark:#0B1317;--limed:#E6FF2A;--dtext:#F2F5F4;--dmuted:#8FA3AD;--dborder:#2B3B45}#bcv *{box-sizing:border-box}#bcv{-webkit-text-size-adjust:100%}#bcv{margin:0;background:var(--bg);color:var(--text);font-family:Inter,system-ui,-apple-system,\"Segoe UI\",Helvetica,Arial,sans-serif;font-size:15px;line-height:1.55;-webkit-font-smoothing:antialiased}#bcv a{color:inherit}#bcv .mono{font-family:\"Geist Mono\",ui-monospace,SFMono-Regular,Menlo,monospace;font-size:10px;letter-spacing:.08em;text-transform:uppercase;font-weight:500}#bcv .hd{display:flex;align-items:center;justify-content:space-between;gap:16px;padding:18px max(20px,env(safe-area-inset-left));border-bottom:1px solid var(--border);background:var(--bg)}#bcv .hd .logo{font-weight:600;letter-spacing:.06em;text-decoration:none;font-size:17px}#bcv .hd nav{display:flex;gap:22px;font-size:14px}#bcv .hd nav a{text-decoration:none;color:var(--text)}#bcv .hd .cta{background:var(--lime);color:var(--dark);text-decoration:none;font-weight:600;font-size:14px;padding:10px 18px;border-radius:999px;white-space:nowrap}#bcv .wrap{max-width:1200px;margin:0 auto;padding:28px 20px 60px}#bcv .crumbs{font-size:13px;color:var(--muted);margin:0 0 28px}#bcv .crumbs a{color:var(--muted);text-decoration:none}#bcv .crumbs a:hover{text-decoration:underline}#bcv .grid{display:grid;grid-template-columns:minmax(0,1fr) 360px;gap:60px;align-items:start}#bcv .main{min-width:0;max-width:720px}#bcv .meta{display:flex;flex-wrap:wrap;align-items:center;gap:12px;margin:0 0 18px}#bcv .pill{display:inline-block;background:var(--dark);color:var(--limed);padding:6px 10px;border-radius:4px}#bcv .metaline{font-family:\"Geist Mono\",ui-monospace,Menlo,monospace;font-size:11px;letter-spacing:.02em;color:var(--muted)}#bcv h1{font-size:44px;line-height:1.1;letter-spacing:-.025em;font-weight:600;margin:0 0 16px;text-wrap:balance}#bcv .lead{font-size:18px;line-height:1.5;color:var(--muted);margin:0 0 18px}#bcv .tags{display:flex;flex-wrap:wrap;gap:8px;margin:0 0 28px}#bcv .tag{font-size:12px;font-weight:500;background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:999px;padding:6px 12px;text-decoration:none}#bcv .card{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:14px;padding:20px 22px}#bcv .bref{margin:0 0 32px}#bcv .bref .mono{color:var(--muted);display:block;margin-bottom:14px}#bcv .bref ul{list-style:none;margin:0;padding:0;display:grid;gap:14px}#bcv .bref li{display:flex;gap:12px;align-items:flex-start;font-size:15px;line-height:1.5}#bcv .bref li::before{content:\"\u2713\";flex:0 0 20px;width:20px;height:20px;border-radius:50%;background:var(--lime);color:var(--dark);font-size:11px;font-weight:700;display:inline-flex;align-items:center;justify-content:center;margin-top:2px}#bcv h2{font-size:22px;line-height:1.25;letter-spacing:-.015em;font-weight:600;margin:28px 0 10px}#bcv .main p{margin:0 0 14px;font-size:16px;line-height:1.6}#bcv .dark{background:var(--dark);color:var(--dtext);border-radius:16px;padding:26px 24px;margin:30px 0 34px}#bcv .dark .mono{color:var(--limed);display:block;margin-bottom:14px}#bcv .dark p{color:var(--dtext);font-size:16px;line-height:1.6;margin:0 0 18px}#bcv .btn{display:inline-flex;align-items:center;gap:8px;background:var(--limed);color:var(--dark);font-weight:600;font-size:15px;padding:13px 22px;border-radius:999px;text-decoration:none;line-height:1}#bcv .btn svg{width:16px;height:16px}#bcv .btn.ghost{background:transparent;color:var(--dtext);border:1px solid var(--dborder)}#bcv .dark .note{font-size:12px;color:var(--dmuted);margin-left:14px}#bcv .textes{display:grid;grid-template-columns:1fr 1fr;gap:12px;margin:0 0 34px}#bcv .textes .t{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:10px;padding:14px 16px}#bcv .textes .t b{display:block;font-weight:500;font-size:14px;margin-bottom:4px}#bcv .textes .t span{font-size:13px;color:var(--muted);line-height:1.45}#bcv .quote{display:flex;gap:14px;background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:10px;padding:16px 16px 16px 0;margin:0 0 12px;font-size:14px;line-height:1.55}#bcv .quote::before{content:\"\";flex:0 0 3px;background:var(--lime);border-radius:0 2px 2px 0}#bcv details{margin:20px 0 24px;background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:10px}#bcv summary{cursor:pointer;padding:16px;font-weight:500;font-size:14px;list-style:none;display:flex;justify-content:space-between;align-items:center}#bcv