{"id":23451,"date":"2026-11-08T13:38:52","date_gmt":"2026-11-08T12:38:52","guid":{"rendered":"https:\/\/balmontconseil.com\/conventions-fiscales\/senegal\/fonction-publique\/"},"modified":"2026-11-09T00:59:55","modified_gmt":"2026-11-08T23:59:55","slug":"fonction-publique","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/conventions-fiscales\/senegal\/fonction-publique\/","title":{"rendered":"Agent public au S\u00e9n\u00e9gal\u00a0: qui impose votre r\u00e9mun\u00e9ration\u00a0? L\u2019article 17 de la convention franco-s\u00e9n\u00e9galaise"},"content":{"rendered":"<style>@import url('https:\/\/fonts.googleapis.com\/css2?family=Inter:wght@400;500;600&family=Geist+Mono:wght@500&display=swap');#Content>.content_wrapper>.mfn-page-title{display:none!important}#Subheader{display:none!important}#Content{padding-top:0!important}#Content .section_wrapper{max-width:none;padding:0}html,body{overflow-x:clip}#bcv,#bcv :where(*:not(svg,svg *)){all:revert;box-sizing:border-box}#bcv{--bg:#F6F5F1;--card:#FFFFFF;--border:#E4E2DA;--text:#111311;--muted:#5B615E;--dim:#8A908C;--lime:#C8F020;--dark:#0B1317;--limed:#E6FF2A;--dtext:#F2F5F4;--dmuted:#8FA3AD;--dborder:#2B3B45}#bcv *{box-sizing:border-box}#bcv{-webkit-text-size-adjust:100%}#bcv{margin:0;background:var(--bg);color:var(--text);font-family:Inter,system-ui,-apple-system,\"Segoe UI\",Helvetica,Arial,sans-serif;font-size:15px;line-height:1.55;-webkit-font-smoothing:antialiased}#bcv a{color:inherit}#bcv .mono{font-family:\"Geist Mono\",ui-monospace,SFMono-Regular,Menlo,monospace;font-size:10px;letter-spacing:.08em;text-transform:uppercase;font-weight:500}#bcv .hd{display:flex;align-items:center;justify-content:space-between;gap:16px;padding:18px max(20px,env(safe-area-inset-left));border-bottom:1px solid var(--border);background:var(--bg)}#bcv .hd .logo{font-weight:600;letter-spacing:.06em;text-decoration:none;font-size:17px}#bcv .hd nav{display:flex;gap:22px;font-size:14px}#bcv .hd nav a{text-decoration:none;color:var(--text)}#bcv .hd .cta{background:var(--lime);color:var(--dark);text-decoration:none;font-weight:600;font-size:14px;padding:10px 18px;border-radius:999px;white-space:nowrap}#bcv .wrap{max-width:1200px;margin:0 auto;padding:28px 20px 60px}#bcv .crumbs{font-size:13px;color:var(--muted);margin:0 0 28px}#bcv .crumbs a{color:var(--muted);text-decoration:none}#bcv .crumbs a:hover{text-decoration:underline}#bcv .grid{display:grid;grid-template-columns:minmax(0,1fr) 360px;gap:60px;align-items:start}#bcv .main{min-width:0;max-width:720px}#bcv .meta{display:flex;flex-wrap:wrap;align-items:center;gap:12px;margin:0 0 18px}#bcv .pill{display:inline-block;background:var(--dark);color:var(--limed);padding:6px 10px;border-radius:4px}#bcv .metaline{font-family:\"Geist Mono\",ui-monospace,Menlo,monospace;font-size:11px;letter-spacing:.02em;color:var(--muted)}#bcv h1{font-size:44px;line-height:1.1;letter-spacing:-.025em;font-weight:600;margin:0 0 16px;text-wrap:balance}#bcv .lead{font-size:18px;line-height:1.5;color:var(--muted);margin:0 0 18px}#bcv .tags{display:flex;flex-wrap:wrap;gap:8px;margin:0 0 28px}#bcv .tag{font-size:12px;font-weight:500;background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:999px;padding:6px 12px;text-decoration:none}#bcv .card{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:14px;padding:20px 22px}#bcv .bref{margin:0 0 32px}#bcv .bref .mono{color:var(--muted);display:block;margin-bottom:14px}#bcv .bref ul{list-style:none;margin:0;padding:0;display:grid;gap:14px}#bcv .bref li{display:flex;gap:12px;align-items:flex-start;font-size:15px;line-height:1.5}#bcv .bref li::before{content:\"\u2713\";flex:0 0 20px;width:20px;height:20px;border-radius:50%;background:var(--lime);color:var(--dark);font-size:11px;font-weight:700;display:inline-flex;align-items:center;justify-content:center;margin-top:2px}#bcv h2{font-size:22px;line-height:1.25;letter-spacing:-.015em;font-weight:600;margin:28px 0 10px}#bcv .main p{margin:0 0 14px;font-size:16px;line-height:1.6}#bcv .dark{background:var(--dark);color:var(--dtext);border-radius:16px;padding:26px 24px;margin:30px 0 34px}#bcv .dark .mono{color:var(--limed);display:block;margin-bottom:14px}#bcv .dark p{color:var(--dtext);font-size:16px;line-height:1.6;margin:0 0 18px}#bcv .btn{display:inline-flex;align-items:center;gap:8px;background:var(--limed);color:var(--dark);font-weight:600;font-size:15px;padding:13px 