summary::-webkit-details-marker{display:none}#bcv summary::after{content:\"\u2304\";color:var(--muted);font-size:16px}#bcv details[open] summary::after{content:\"\u2303\"}#bcv pre.texte{white-space:pre-wrap;font-family:inherit;font-size:14px;line-height:1.55;padding:0 16px 16px;margin:0;max-height:70vh;overflow:auto;color:var(--text)}#bcv .source{font-size:11px;line-height:1.5;color:var(--dim);margin:12px 0 0}#bcv .side{display:grid;gap:16px;position:sticky;top:20px}#bcv .side .ctacard{background:var(--dark);color:var(--dtext);border-radius:16px;padding:24px 22px}#bcv .side .ctacard .mono{color:var(--limed);display:block;margin-bottom:12px}#bcv .side .ctacard h3{font-size:18px;line-height:1.3;letter-spacing:-.01em;font-weight:600;margin:0 0 16px}#bcv .who{display:flex;gap:12px;align-items:center;margin:0 0 16px}#bcv .who img{width:44px;height:44px;border-radius:50%;object-fit:cover;background:#1C2B35}#bcv .who b{display:block;font-weight:500;font-size:14px}#bcv .who span{font-size:12px;line-height:1.4;color:var(--dmuted)}#bcv .side .btn{display:flex;justify-content:center;margin-bottom:10px}#bcv .side .trust{font-size:12px;line-height:1.4;color:var(--dmuted);margin:14px 0 0}#bcv .side .diag{display:flex;align-items:center;gap:12px;background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:12px;padding:14px 16px;text-decoration:none}#bcv .side .diag b{display:block;font-weight:500;font-size:14px}#bcv .side .diag span{font-size:12px;color:var(--muted);line-height:1.4}#bcv .side .diag i{margin-left:auto;font-style:normal;color:var(--muted)}#bcv .side .card .mono{color:var(--muted);display:block;margin-bottom:12px}#bcv .side .rel{display:grid;gap:14px}#bcv .side .rel a{text-decoration:none;font-weight:500;font-size:14px;line-height:1.4;display:block}#bcv .side .rel small{display:block;font-size:12px;color:var(--muted);font-weight:400;margin-top:2px}#bcv .side .more{display:grid;gap:10px}#bcv .side .more a{font-size:14px;line-height:1.4;text-decoration:none}#bcv .brouillon{background:#FFF4CC;border:1px solid #EAD27A;padding:10px 14px;border-radius:8px;font-size:13px;margin:0 0 20px}#bcv footer{font-size:12px;color:var(--muted);text-align:center;padding:24px 20px;border-top:1px solid var(--border)}#bcv footer a{color:var(--muted)}#bcv .list{display:grid;gap:12px;margin:24px 0 0;padding:0;list-style:none}#bcv .list li{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:12px;padding:16px 18px}#bcv .list a{text-decoration:none;font-weight:500;font-size:16px;line-height:1.35}#bcv .list small{display:block;color:var(--muted);font-size:12px;margin-top:6px}#bcv .list p{font-size:14px;color:var(--muted);margin:8px 0 0}@media(max-width:980px){#bcv .grid{grid-template-columns:1fr;gap:28px}#bcv .side{position:static}#bcv .hd nav{display:none}#bcv h1{font-size:34px}}@media(max-width:600px){#bcv .wrap{padding:16px 20px 40px}#bcv h1{font-size:28px;letter-spacing:-.02em}#bcv .lead{font-size:16px}#bcv .textes{grid-template-columns:1fr}#bcv .dark{padding:22px 20px}#bcv .dark .note{display:block;margin:10px 0 0}#bcv .hd .cta{display:none}#bcv .card{padding:18px}#bcv .side .ctacard{padding:22px 20px}}#bcv .main p.source{font-size:11px;line-height:1.5;color:var(--dim)}#bcv .cover{position:relative;border-radius:16px;overflow:hidden;margin:6px 0 6px;aspect-ratio:776\/300;background:var(--dark)}#bcv .cover img{width:100%;height:100%;object-fit:cover;display:block}#bcv .cover::after{content:\"\";position:absolute;inset:0;background:linear-gradient(180deg,rgba(11,19,23,0) 35%,rgba(11,19,23,.78))}#bcv .cover .cap{position:absolute;left:24px;bottom:22px;z-index:1;display:grid;gap:8px;justify-items:start}#bcv .cover .chip{background:var(--lime);color:var(--dark);border-radius:999px;padding:5px 10px}#bcv .cover b{color:#fff;font-size:20px;font-weight:600}#bcv .cover.typo{aspect-ratio:auto;display:flex;align-items:center;justify-content:space-between;gap:24px;padding:28px 28px;background:radial-gradient(120% 140% at 100% 0%,#1C2B35 0%,var(--dark) 60%)}#bcv .cover.typo .facts{display:flex;gap:22px;flex-wrap:wrap;margin-top:6px}#bcv .cover.typo .facts span{font-size:13px;color:var(--dmuted)}#bcv .cover.typo .facts b{display:block;font-size:14px;color:#fff;font-weight:500}#bcv .cover.typo::after{display:none}#bcv .cover.typo .big{flex:0 0 auto;font-size:96px;line-height:.9;font-weight:600;letter-spacing:-.04em;color:var(--limed)}#bcv .cover.typo .big small{display:block;font-family:\"Geist Mono\",monospace;font-size:11px;letter-spacing:.08em;color:var(--dmuted);text-transform:uppercase;margin-bottom:6px}#bcv .cover.typo .cap{position:static}#bcv .main p.credit,#bcv .credit{font-size:11px;color:var(--dim);margin:0 0 26px}#bcv .qt{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:14px;overflow:hidden;margin:0 0 10px}#bcv .qt .r{display:grid;grid-template-columns:minmax(0,1fr) 220px 120px;gap:16px;align-items:center;padding:14px 20px;border-top:1px solid #EFEEE9;font-size:15px;line-height:1.45}#bcv .qt .r.h{background:#EFEEE9;border-top:0;color:var(--muted);padding:12px 20px;font-size:10px}#bcv .qt .etat{justify-self:start;font-size:13px;font-weight:500;border-radius:999px;padding:6px 12px;background:var(--lime);color:var(--dark);line-height:1.3}#bcv .qt .etat.fr{background:var(--dark);color:var(--limed)}#bcv .qt .ref{font-family:\"Geist Mono\",ui-monospace,Menlo,monospace;font-size:12px;color:var(--muted)}#bcv .main p.note2,#bcv .note2{font-size:13px;color:var(--muted);line-height:1.5;margin:0 0 30px}#bcv .cit{display:flex;gap:14px;background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:12px;padding:16px 18px 16px 0;margin:0 0 12px}#bcv .cit::before{content:\"\";flex:0 0 3px;background:var(--lime);border-radius:0 2px 2px 0}#bcv .cit .mono{color:var(--muted);display:block;margin-bottom:8px}#bcv .cit p{margin:0!important;font-size:15px!important;line-height:1.6!important}#bcv .steps{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:14px;padding:6px 20px;margin:0 0 30px;list-style:none}#bcv .steps li{display:flex;gap:16px;align-items:center;padding:14px 0;border-top:1px solid #EFEEE9}#bcv .steps li:first-child{border-top:0}#bcv .steps .n{flex:0 0 32px;height:32px;border-radius:50%;background:#EFEEE9;display:flex;align-items:center;justify-content:center;font-family:\"Geist Mono\",monospace;font-size:13px}#bcv .steps li:first-child .n{background:var(--dark);color:var(--limed)}#bcv .steps b{display:block;font-weight:500;font-size:15px}#bcv .steps span{font-size:14px;color:var(--muted);line-height:1.45}#bcv .decs{display:grid;grid-template-columns:repeat(3,minmax(0,1fr));gap:12px;margin:0 0 12px}#bcv .dec{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:12px;padding:16px;text-decoration:none;display:flex;flex-direction:column;gap:10px}#bcv .dec .h{display:flex;gap:8px;align-items:center;flex-wrap:wrap}#bcv .dec .h .pill{padding:3px 7px;border-radius:5px}#bcv .dec .h small{font-family:\"Geist Mono\",monospace;font-size:11px;color:var(--muted)}#bcv .dec p{margin:0!important;font-size:14px!important;line-height:1.5!important}#bcv .dec i{font-style:normal;font-weight:500;font-size:13px;margin-top:auto}#bcv .lnk{display:inline-block;font-weight:500;text-decoration:none;margin:4px 0 30px}#bcv .cv{margin:0 0 34px}#bcv .cv h3{font-size:19px;line-height:1.35;font-weight:600;margin:0 0 16px}#bcv .yn{display:flex;gap:10px;margin:0 0 14px}#bcv .yn a,#bcv .yn button{font:inherit;font-weight:500;font-size:15px;border-radius:999px;padding:12px 28px;cursor:pointer;text-decoration:none;border:1px solid var(--text);background:#fff;color:var(--text)}#bcv .yn a.oui{background:var(--limed);border-color:var(--limed);color:var(--dark)}#bcv .cv .non{display:none;flex-wrap:wrap;gap:8px}#bcv .cv.open .non{display:flex}#bcv .cv .non a{font-size:13px;background:var(--bg);border:1px solid var(--border);border-radius:999px;padding:6px 12px;text-decoration:none}#bcv .agrid{display:grid;grid-template-columns:repeat(3,minmax(0,1fr));gap:10px;margin:0 0 34px}#bcv .agrid a{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:10px;padding:12px 14px;text-decoration:none;display:grid;gap:2px}#bcv .agrid a small{font-family:\"Geist Mono\",monospace;font-size:11px;color:var(--muted)}#bcv .agrid a b{font-weight:500;font-size:14px}#bcv .agrid a.cur{background:var(--dark);border-color:var(--dark)}#bcv .agrid a.cur small{color:var(--limed)}#bcv .agrid a.cur b{color:#fff}#bcv .faq details{margin:0 0 10px}#bcv .faq details p{padding:0 16px 16px;margin:0!important;font-size:15px!important;color:var(--muted)}#bcv .sticky{display:none}#bcv .hub .list li{display:flex;justify-content:space-between;gap:16px;align-items:center}@media(max-width:980px){#bcv .decs{grid-template-columns:1fr}#bcv .qt .r{grid-template-columns:minmax(0,1fr) auto;}#bcv .qt .r .ref{grid-column:2}#bcv .qt .r.h span:nth-child(3){display:none}}@media(max-width:600px){#bcv .qt .r{grid-template-columns:1fr;gap:8px}#bcv .qt .r.h{display:none}#bcv .qt .r .ref{grid-column:auto}#bcv .agrid{grid-template-columns:1fr 1fr}#bcv .cover{aspect-ratio:350\/200}#bcv .cover.typo .big{font-size:96px}#bcv .sticky{display:flex;position:fixed;left:0;right:0;bottom:0;z-index:10;background:var(--dark);color:#fff;padding:12px max(20px,env(safe-area-inset-left)) calc(12px + env(safe-area-inset-bottom));justify-content:space-between;align-items:center;gap:10px;font-weight:500;font-size:14px}#bcv .sticky a{background:var(--limed);color:var(--dark);text-decoration:none;border-radius:999px;padding:10px 16px;font-size:13px}#bcv{padding-bottom:64px}}#bcv{display:block;width:100vw;max-width:100vw;margin-left:calc(50% - 50vw);margin-right:calc(50% - 50vw);-webkit-text-fill-color:currentColor;text-align:left;padding-top:100px}@media(max-width:1239px){#bcv{padding-top:84px}}#bcv :where(*){-webkit-text-fill-color:currentColor}#bcv .btn.ghost{color:var(--dtext)!important;-webkit-text-fill-color:var(--dtext)!important}<\/style><script type=\"application\/ld+json\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@type\":\"FAQPage\",\"mainEntity\":[{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Que se passe-t-il si la France et le S\u00e9n\u00e9gal me consid\u00e8rent tous deux comme domicili\u00e9 chez eux ?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"L\u2019article 2 d\u00e9partage : foyer permanent d\u2019habitation entendu comme centre des int\u00e9r\u00eats vitaux, puis s\u00e9jour le plus long, puis nationalit\u00e9 et, \u00e0 d\u00e9faut, accord des administrations.\"}},{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Avoir un logement au S\u00e9n\u00e9gal suffit-il pour y \u00eatre domicili\u00e9 ?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"Pas \u00e0 lui seul : l\u2019article 2 assimile le foyer permanent d\u2019habitation au centre des int\u00e9r\u00eats vitaux, c\u2019est-\u00e0-dire au lieu des relations personnelles les plus \u00e9troites.\"}},{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Comment est d\u00e9partag\u00e9 un binational franco-s\u00e9n\u00e9galais ?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"Le texte pr\u00e9voit le cas d\u2019une personne ressortissante d\u2019aucun des deux \u00c9tats, pas celui d\u2019un binational ; la proc\u00e9dure amiable de l\u2019article 41 permet de saisir les autorit\u00e9s comp\u00e9tentes.\"}}]}<\/script><div id=\"bcv\" class=\"final\"><div class=\"wrap\">\n<div class=\"crumbs\"><a href=\"\/\">Accueil<\/a> \u203a <a href=\"\/conventions-fiscales\/\">Conventions fiscales<\/a> \u203a <a href=\"\/conventions-fiscales\/senegal\/\">France\u2013S\u00e9n\u00e9gal<\/a> \u203a Article 2 \u00b7 R\u00e9sidence fiscale<\/div>\n<div class=\"grid\"><main class=\"main\">\n<div class=\"meta\"><span class=\"pill mono\">Convention France\u2013S\u00e9n\u00e9gal<\/span><span class=\"metaline\">Convention sign\u00e9e \u00e0 Paris le 29 mars 1974, modifi\u00e9e par l\u2019avenant sign\u00e9 \u00e0 Dakar le 16 juillet 1984 (avec son protocole), par l\u2019avenant sign\u00e9 \u00e0 Dakar le 10 janvier 1991 et par la Convention multilat\u00e9rale sign\u00e9e par la France et le S\u00e9n\u00e9gal le 7 juin 2017<\/span><\/div>\n<h1>Install\u00e9 au S\u00e9n\u00e9gal, \u00eates-vous encore domicili\u00e9 en France pour l\u2019imp\u00f4t\u00a0? L\u2019article 2 de la convention franco-s\u00e9n\u00e9galaise<\/h1>\n<p class=\"lead\">La convention franco-s\u00e9n\u00e9galaise parle de \u00ab\u00a0domicile\u00a0\u00bb et non de r\u00e9sidence. Une personne est domicili\u00e9e l\u00e0 o\u00f9 elle a son foyer permanent d\u2019habitation, d\u00e9fini comme le centre de ses int\u00e9r\u00eats vitaux. \u00c0 d\u00e9faut, la dur\u00e9e des s\u00e9jours puis la nationalit\u00e9 tranchent. De ce domicile d\u00e9pend la r\u00e9partition de vos revenus.