22px;border-radius:999px;text-decoration:none;line-height:1}#bcv .btn svg{width:16px;height:16px}#bcv .btn.ghost{background:transparent;color:var(--dtext);border:1px solid var(--dborder)}#bcv .dark .note{font-size:12px;color:var(--dmuted);margin-left:14px}#bcv .textes{display:grid;grid-template-columns:1fr 1fr;gap:12px;margin:0 0 34px}#bcv .textes .t{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:10px;padding:14px 16px}#bcv .textes .t b{display:block;font-weight:500;font-size:14px;margin-bottom:4px}#bcv .textes .t span{font-size:13px;color:var(--muted);line-height:1.45}#bcv .quote{display:flex;gap:14px;background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:10px;padding:16px 16px 16px 0;margin:0 0 12px;font-size:14px;line-height:1.55}#bcv .quote::before{content:\"\";flex:0 0 3px;background:var(--lime);border-radius:0 2px 2px 0}#bcv details{margin:20px 0 24px;background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:10px}#bcv summary{cursor:pointer;padding:16px;font-weight:500;font-size:14px;list-style:none;display:flex;justify-content:space-between;align-items:center}#bcv summary::-webkit-details-marker{display:none}#bcv summary::after{content:\"\u2304\";color:var(--muted);font-size:16px}#bcv details[open] summary::after{content:\"\u2303\"}#bcv pre.texte{white-space:pre-wrap;font-family:inherit;font-size:14px;line-height:1.55;padding:0 16px 16px;margin:0;max-height:70vh;overflow:auto;color:var(--text)}#bcv .source{font-size:11px;line-height:1.5;color:var(--dim);margin:12px 0 0}#bcv .side{display:grid;gap:16px;position:sticky;top:20px}#bcv .side .ctacard{background:var(--dark);color:var(--dtext);border-radius:16px;padding:24px 22px}#bcv .side .ctacard .mono{color:var(--limed);display:block;margin-bottom:12px}#bcv .side .ctacard h3{font-size:18px;line-height:1.3;letter-spacing:-.01em;font-weight:600;margin:0 0 16px}#bcv .who{display:flex;gap:12px;align-items:center;margin:0 0 16px}#bcv .who img{width:44px;height:44px;border-radius:50%;object-fit:cover;background:#1C2B35}#bcv .who b{display:block;font-weight:500;font-size:14px}#bcv .who span{font-size:12px;line-height:1.4;color:var(--dmuted)}#bcv .side .btn{display:flex;justify-content:center;margin-bottom:10px}#bcv .side .trust{font-size:12px;line-height:1.4;color:var(--dmuted);margin:14px 0 0}#bcv .side .diag{display:flex;align-items:center;gap:12px;background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:12px;padding:14px 16px;text-decoration:none}#bcv .side .diag b{display:block;font-weight:500;font-size:14px}#bcv .side .diag span{font-size:12px;color:var(--muted);line-height:1.4}#bcv .side .diag i{margin-left:auto;font-style:normal;color:var(--muted)}#bcv .side .card .mono{color:var(--muted);display:block;margin-bottom:12px}#bcv .side .rel{display:grid;gap:14px}#bcv .side .rel a{text-decoration:none;font-weight:500;font-size:14px;line-height:1.4;display:block}#bcv .side .rel small{display:block;font-size:12px;color:var(--muted);font-weight:400;margin-top:2px}#bcv .side .more{display:grid;gap:10px}#bcv .side .more a{font-size:14px;line-height:1.4;text-decoration:none}#bcv .brouillon{background:#FFF4CC;border:1px solid #EAD27A;padding:10px 14px;border-radius:8px;font-size:13px;margin:0 0 20px}#bcv footer{font-size:12px;color:var(--muted);text-align:center;padding:24px 20px;border-top:1px solid var(--border)}#bcv footer a{color:var(--muted)}#bcv .list{display:grid;gap:12px;margin:24px 0 0;padding:0;list-style:none}#bcv .list li{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:12px;padding:16px 18px}#bcv .list a{text-decoration:none;font-weight:500;font-size:16px;line-height:1.35}#bcv .list small{display:block;color:var(--muted);font-size:12px;margin-top:6px}#bcv .list p{font-size:14px;color:var(--muted);margin:8px 0 0}@media(max-width:980px){#bcv .grid{grid-template-columns:1fr;gap:28px}#bcv .side{position:static}#bcv .hd nav{display:none}#bcv h1{font-size:34px}}@media(max-width:600px){#bcv .wrap{padding:16px 20px 40px}#bcv h1{font-size:28px;letter-spacing:-.02em}#bcv .lead{font-size:16px}#bcv .textes{grid-template-columns:1fr}#bcv .dark{padding:22px 20px}#bcv .dark .note{display:block;margin:10px 0 0}#bcv .hd .cta{display:none}#bcv .card{padding:18px}#bcv .side .ctacard{padding:22px 20px}}#bcv .main p.source{font-size:11px;line-height:1.5;color:var(--dim)}#bcv .cover{position:relative;border-radius:16px;overflow:hidden;margin:6px 0 