<\/p>\n<div class=\"tags\"><a class=\"tag\" href=\"\/conventions-fiscales\/senegal\/pensions-retraite\/\">Pensions de retraite<\/a><a class=\"tag\" href=\"\/conventions-fiscales\/senegal\/fonction-publique\/\">Fonction publique<\/a><a class=\"tag\" href=\"\/conventions-fiscales\/senegal\/revenus-immobiliers\/\">Revenus immobiliers<\/a><a class=\"tag\" href=\"\/conventions-fiscales\/senegal\/plus-values\/\">Plus-values<\/a><\/div>\n<div class=\"cover\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/balmontconseil.com\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/convention-senegal.webp\" alt=\"\u00cele de Gor\u00e9e, S\u00e9n\u00e9gal\" loading=\"eager\"><div class=\"cap\"><span class=\"chip mono\">Article 2 \u00b7 R\u00e9sidence<\/span><b>\u00cele de Gor\u00e9e, S\u00e9n\u00e9gal<\/b><\/div><\/div><div style=\"height:26px\"><\/div>\n<div class=\"card bref\"><span class=\"mono\">En bref<\/span><ul><li>Une personne physique est domicili\u00e9e au lieu de son foyer permanent d\u2019habitation, c\u2019est-\u00e0-dire de son centre des int\u00e9r\u00eats vitaux, le lieu avec lequel ses relations personnelles sont les plus \u00e9troites (article 2, paragraphe 1).<\/li><li>Si ce lieu ne peut \u00eatre d\u00e9termin\u00e9, elle est domicili\u00e9e dans l\u2019\u00c9tat o\u00f9 elle s\u00e9journe le plus longtemps (article 2, paragraphe 1, second alin\u00e9a).<\/li><li>En cas de s\u00e9jours d\u2019\u00e9gale dur\u00e9e, l\u2019\u00c9tat dont elle est ressortissante l\u2019emporte\u00a0; si elle n\u2019est ressortissante d\u2019aucun, les administrations tranchent d\u2019un commun accord (article 2, paragraphe 1).<\/li><li>Le domicile ainsi d\u00e9termin\u00e9 commande l\u2019application de toutes les r\u00e8gles de la convention sur les imp\u00f4ts sur le revenu (article 8, paragraphe 2).<\/li><\/ul><\/div>\n<h2>O\u00f9 \u00eates-vous domicili\u00e9 au sens de la convention\u00a0?<\/h2><div class=\"qt\"><div class=\"r h mono\"><span>Votre situation<\/span><span>Qui impose<\/span><span>Texte<\/span><\/div><div class=\"r\"><span>Relations personnelles les plus \u00e9troites au S\u00e9n\u00e9gal<\/span><span class=\"etat \">S\u00e9n\u00e9gal<\/span><span class=\"ref\">Art. 2 \u00a7 1<\/span><\/div><div class=\"r\"><span>Relations personnelles les plus \u00e9troites en France<\/span><span class=\"etat fr\">France<\/span><span class=\"ref\">Art. 2 \u00a7 1<\/span><\/div><div class=\"r\"><span>Centre des int\u00e9r\u00eats vitaux ind\u00e9terminable<\/span><span class=\"etat \">L\u2019\u00c9tat du s\u00e9jour le plus long<\/span><span class=\"ref\">Art. 2 \u00a7 1, al. 2<\/span><\/div><div class=\"r\"><span>S\u00e9jours d\u2019\u00e9gale dur\u00e9e<\/span><span class=\"etat \">L\u2019\u00c9tat de la nationalit\u00e9<\/span><span class=\"ref\">Art. 2 \u00a7 1, al. 2<\/span><\/div><div class=\"r\"><span>Ressortissant d\u2019aucun des deux \u00c9tats<\/span><span class=\"etat \">Accord des administrations<\/span><span class=\"ref\">Art. 2 \u00a7 1, al. 2<\/span><\/div><\/div><p class=\"note2\">Le texte ne pr\u00e9voit pas express\u00e9ment le cas d\u2019une personne ayant les deux nationalit\u00e9s. Une imposition non conforme \u00e0 la convention peut \u00eatre soumise \u00e0 l\u2019autorit\u00e9 comp\u00e9tente de l\u2019un ou l\u2019autre \u00c9tat dans les trois ans qui suivent sa premi\u00e8re notification (article 41).<\/p>\n<h2>Le texte de la convention<\/h2><div class=\"cit\"><div><span class=\"mono\">Article 2, paragraphe 1<\/span><p>\u00ab Une personne physique est domicili\u00e9e, au sens de la pr\u00e9sente Convention, au lieu o\u00f9 elle a son &quot; foyer permanent d&#x27;habitation &quot;, cette expression d\u00e9signant le centre des int\u00e9r\u00eats vitaux, c&#x27;est-\u00e0-dire le lieu avec lequel les relations personnelles sont les plus \u00e9troites. Lorsqu&#x27;il n&#x27;est pas possible de d\u00e9terminer le domicile d&#x27;apr\u00e8s l&#x27;alin\u00e9a qui pr\u00e9c\u00e8de, la personne physique est r\u00e9put\u00e9e poss\u00e9der son domicile dans celui des Etats contractants o\u00f9 elle s\u00e9journe le plus longtemps. En cas de s\u00e9jour d&#x27;\u00e9gale dur\u00e9e dans les deux Etats, elle est r\u00e9put\u00e9e avoir son domicile dans celui dont elle est ressortissante. Si elle n&#x27;est ressortissante d&#x27;aucun d&#x27;eux, les autorit\u00e9s administratives sup\u00e9rieures des Etats trancheront la difficult\u00e9 d&#x27;un commun accord. \u00bb<\/p><\/div><\/div><p class=\"note2\">Texte publi\u00e9 par impots.gouv.fr.<\/p>\n<h2>Quatre crit\u00e8res, dans cet ordre<\/h2><p>L\u2019article 2 se lit comme une cascade\u00a0: on ne passe au crit\u00e8re suivant que si le pr\u00e9c\u00e9dent ne permet pas de conclure.<\/p><ol class=\"steps\"><li><span class=\"n\">1<\/span><div><b>Foyer permanent d\u2019habitation<\/b><span>Entendu comme le centre des int\u00e9r\u00eats vitaux\u00a0: le lieu avec lequel vos relations personnelles sont les plus \u00e9troites.<\/span><\/div><\/li><li><span class=\"n\">2<\/span><div><b>S\u00e9jour le plus long<\/b><span>Si ce lieu ne peut \u00eatre d\u00e9termin\u00e9\u00a0: l\u2019\u00c9tat o\u00f9 vous s\u00e9journez le plus longtemps.<\/span><\/div><\/li><li><span class=\"n\">3<\/span><div><b>Nationalit\u00e9<\/b><span>S\u00e9jours d\u2019\u00e9gale dur\u00e9e\u00a0: l\u2019\u00c9tat dont vous \u00eates ressortissant.<\/span><\/div><\/li><li><span class=\"n\">4<\/span><div><b>Accord des administrations<\/b><span>Ressortissant d\u2019aucun des deux \u00c9tats\u00a0: les autorit\u00e9s administratives sup\u00e9rieures tranchent d\u2019un commun accord.<\/span><\/div><\/li><\/ol>\n<h2>Ce qu\u2019ont jug\u00e9 les tribunaux<\/h2><div class=\"decs\"><a class=\"dec\" href=\"\/decisions\/depart-au-senegal-apres-un-divorce-sans-date-ni-preuve-le-gerant-qui-verse-3\/\"><div class=\"h\"><span class=\"pill mono\">CAA Paris<\/span><small>10 avril 2024<\/small><\/div><p>D\u00e9part au S\u00e9n\u00e9gal apr\u00e8s un divorce, sans date ni preuve\u00a0: le g\u00e9rant qui verse 3\u00a0000 \u20ac par mois pour son fils \u00e0 Paris et tire ses revenus d&#x27;une soci\u00e9t\u00e9 fran\u00e7aise reste r\u00e9sident fiscal fran\u00e7ais<\/p><i>Lire la d\u00e9cision \u2192<\/i><\/a><a class=\"dec\" href=\"\/decisions\/retraite-partageant-sa-vie-entre-la-france-et-le-senegal-a-partir-de-2015-ses\/\"><div class=\"h\"><span class=\"pill mono\">CAA Toulouse<\/span><small>4 juillet 2024<\/small><\/div><p>Retrait\u00e9 partageant sa vie entre la France et le S\u00e9n\u00e9gal\u00a0: \u00e0 partir de 2015, ses s\u00e9jours au S\u00e9n\u00e9gal y fixent son domicile conventionnel et ses pensions fran\u00e7aises n&#x27;y sont imposables qu&#x27;au S\u00e9n\u00e9gal<\/p><i>Lire la d\u00e9cision \u2192<\/i><\/a><a class=\"dec\" href=\"\/decisions\/retraites-se-disant-domicilies-au-senegal-mais-gardant-leur-maison-d-anglet\/\"><div class=\"h\"><span class=\"pill mono\">TA Pau<\/span><small>7 octobre 2024<\/small><\/div><p>Retrait\u00e9s se disant domicili\u00e9s au S\u00e9n\u00e9gal mais gardant leur maison d&#x27;Anglet\u00a0: impos\u00e9s en France, ils r\u00e9cup\u00e8rent toutefois les 271\u00a0318 \u20ac de retenue \u00e0 la source pr\u00e9lev\u00e9s sur un boni de liquidation<\/p><i>Lire la d\u00e9cision \u2192<\/i><\/a><\/div><a class=\"lnk\" href=\"\/conventions-fiscales\/senegal\/#decisions\">Voir les 3 d\u00e9cisions qui concernent le S\u00e9n\u00e9gal \u2192<\/a>\n<div class=\"dark\"><span class=\"mono\">Ce que cela change pour vous<\/span><p>Cette convention ne s\u2019arr\u00eate pas \u00e0 la possession d\u2019un logement\u00a0: le foyer permanent d\u2019habitation y est d\u00e9fini comme le lieu des relations personnelles les plus \u00e9troites. La famille, le conjoint et les enfants p\u00e8sent donc d\u2019embl\u00e9e. Une installation au S\u00e9n\u00e9gal avec une famille rest\u00e9e en France fragilise le domicile s\u00e9n\u00e9galais. Les \u00e9l\u00e9ments qui situent votre vie personnelle au S\u00e9n\u00e9gal se r\u00e9unissent d\u00e8s le d\u00e9part.<\/p><a class=\"btn\" href=\"https:\/\/app.balmontconseil.com\/rdv?utm_source=site&#038;utm_medium=convention&#038;utm_content=senegal-residence-fiscale-portee\"><svg viewBox=\"0 0 16 16\" fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-width=\"1.5\"><rect x=\"2\" y=\"3\" width=\"12\" height=\"11\" rx=\"2\"\/><path d=\"M2 7h12M5 1.5v3M11 1.5v3\"\/><\/svg>Faire v\u00e9rifier mon domicile fiscal<\/a><span class=\"note\">Visio \u00b7 30 min \u00b7 sans engagement<\/span><\/div>\n<div class=\"card cv\" id=\"cv\"><span class=\"mono\" style=\"color:var(--muted);display:block;margin-bottom:12px\">Cela vous concerne ?<\/span><h3>Votre famille reste en France alors que vous vous installez au S\u00e9n\u00e9gal\u00a0?