6px;aspect-ratio:776\/300;background:var(--dark)}#bcv .cover img{width:100%;height:100%;object-fit:cover;display:block}#bcv .cover::after{content:\"\";position:absolute;inset:0;background:linear-gradient(180deg,rgba(11,19,23,0) 35%,rgba(11,19,23,.78))}#bcv .cover .cap{position:absolute;left:24px;bottom:22px;z-index:1;display:grid;gap:8px;justify-items:start}#bcv .cover .chip{background:var(--lime);color:var(--dark);border-radius:999px;padding:5px 10px}#bcv .cover b{color:#fff;font-size:20px;font-weight:600}#bcv .cover.typo{aspect-ratio:auto;display:flex;align-items:center;justify-content:space-between;gap:24px;padding:28px 28px;background:radial-gradient(120% 140% at 100% 0%,#1C2B35 0%,var(--dark) 60%)}#bcv .cover.typo .facts{display:flex;gap:22px;flex-wrap:wrap;margin-top:6px}#bcv .cover.typo .facts span{font-size:13px;color:var(--dmuted)}#bcv .cover.typo .facts b{display:block;font-size:14px;color:#fff;font-weight:500}#bcv .cover.typo::after{display:none}#bcv .cover.typo .big{flex:0 0 auto;font-size:96px;line-height:.9;font-weight:600;letter-spacing:-.04em;color:var(--limed)}#bcv .cover.typo .big small{display:block;font-family:\"Geist Mono\",monospace;font-size:11px;letter-spacing:.08em;color:var(--dmuted);text-transform:uppercase;margin-bottom:6px}#bcv .cover.typo .cap{position:static}#bcv .main p.credit,#bcv .credit{font-size:11px;color:var(--dim);margin:0 0 26px}#bcv .qt{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:14px;overflow:hidden;margin:0 0 10px}#bcv .qt .r{display:grid;grid-template-columns:minmax(0,1fr) 220px 120px;gap:16px;align-items:center;padding:14px 20px;border-top:1px solid #EFEEE9;font-size:15px;line-height:1.45}#bcv .qt .r.h{background:#EFEEE9;border-top:0;color:var(--muted);padding:12px 20px;font-size:10px}#bcv .qt .etat{justify-self:start;font-size:13px;font-weight:500;border-radius:999px;padding:6px 12px;background:var(--lime);color:var(--dark);line-height:1.3}#bcv .qt .etat.fr{background:var(--dark);color:var(--limed)}#bcv .qt .ref{font-family:\"Geist Mono\",ui-monospace,Menlo,monospace;font-size:12px;color:var(--muted)}#bcv .main p.note2,#bcv .note2{font-size:13px;color:var(--muted);line-height:1.5;margin:0 0 30px}#bcv .cit{display:flex;gap:14px;background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:12px;padding:16px 18px 16px 0;margin:0 0 12px}#bcv .cit::before{content:\"\";flex:0 0 3px;background:var(--lime);border-radius:0 2px 2px 0}#bcv .cit .mono{color:var(--muted);display:block;margin-bottom:8px}#bcv .cit p{margin:0!important;font-size:15px!important;line-height:1.6!important}#bcv .steps{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:14px;padding:6px 20px;margin:0 0 30px;list-style:none}#bcv .steps li{display:flex;gap:16px;align-items:center;padding:14px 0;border-top:1px solid #EFEEE9}#bcv .steps li:first-child{border-top:0}#bcv .steps .n{flex:0 0 32px;height:32px;border-radius:50%;background:#EFEEE9;display:flex;align-items:center;justify-content:center;font-family:\"Geist Mono\",monospace;font-size:13px}#bcv .steps li:first-child .n{background:var(--dark);color:var(--limed)}#bcv .steps b{display:block;font-weight:500;font-size:15px}#bcv .steps span{font-size:14px;color:var(--muted);line-height:1.45}#bcv .decs{display:grid;grid-template-columns:repeat(3,minmax(0,1fr));gap:12px;margin:0 0 12px}#bcv .dec{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:12px;padding:16px;text-decoration:none;display:flex;flex-direction:column;gap:10px}#bcv .dec .h{display:flex;gap:8px;align-items:center;flex-wrap:wrap}#bcv .dec .h .pill{padding:3px 7px;border-radius:5px}#bcv .dec .h small{font-family:\"Geist Mono\",monospace;font-size:11px;color:var(--muted)}#bcv .dec p{margin:0!important;font-size:14px!important;line-height:1.5!important}#bcv .dec i{font-style:normal;font-weight:500;font-size:13px;margin-top:auto}#bcv .lnk{display:inline-block;font-weight:500;text-decoration:none;margin:4px 0 30px}#bcv .cv{margin:0 0 34px}#bcv .cv h3{font-size:19px;line-height:1.35;font-weight:600;margin:0 0 16px}#bcv .yn{display:flex;gap:10px;margin:0 0 14px}#bcv .yn a,#bcv .yn button{font:inherit;font-weight:500;font-size:15px;border-radius:999px;padding:12px 28px;cursor:pointer;text-decoration:none;border:1px solid var(--text);background:#fff;color:var(--text)}#bcv .yn a.oui{background:var(--limed);border-color:var(--limed);color:var(--dark)}#bcv .cv .non{display:none;flex-wrap:wrap;gap:8px}#bcv .cv.open .non{display:flex}#bcv .cv .non a{font-size:13px;background:var(--bg);border:1px solid var(--border);border-radius:999px;padding:6px 12px;text-decoration:none}#bcv .agrid{display:grid;grid-template-columns:repeat(3,minmax(0,1fr));gap:10px;margin:0 0 34px}#bcv .agrid a{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:10px;padding:12px 14px;text-decoration:none;display:grid;gap:2px}#bcv .agrid a small{font-family:\"Geist Mono\",monospace;font-size:11px;color:var(--muted)}#bcv .agrid a b{font-weight:500;font-size:14px}#bcv .agrid a.cur{background:var(--dark);border-color:var(--dark)}#bcv .agrid a.cur small{color:var(--limed)}#bcv .agrid a.cur b{color:#fff}#bcv .faq details{margin:0 0 10px}#bcv .faq details p{padding:0 16px 16px;margin:0!important;font-size:15px!important;color:var(--muted)}#bcv .sticky{display:none}#bcv .hub .list li{display:flex;justify-content:space-between;gap:16px;align-items:center}@media(max-width:980px){#bcv .decs{grid-template-columns:1fr}#bcv .qt .r{grid-template-columns:minmax(0,1fr) auto;}#bcv .qt .r .ref{grid-column:2}#bcv .qt .r.h span:nth-child(3){display:none}}@media(max-width:600px){#bcv .qt .r{grid-template-columns:1fr;gap:8px}#bcv .qt .r.h{display:none}#bcv .qt .r .ref{grid-column:auto}#bcv .agrid{grid-template-columns:1fr 1fr}#bcv .cover{aspect-ratio:350\/200}#bcv .cover.typo .big{font-size:96px}#bcv .sticky{display:flex;position:fixed;left:0;right:0;bottom:0;z-index:10;background:var(--dark);color:#fff;padding:12px max(20px,env(safe-area-inset-left)) calc(12px + env(safe-area-inset-bottom));justify-content:space-between;align-items:center;gap:10px;font-weight:500;font-size:14px}#bcv .sticky a{background:var(--limed);color:var(--dark);text-decoration:none;border-radius:999px;padding:10px 16px;font-size:13px}#bcv{padding-bottom:64px}}#bcv{display:block;width:100vw;max-width:100vw;margin-left:calc(50% - 50vw);margin-right:calc(50% - 50vw);-webkit-text-fill-color:currentColor;text-align:left;padding-top:100px}@media(max-width:1239px){#bcv{padding-top:84px}}#bcv :where(*){-webkit-text-fill-color:currentColor}#bcv .btn.ghost{color:var(--dtext)!important;-webkit-text-fill-color:var(--dtext)!important}<\/style><script type=\"application\/ld+json\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@type\":\"FAQPage\",\"mainEntity\":[{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Un fonctionnaire fran\u00e7ais en poste \u00e0 Dakar est-il impos\u00e9 au S\u00e9n\u00e9gal ?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"Non en principe : sa r\u00e9mun\u00e9ration publique n\u2019est imposable qu\u2019en France (article 17), sauf accord particulier pr\u00e9voyant un r\u00e9gime sp\u00e9cial.\"}},{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Ma pension de fonctionnaire suivra-t-elle la m\u00eame r\u00e8gle ?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"Non. L\u2019article 17 exclut les pensions ; elles ne sont imposables que dans l\u2019\u00c9tat du domicile fiscal du retrait\u00e9 (article 21).\"}},{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Les agents d\u2019un \u00e9tablissement public \u00e0 activit\u00e9 commerciale sont-ils concern\u00e9s ?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"Non. Leurs r\u00e9mun\u00e9rations suivent les articles 18 et 22, applicables aux tanti\u00e8mes et aux salaires (article 17, second alin\u00e9a).\"}}]}<\/script><div id=\"bcv\" class=\"final\"><div class=\"wrap\">\n<div class=\"crumbs\"><a href=\"\/\">Accueil<\/a> \u203a <a href=\"\/conventions-fiscales\/\">Conventions fiscales<\/a> \u203a <a href=\"\/conventions-fiscales\/senegal\/\">France\u2013S\u00e9n\u00e9gal<\/a> \u203a Article 17 \u00b7 Fonction publique<\/div>\n<div class=\"grid\"><main class=\"main\">\n<div class=\"meta\"><span class=\"pill mono\">Convention France\u2013S\u00e9n\u00e9gal<\/span><span class=\"metaline\">Convention sign\u00e9e \u00e0 Paris le 29 mars 1974, modifi\u00e9e par l\u2019avenant sign\u00e9 \u00e0 Dakar le 16 juillet 1984 (avec son protocole), par l\u2019avenant sign\u00e9 \u00e0 Dakar le 10 janvier 1991 et par la Convention multilat\u00e9rale sign\u00e9e par la France et le S\u00e9n\u00e9gal le 7 juin 2017<\/span><\/div>\n<h1>Agent public au S\u00e9n\u00e9gal\u00a0: qui impose votre r\u00e9mun\u00e9ration\u00a0? L\u2019article 17 de la convention franco-s\u00e9n\u00e9galaise<\/h1>\n<p class=\"lead\">Les r\u00e9mun\u00e9rations vers\u00e9es par un \u00c9tat, une collectivit\u00e9 locale ou une personne morale de droit public ne sont imposables que dans l\u2019\u00c9tat qui les paie. Les pensions publiques sont express\u00e9ment exclues de cette r\u00e8gle\u00a0: elles suivent l\u2019\u00c9tat du domicile. Des accords particuliers peuvent pr\u00e9voir un r\u00e9gime propre aux coop\u00e9rants.