<\/h3><div class=\"yn\"><a class=\"oui\" href=\"https:\/\/app.balmontconseil.com\/rdv?utm_source=site&#038;utm_medium=convention&#038;utm_content=senegal-residence-fiscale-oui\">Oui<\/a><button type=\"button\" onclick=\"document.getElementById('cv').classList.add('open')\">Non<\/button><\/div><div class=\"non\"><a href=\"\/conventions-fiscales\/senegal\/pensions-retraite\/\">Pensions de retraite<\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/senegal\/fonction-publique\/\">Fonction publique<\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/senegal\/revenus-immobiliers\/\">Revenus immobiliers<\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/senegal\/plus-values\/\">Plus-values<\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/senegal\/\">Convention France\u2013S\u00e9n\u00e9gal : tous les sujets<\/a><a href=\"\/decisions\/\">Jurisprudence fiscale internationale<\/a><\/div><\/div>\n<h2>Les autres sujets de la convention<\/h2><div class=\"agrid\"><a href=\"\/conventions-fiscales\/senegal\/residence-fiscale\/\" class=\"cur\"><small>Art. 2<\/small><b>R\u00e9sidence fiscale<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/senegal\/pensions-retraite\/\"><small>Art. 21<\/small><b>Pensions de retraite<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/senegal\/fonction-publique\/\"><small>Art. 17<\/small><b>Fonction publique<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/senegal\/revenus-immobiliers\/\"><small>Art. 9<\/small><b>Revenus immobiliers<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/senegal\/plus-values\/\"><small>Art. 16<\/small><b>Plus-values<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/senegal\/dividendes\/\"><small>Art. 13<\/small><b>Dividendes<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/senegal\/interets\/\"><small>Art. 15<\/small><b>Int\u00e9r\u00eats<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/senegal\/salaires\/\"><small>Art. 22<\/small><b>Salaires<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/senegal\/double-imposition\/\"><small>Art. 26<\/small><b>Double imposition<\/b><\/a><\/div>\n<div class=\"card bm-bofip\" style=\"margin:28px 0\"><span class=\"mono\" style=\"display:block;margin-bottom:12px\">Ce qu\u2019en dit l\u2019administration (BOFiP)<\/span><div style=\"display:flex;flex-wrap:wrap;gap:8px\"><a class=\"tag\" href=\"\/bofip-international\/boi-int-dg-20-10-10\/\">BOI-INT-DG-20-10-10 \u00b7 Domicile fiscal et r\u00e9sidence conventionnelle<\/a><a class=\"tag\" href=\"\/bofip-international\/boi-ir-champ-10\/\">BOI-IR-CHAMP-10 \u00b7 Domicile fiscal (art. 4 B)<\/a><\/div><\/div><h2>Questions fr\u00e9quentes<\/h2><div class=\"faq\"><details open><summary>Que se passe-t-il si la France et le S\u00e9n\u00e9gal me consid\u00e8rent tous deux comme domicili\u00e9 chez eux\u00a0?<\/summary><p>L\u2019article 2 d\u00e9partage\u00a0: foyer permanent d\u2019habitation entendu comme centre des int\u00e9r\u00eats vitaux, puis s\u00e9jour le plus long, puis nationalit\u00e9 et, \u00e0 d\u00e9faut, accord des administrations.<\/p><\/details><details><summary>Avoir un logement au S\u00e9n\u00e9gal suffit-il pour y \u00eatre domicili\u00e9\u00a0?<\/summary><p>Pas \u00e0 lui seul\u00a0: l\u2019article 2 assimile le foyer permanent d\u2019habitation au centre des int\u00e9r\u00eats vitaux, c\u2019est-\u00e0-dire au lieu des relations personnelles les plus \u00e9troites.<\/p><\/details><details><summary>Comment est d\u00e9partag\u00e9 un binational franco-s\u00e9n\u00e9galais\u00a0?<\/summary><p>Le texte pr\u00e9voit le cas d\u2019une personne ressortissante d\u2019aucun des deux \u00c9tats, pas celui d\u2019un binational\u00a0; la proc\u00e9dure amiable de l\u2019article 41 permet de saisir les autorit\u00e9s comp\u00e9tentes.<\/p><\/details><\/div>\n<p class=\"source\">Source : Convention sign\u00e9e \u00e0 Paris le 29 mars 1974, modifi\u00e9e par l\u2019avenant sign\u00e9 \u00e0 Dakar le 16 juillet 1984 (avec son protocole), par l\u2019avenant sign\u00e9 \u00e0 Dakar le 10 janvier 1991 et par la Convention multilat\u00e9rale sign\u00e9e par la France et le S\u00e9n\u00e9gal le 7 juin 2017 \u2014 Version consolid\u00e9e de la convention avec le S\u00e9n\u00e9gal modifi\u00e9e par la convention multilat\u00e9rale (impots.gouv.fr). Statut : En vigueur depuis le 24 avril 1976\u00a0; avenants entr\u00e9s en vigueur le 1er janvier 1986 et le 1er f\u00e9vrier 1993\u00a0; Convention multilat\u00e9rale entr\u00e9e en vigueur le 1er janvier 2019 pour la France et le 1er septembre 2022 pour le S\u00e9n\u00e9gal. Ce document ne se substitue pas aux textes qui font foi. Analyse : Balmont Conseil, mise \u00e0 jour le 8 novembre 2026. Information g\u00e9n\u00e9rale, pas un conseil personnalis\u00e9.<\/p>\n<\/main>\n<aside class=\"side\">\n<div class=\"ctacard\"><span class=\"mono\">Vous partez au S\u00e9n\u00e9gal ?<\/span><h3>Faire v\u00e9rifier mon domicile fiscal\u00a0: un bilan de 30 minutes avec le cabinet.<\/h3>\n<div class=\"who\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/balmontconseil.com\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/alexis-sagnier-carre.webp\" alt=\"Alexis Sagnier\" width=\"44\" height=\"44\" loading=\"lazy\"><div><b>Alexis Sagnier<\/b><span>Conseil en gestion de patrimoine \u00b7 ORIAS n\u00b0 13003497 \u00b7 ANACOFI-CIF<\/span><\/div><\/div>\n<a class=\"btn\" href=\"https:\/\/app.balmontconseil.com\/rdv?utm_source=site&#038;utm_medium=convention&#038;utm_content=senegal-residence-fiscale-side\"><svg viewBox=\"0 0 16 16\" fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-width=\"1.5\"><rect x=\"2\" y=\"3\" width=\"12\" height=\"11\" rx=\"2\"\/><path d=\"M2 7h12M5 1.5v3M11 1.5v3\"\/><\/svg>R\u00e9server un bilan de 30 min<\/a>\n<a class=\"btn ghost\" href=\"https:\/\/wa.me\/33601773296\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><svg viewBox=\"0 0 16 16\" fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-width=\"1.5\"><path d=\"M8 14.5a6.5 6.5 0 1 0-5.6-3.2L1.5 14.5l3.3-.9A6.5 6.5 0 0 0 8 14.5Z\"\/><\/svg>\u00c9crire sur WhatsApp<\/a>\n<p class=\"trust\">Depuis 2013 \u00e0 Lyon \u00b7 Expatriation et patrimoines internationaux<\/p><\/div>\n<a class=\"diag\" href=\"\/diagnostic\/\"><div><b>Diagnostic express en 30 secondes<\/b><span>Cinq questions, la marche \u00e0 suivre pour votre situation.<\/span><\/div><i>\u2192<\/i><\/a>\n\n<div class=\"card\"><span class=\"mono\">Aller plus loin<\/span><div class=\"more\"><a href=\"\/conventions-fiscales\/senegal\/\">Convention France\u2013S\u00e9n\u00e9gal : tous les sujets<\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/\">Toutes les conventions fiscales<\/a><a href=\"\/diagnostic\/\">Diagnostic express : o\u00f9 en est votre projet ?<\/a><\/div><\/div>\n<\/aside>\n<\/div><\/div>\n<div class=\"sticky\"><span>Vous partez au S\u00e9n\u00e9gal ?<\/span><a href=\"https:\/\/app.balmontconseil.com\/rdv?utm_source=site&#038;utm_medium=convention&#038;utm_content=senegal-residence-fiscale-sticky\">Bilan de 30 min<\/a><\/div><\/div><script>(function(){var r=document.getElementById('bcv');if(!r)return;function clean(){r.removeAttribute('data-bml-bg');r.removeAttribute('data-bml-t');var l=r.querySelectorAll('[data-bml-bg],[data-bml-t]');for(var i=0;i<l.length;i++){l[i].removeAttribute('data-bml-bg');l[i].removeAttribute('data-bml-t');}}clean();new MutationObserver(function(m){for(var i=0;i<m.length;i++){if(\/^data-bml-\/.test(m[i].attributeName||'')){clean();break;}}}).observe(r,{attributes:true,subtree:true,attributeFilter:['data-bml-bg','data-bml-t']});window.addEventListener('load',function(){clean();setTimeout(clean,1300);setTimeout(clean,2500);});})();<\/script>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Accueil \u203a Conventions fiscales \u203a France\u2013S\u00e9n\u00e9gal \u203a Article 2 \u00b7 R\u00e9sidence fiscale Convention France\u2013S\u00e9n\u00e9galConvention sign\u00e9e \u00e0 Paris le 29 mars 1974, modifi\u00e9e par l\u2019avenant sign\u00e9 \u00e0 Dakar le 16 juillet 1984 (avec<span class=\"excerpt-hellip\"> [\u2026]<\/span><\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"parent":22504,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"mfn-post-hide-title":"","footnotes":""},"class_list":["post-23455","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/23455","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=23455"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/23455\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":29412,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/23455\/revisions\/29412"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/22504"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=23455"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}