<\/p>\n<div class=\"tags\"><a class=\"tag\" href=\"\/conventions-fiscales\/senegal\/residence-fiscale\/\">R\u00e9sidence fiscale<\/a><a class=\"tag\" href=\"\/conventions-fiscales\/senegal\/pensions-retraite\/\">Pensions de retraite<\/a><a class=\"tag\" href=\"\/conventions-fiscales\/senegal\/revenus-immobiliers\/\">Revenus immobiliers<\/a><a class=\"tag\" href=\"\/conventions-fiscales\/senegal\/plus-values\/\">Plus-values<\/a><\/div>\n<div class=\"cover\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/balmontconseil.com\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/convention-senegal.webp\" alt=\"\u00cele de Gor\u00e9e, S\u00e9n\u00e9gal\" loading=\"eager\"><div class=\"cap\"><span class=\"chip mono\">Article 17 \u00b7 Fonction publique<\/span><b>\u00cele de Gor\u00e9e, S\u00e9n\u00e9gal<\/b><\/div><\/div><div style=\"height:26px\"><\/div>\n<div class=\"card bref\"><span class=\"mono\">En bref<\/span><ul><li>Les r\u00e9mun\u00e9rations, autres que les pensions, pay\u00e9es par un \u00c9tat, une collectivit\u00e9 locale ou une personne morale de droit public ne sont imposables que dans cet \u00c9tat (article 17, premier alin\u00e9a).<\/li><li>La r\u00e8gle joue sous r\u00e9serve d\u2019accords particuliers pr\u00e9voyant des r\u00e9gimes sp\u00e9ciaux pour les coop\u00e9rants et personnels assimil\u00e9s (article 17).<\/li><li>Les r\u00e9mun\u00e9rations li\u00e9es \u00e0 une activit\u00e9 industrielle ou commerciale d\u2019une personne publique suivent les articles 18 et 22 (article 17, second alin\u00e9a).<\/li><li>Les pensions publiques ne rel\u00e8vent pas de l\u2019article 17\u00a0: elles ne sont imposables que dans l\u2019\u00c9tat du domicile fiscal (article 21).<\/li><\/ul><\/div>\n<h2>Qui impose votre r\u00e9mun\u00e9ration ou votre pension publique\u00a0?<\/h2><div class=\"qt\"><div class=\"r h mono\"><span>Votre situation<\/span><span>Qui impose<\/span><span>Texte<\/span><\/div><div class=\"r\"><span>Agent pay\u00e9 par l\u2019\u00c9tat fran\u00e7ais, en poste au S\u00e9n\u00e9gal<\/span><span class=\"etat fr\">France seulement<\/span><span class=\"ref\">Art. 17<\/span><\/div><div class=\"r\"><span>Agent pay\u00e9 par l\u2019\u00c9tat s\u00e9n\u00e9galais, en poste en France<\/span><span class=\"etat \">S\u00e9n\u00e9gal seulement<\/span><span class=\"ref\">Art. 17<\/span><\/div><div class=\"r\"><span>Coop\u00e9rant relevant d\u2019un accord particulier<\/span><span class=\"etat \">Selon l\u2019accord particulier<\/span><span class=\"ref\">Art. 17<\/span><\/div><div class=\"r\"><span>Activit\u00e9 industrielle ou commerciale d\u2019une personne publique<\/span><span class=\"etat \">R\u00e8gles des salaires et tanti\u00e8mes<\/span><span class=\"ref\">Art. 17, al. 2<\/span><\/div><div class=\"r\"><span>Pension publique, retrait\u00e9 domicili\u00e9 au S\u00e9n\u00e9gal<\/span><span class=\"etat \">S\u00e9n\u00e9gal seulement<\/span><span class=\"ref\">Art. 21<\/span><\/div><\/div><div style=\"height:20px\"><\/div>\n<h2>Le texte de la convention<\/h2><div class=\"cit\"><div><span class=\"mono\">Article 17, premier alin\u00e9a<\/span><p>\u00ab Nonobstant les dispositions de l&#x27;article 22 et sous r\u00e9serve d&#x27;accords particuliers entre les deux Etats contractants pr\u00e9voyant des r\u00e9gimes sp\u00e9ciaux d&#x27;imposition en ce qui concerne les coop\u00e9rants et les personnels assimil\u00e9s, les r\u00e9mun\u00e9rations, autres que les pensions, pay\u00e9es \u00e0 une personne physique par un Etat contractant ou l&#x27;une de ses collectivit\u00e9s locales ou par l&#x27;une de leurs personnes morales de droit public, soit directement, soit par pr\u00e9l\u00e8vement sur des fonds qu&#x27;ils ont constitu\u00e9s, ne sont imposables que dans cet Etat. \u00bb<\/p><\/div><\/div><div class=\"cit\"><div><span class=\"mono\">Article 17, second alin\u00e9a<\/span><p>\u00ab Toutefois, les dispositions des articles 18 et 22 s&#x27;appliquent aux r\u00e9mun\u00e9rations, autres que les pensions, pay\u00e9es au titre de services rendus dans le cadre d&#x27;une activit\u00e9 industrielle ou commerciale exerc\u00e9e par un Etat contractant ou l&#x27;une de ses collectivit\u00e9s locales ou par l&#x27;une de leurs personnes morales de droit public. \u00bb<\/p><\/div><\/div><div class=\"cit\"><div><span class=\"mono\">Article 21<\/span><p>\u00ab Les pensions et les rentes viag\u00e8res ne sont imposables que dans l&#x27;Etat contractant o\u00f9 le b\u00e9n\u00e9ficiaire a son domicile fiscal. \u00bb<\/p><\/div><\/div><p class=\"note2\">Article 17 r\u00e9dig\u00e9 par l\u2019article 8 de l\u2019avenant du 10 janvier 1991. Texte publi\u00e9 par impots.gouv.fr.<\/p>\n<h2>Trois questions pour savoir o\u00f9 vous \u00eates impos\u00e9<\/h2><p>L\u2019article 17 se lit en trois temps\u00a0:<\/p><ol class=\"steps\"><li><span class=\"n\">1<\/span><div><b>Qui paie\u00a0?<\/b><span>Un \u00c9tat, une collectivit\u00e9 locale ou une personne morale de droit public, directement ou par pr\u00e9l\u00e8vement sur des fonds constitu\u00e9s.<\/span><\/div><\/li><li><span class=\"n\">2<\/span><div><b>R\u00e9mun\u00e9ration ou pension\u00a0?<\/b><span>L\u2019article 17 ne vise que les r\u00e9mun\u00e9rations\u00a0; les pensions rel\u00e8vent de l\u2019article 21.<\/span><\/div><\/li><li><span class=\"n\">3<\/span><div><b>Activit\u00e9 commerciale\u00a0?<\/b><span>Si la personne publique exerce une activit\u00e9 industrielle ou commerciale, les articles 18 et 22 s\u2019appliquent.<\/span><\/div><\/li><li><span class=\"n\">4<\/span><div><b>Accord particulier\u00a0?<\/b><span>Un accord pr\u00e9voyant un r\u00e9gime sp\u00e9cial pour les coop\u00e9rants peut s\u2019appliquer \u00e0 la place.<\/span><\/div><\/li><\/ol>\n<h2>Ce qu\u2019ont jug\u00e9 les tribunaux<\/h2><div class=\"decs\"><a class=\"dec\" href=\"\/decisions\/depart-au-senegal-apres-un-divorce-sans-date-ni-preuve-le-gerant-qui-verse-3\/\"><div class=\"h\"><span class=\"pill mono\">CAA Paris<\/span><small>10 avril 2024<\/small><\/div><p>D\u00e9part au S\u00e9n\u00e9gal apr\u00e8s un divorce, sans date ni preuve\u00a0: le g\u00e9rant qui verse 3\u00a0000 \u20ac par mois pour son fils \u00e0 Paris et tire ses revenus d&#x27;une soci\u00e9t\u00e9 fran\u00e7aise reste r\u00e9sident fiscal fran\u00e7ais<\/p><i>Lire la d\u00e9cision \u2192<\/i><\/a><a class=\"dec\" href=\"\/decisions\/retraite-partageant-sa-vie-entre-la-france-et-le-senegal-a-partir-de-2015-ses\/\"><div class=\"h\"><span class=\"pill mono\">CAA Toulouse<\/span><small>4 juillet 2024<\/small><\/div><p>Retrait\u00e9 partageant sa vie entre la France et le S\u00e9n\u00e9gal\u00a0: \u00e0 partir de 2015, ses s\u00e9jours au S\u00e9n\u00e9gal y fixent son domicile conventionnel et ses pensions fran\u00e7aises n&#x27;y sont imposables qu&#x27;au S\u00e9n\u00e9gal<\/p><i>Lire la d\u00e9cision \u2192<\/i><\/a><a class=\"dec\" href=\"\/decisions\/retraites-se-disant-domicilies-au-senegal-mais-gardant-leur-maison-d-anglet\/\"><div class=\"h\"><span class=\"pill mono\">TA Pau<\/span><small>7 octobre 2024<\/small><\/div><p>Retrait\u00e9s se disant domicili\u00e9s au S\u00e9n\u00e9gal mais gardant leur maison d&#x27;Anglet\u00a0: impos\u00e9s en France, ils r\u00e9cup\u00e8rent toutefois les 271\u00a0318 \u20ac de retenue \u00e0 la source pr\u00e9lev\u00e9s sur un boni de liquidation<\/p><i>Lire la d\u00e9cision \u2192<\/i><\/a><\/div><a class=\"lnk\" href=\"\/conventions-fiscales\/senegal\/#decisions\">Voir les 3 d\u00e9cisions qui concernent le S\u00e9n\u00e9gal \u2192<\/a>\n<div class=\"dark\"><span class=\"mono\">Ce que cela change pour vous<\/span><p>Pour un agent public fran\u00e7ais affect\u00e9 au S\u00e9n\u00e9gal, la r\u00e9mun\u00e9ration reste en principe imposable en France seulement, quelle que soit la dur\u00e9e du s\u00e9jour. Le basculement se produit \u00e0 la retraite\u00a0: la pension publique suit alors le domicile fiscal, et un retrait\u00e9 domicili\u00e9 au S\u00e9n\u00e9gal y est seul imposable. Le statut de coop\u00e9rant peut relever d\u2019un accord particulier, \u00e0 v\u00e9rifier.<\/p><a class=\"btn\" href=\"https:\/\/app.balmontconseil.com\/rdv?utm_source=site&#038;utm_medium=convention&#038;utm_content=senegal-fonction-publique-portee\"><svg viewBox=\"0 0 16 16\" fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-width=\"1.5\"><rect x=\"2\" y=\"3\" width=\"12\" height=\"11\" rx=\"2\"\/><path d=\"M2 7h12M5 1.5v3M11 1.5v3\"\/><\/svg>Faire v\u00e9rifier ma situation d\u2019agent public<\/a><span class=\"note\">Visio \u00b7 30 min \u00b7 sans engagement<\/span><\/div>\n<div class=\"card cv\" id=\"cv\"><span class=\"mono\" style=\"color:var(--muted);display:block;margin-bottom:12px\">Cela vous concerne ?<\/span><h3>Vous percevez un traitement ou une pension d\u2019une administration fran\u00e7aise et vous vivez au S\u00e9n\u00e9gal\u00a0?<\/h3><div class=\"yn\"><a class=\"oui\" href=\"https:\/\/app.balmontconseil.com\/rdv?utm_source=site&#038;utm_medium=convention&#038;utm_content=senegal-fonction-publique-oui\">Oui<\/a><button type=\"button\" onclick=\"document.getElementById('cv').classList.add('open')\">Non<\/button><\/div><div class=\"non\"><a href=\"\/conventions-fiscales\/senegal\/residence-fiscale\/\">R\u00e9sidence fiscale<\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/senegal\/pensions-retraite\/\">Pensions de retraite<\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/senegal\/revenus-immobiliers\/\">Revenus immobiliers<\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/senegal\/plus-values\/\">Plus-values<\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/senegal\/\">Convention France\u2013S\u00e9n\u00e9gal : tous les sujets<\/a><a href=\"\/decisions\/\">Jurisprudence fiscale internationale<\/a><\/div><\/div>\n<h2>Les autres sujets de la convention<\/h2><div class=\"agrid\"><a href=\"\/conventions-fiscales\/senegal\/residence-fiscale\/\"><small>Art. 2<\/small><b>R\u00e9sidence fiscale<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/senegal\/pensions-retraite\/\"><small>Art. 21<\/small><b>Pensions de retraite<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/senegal\/fonction-publique\/\" class=\"cur\"><small>Art. 17<\/small><b>Fonction publique<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/senegal\/revenus-immobiliers\/\"><small>Art. 9<\/small><b>Revenus immobiliers<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/senegal\/plus-values\/\"><small>Art. 16<\/small><b>Plus-values<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/senegal\/dividendes\/\"><small>Art. 13<\/small><b>Dividendes<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/senegal\/interets\/\"><small>Art. 15<\/small><b>Int\u00e9r\u00eats<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/senegal\/salaires\/\"><small>Art. 22<\/small><b>Salaires<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/senegal\/double-imposition\/\"><small>Art. 26<\/small><b>Double imposition<\/b><\/a><\/div>\n<div class=\"card bm-bofip\" style=\"margin:28px 0\"><span class=\"mono\" style=\"display:block;margin-bottom:12px\">Ce qu\u2019en dit l\u2019administration (BOFiP)<\/span><div style=\"display:flex;flex-wrap:wrap;gap:8px\"><a class=\"tag\" href=\"\/bofip-international\/boi-int-dg-20-20-50\/\">BOI-INT-DG-20-20-50 \u00b7 Pensions et conventions fiscales<\/a><\/div><\/div><h2>Questions fr\u00e9quentes<\/h2><div class=\"faq\"><details open><summary>Un fonctionnaire fran\u00e7ais en poste \u00e0 Dakar est-il impos\u00e9 au S\u00e9n\u00e9gal\u00a0?<\/summary><p>Non en principe\u00a0: sa r\u00e9mun\u00e9ration publique n\u2019est imposable qu\u2019en France (article 17), sauf accord particulier pr\u00e9voyant un r\u00e9gime sp\u00e9cial.<\/p><\/details><details><summary>Ma pension de fonctionnaire suivra-t-elle la m\u00eame r\u00e8gle\u00a0?<\/summary><p>Non. L\u2019article 17 exclut les pensions\u00a0; elles ne sont imposables que dans l\u2019\u00c9tat du domicile fiscal du retrait\u00e9 (article 21).<\/p><\/details><details><summary>Les agents d\u2019un \u00e9tablissement public \u00e0 activit\u00e9 commerciale sont-ils concern\u00e9s\u00a0?<\/summary><p>Non. Leurs r\u00e9mun\u00e9rations suivent les articles 18 et 22, applicables aux tanti\u00e8mes et aux salaires (article 17, second alin\u00e9a).<\/p><\/details><\/div>\n<p class=\"source\">Source : Convention sign\u00e9e \u00e0 Paris le 29 mars 1974, modifi\u00e9e par l\u2019avenant sign\u00e9 \u00e0 Dakar le 16 juillet 1984 (avec son protocole), par l\u2019avenant sign\u00e9 \u00e0 Dakar le 10 janvier 1991 et par la Convention multilat\u00e9rale sign\u00e9e par la France et le S\u00e9n\u00e9gal le 7 juin 2017 \u2014 Version consolid\u00e9e de la convention avec le S\u00e9n\u00e9gal modifi\u00e9e par la convention multilat\u00e9rale (impots.gouv.fr). Statut : En vigueur depuis le 24 avril 1976\u00a0; avenants entr\u00e9s en vigueur le 1er janvier 1986 et le 1er f\u00e9vrier 1993\u00a0; Convention multilat\u00e9rale entr\u00e9e en vigueur le 1er janvier 2019 pour la France et le 1er septembre 2022 pour le S\u00e9n\u00e9gal. Ce document ne se substitue pas aux textes qui font foi. Analyse : Balmont Conseil, mise \u00e0 jour le 8 novembre 2026. Information g\u00e9n\u00e9rale, pas un conseil personnalis\u00e9.<\/p>\n<\/main>\n<aside class=\"side\">\n<div class=\"ctacard\"><span class=\"mono\">Vous partez au S\u00e9n\u00e9gal ?<\/span><h3>Faire v\u00e9rifier ma situation d\u2019agent public\u00a0: un bilan de 30 minutes avec le cabinet.<\/h3>\n<div class=\"who\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/balmontconseil.com\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/alexis-sagnier-carre.webp\" alt=\"Alexis Sagnier\" width=\"44\" height=\"44\" loading=\"lazy\"><div><b>Alexis Sagnier<\/b><span>Conseil en gestion de patrimoine \u00b7 ORIAS n\u00b0 13003497 \u00b7 ANACOFI-CIF<\/span><\/div><\/div>\n<a class=\"btn\" href=\"https:\/\/app.balmontconseil.com\/rdv?utm_source=site&#038;utm_medium=convention&#038;utm_content=senegal-fonction-publique-side\"><svg viewBox=\"0 0 16 16\" fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-width=\"1.5\"><rect x=\"2\" y=\"3\" width=\"12\" height=\"11\" rx=\"2\"\/><path d=\"M2 7h12M5 1.5v3M11 1.5v3\"\/><\/svg>R\u00e9server un bilan de 30 min<\/a>\n<a class=\"btn ghost\" href=\"https:\/\/wa.me\/33601773296\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><svg viewBox=\"0 0 16 16\" fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-width=\"1.5\"><path d=\"M8 14.5a6.5 6.5 0 1 0-5.6-3.2L1.5 14.5l3.3-.9A6.5 6.5 0 0 0 8 14.5Z\"\/><\/svg>\u00c9crire sur WhatsApp<\/a>\n<p class=\"trust\">Depuis 2013 \u00e0 Lyon \u00b7 Expatriation et patrimoines internationaux<\/p><\/div>\n<a class=\"diag\" href=\"\/diagnostic\/\"><div><b>Diagnostic express en 30 secondes<\/b><span>Cinq questions, la marche \u00e0 suivre pour votre situation.<\/span><\/div><i>\u2192<\/i><\/a>\n\n<div class=\"card\"><span class=\"mono\">Aller plus loin<\/span><div class=\"more\"><a href=\"\/conventions-fiscales\/senegal\/\">Convention France\u2013S\u00e9n\u00e9gal : tous les sujets<\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/\">Toutes les conventions fiscales<\/a><a href=\"\/diagnostic\/\">Diagnostic express : o\u00f9 en est votre projet ?<\/a><\/div><\/div>\n<\/aside>\n<\/div><\/div>\n<div class=\"sticky\"><span>Vous partez au S\u00e9n\u00e9gal ?<\/span><a href=\"https:\/\/app.balmontconseil.com\/rdv?utm_source=site&#038;utm_medium=convention&#038;utm_content=senegal-fonction-publique-sticky\">Bilan de 30 min<\/a><\/div><\/div><script>(function(){var r=document.getElementById('bcv');if(!r)return;function clean(){r.removeAttribute('data-bml-bg');r.removeAttribute('data-bml-t');var l=r.querySelectorAll('[data-bml-bg],[data-bml-t]');for(var i=0;i<l.length;i++){l[i].removeAttribute('data-bml-bg');l[i].removeAttribute('data-bml-t');}}clean();new MutationObserver(function(m){for(var i=0;i<m.length;i++){if(\/^data-bml-\/.test(m[i].attributeName||'')){clean();break;}}}).observe(r,{attributes:true,subtree:true,attributeFilter:['data-bml-bg','data-bml-t']});window.addEventListener('load',function(){clean();setTimeout(clean,1300);setTimeout(clean,2500);});})();<\/script>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Accueil \u203a Conventions fiscales \u203a France\u2013S\u00e9n\u00e9gal \u203a Article 17 \u00b7 Fonction publique Convention France\u2013S\u00e9n\u00e9galConvention sign\u00e9e \u00e0 Paris le 29 mars 1974, modifi\u00e9e par l\u2019avenant sign\u00e9 \u00e0 Dakar le 16 juillet 1984 (avec<span class=\"excerpt-hellip\"> [\u2026]<\/span><\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"parent":22504,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"mfn-post-hide-title":"","footnotes":""},"class_list":["post-23451","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/23451","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=23451"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/23451\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":29405,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/23451\/revisions\/29405"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/22504"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=23451"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}