{"id":23390,"date":"2026-11-08T13:30:13","date_gmt":"2026-11-08T12:30:13","guid":{"rendered":"https:\/\/balmontconseil.com\/conventions-fiscales\/quebec\/pensions-retraite\/"},"modified":"2026-11-09T00:53:22","modified_gmt":"2026-11-08T23:53:22","slug":"pensions-retraite","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/conventions-fiscales\/quebec\/pensions-retraite\/","title":{"rendered":"Retrait\u00e9 entre la France et le Qu\u00e9bec\u00a0: qui impose votre pension\u00a0? L\u2019article 18 de l\u2019entente fiscale"},"content":{"rendered":"<style>@import url('https:\/\/fonts.googleapis.com\/css2?family=Inter:wght@400;500;600&family=Geist+Mono:wght@500&display=swap');#Content>.content_wrapper>.mfn-page-title{display:none!important}#Subheader{display:none!important}#Content{padding-top:0!important}#Content .section_wrapper{max-width:none;padding:0}html,body{overflow-x:clip}#bcv,#bcv :where(*:not(svg,svg *)){all:revert;box-sizing:border-box}#bcv{--bg:#F6F5F1;--card:#FFFFFF;--border:#E4E2DA;--text:#111311;--muted:#5B615E;--dim:#8A908C;--lime:#C8F020;--dark:#0B1317;--limed:#E6FF2A;--dtext:#F2F5F4;--dmuted:#8FA3AD;--dborder:#2B3B45}#bcv *{box-sizing:border-box}#bcv{-webkit-text-size-adjust:100%}#bcv{margin:0;background:var(--bg);color:var(--text);font-family:Inter,system-ui,-apple-system,\"Segoe UI\",Helvetica,Arial,sans-serif;font-size:15px;line-height:1.55;-webkit-font-smoothing:antialiased}#bcv a{color:inherit}#bcv .mono{font-family:\"Geist Mono\",ui-monospace,SFMono-Regular,Menlo,monospace;font-size:10px;letter-spacing:.08em;text-transform:uppercase;font-weight:500}#bcv .hd{display:flex;align-items:center;justify-content:space-between;gap:16px;padding:18px max(20px,env(safe-area-inset-left));border-bottom:1px solid var(--border);background:var(--bg)}#bcv .hd .logo{font-weight:600;letter-spacing:.06em;text-decoration:none;font-size:17px}#bcv .hd nav{display:flex;gap:22px;font-size:14px}#bcv .hd nav a{text-decoration:none;color:var(--text)}#bcv .hd .cta{background:var(--lime);color:var(--dark);text-decoration:none;font-weight:600;font-size:14px;padding:10px 18px;border-radius:999px;white-space:nowrap}#bcv .wrap{max-width:1200px;margin:0 auto;padding:28px 20px 60px}#bcv .crumbs{font-size:13px;color:var(--muted);margin:0 0 28px}#bcv .crumbs a{color:var(--muted);text-decoration:none}#bcv .crumbs a:hover{text-decoration:underline}#bcv .grid{display:grid;grid-template-columns:minmax(0,1fr) 360px;gap:60px;align-items:start}#bcv .main{min-width:0;max-width:720px}#bcv .meta{display:flex;flex-wrap:wrap;align-items:center;gap:12px;margin:0 0 18px}#bcv .pill{display:inline-block;background:var(--dark);color:var(--limed);padding:6px 10px;border-radius:4px}#bcv .metaline{font-family:\"Geist Mono\",ui-monospace,Menlo,monospace;font-size:11px;letter-spacing:.02em;color:var(--muted)}#bcv h1{font-size:44px;line-height:1.1;letter-spacing:-.025em;font-weight:600;margin:0 0 16px;text-wrap:balance}#bcv .lead{font-size:18px;line-height:1.5;color:var(--muted);margin:0 0 18px}#bcv .tags{display:flex;flex-wrap:wrap;gap:8px;margin:0 0 28px}#bcv .tag{font-size:12px;font-weight:500;background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:999px;padding:6px 12px;text-decoration:none}#bcv .card{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:14px;padding:20px 22px}#bcv .bref{margin:0 0 32px}#bcv .bref .mono{color:var(--muted);display:block;margin-bottom:14px}#bcv .bref ul{list-style:none;margin:0;padding:0;display:grid;gap:14px}#bcv .bref li{display:flex;gap:12px;align-items:flex-start;font-size:15px;line-height:1.5}#bcv .bref li::before{content:\"\u2713\";flex:0 0 20px;width:20px;height:20px;border-radius:50%;background:var(--lime);color:var(--dark);font-size:11px;font-weight:700;display:inline-flex;align-items:center;justify-content:center;margin-top:2px}#bcv h2{font-size:22px;line-height:1.25;letter-spacing:-.015em;font-weight:600;margin:28px 0 10px}#bcv .main p{margin:0 0 14px;font-size:16px;line-height:1.6}#bcv .dark{background:var(--dark);color:var(--dtext);border-radius:16px;padding:26px 24px;margin:30px 0 34px}#bcv .dark .mono{color:var(--limed);display:block;margin-bottom:14px}#bcv .dark p{color:var(--dtext);font-size:16px;line-height:1.6;margin:0 0 18px}#bcv .btn{display:inline-flex;align-items:center;gap:8px;background:var(--limed);color:var(--dark);font-weight:600;font-size:15px;padding:13px 22px;border-radius:999px;text-decoration:none;line-height:1}#bcv .btn svg{width:16px;height:16px}#bcv .btn.ghost{background:transparent;color:var(--dtext);border:1px solid var(--dborder)}#bcv .dark .note{font-size:12px;color:var(--dmuted);margin-left:14px}#bcv .textes{display:grid;grid-template-columns:1fr 1fr;gap:12px;margin:0 0 34px}#bcv .textes .t{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:10px;padding:14px 16px}#bcv .textes .t b{display:block;font-weight:500;font-size:14px;margin-bottom:4px}#bcv .textes .t span{font-size:13px;color:var(--muted);line-height:1.45}#bcv .quote{display:flex;gap:14px;background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:10px;padding:16px 16px 16px 0;margin:0 0 12px;font-size:14px;line-height:1.55}#bcv .quote::before{content:\"\";flex:0 0 3px;background:var(--lime);border-radius:0 2px 2px 0}#bcv details{margin:20px 0 24px;background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:10px}#bcv summary{cursor:pointer;padding:16px;font-weight:500;font-size:14px;list-style:none;display:flex;justify-content:space-between;align-items:center}#bcv summary::-webkit-details-marker{display:none}#bcv summary::after{content:\"\u2304\";color:var(--muted);font-size:16px}#bcv details[open] summary::after{content:\"\u2303\"}#bcv pre.texte{white-space:pre-wrap;font-family:inherit;font-size:14px;line-height:1.55;padding:0 16px 16px;margin:0;max-height:70vh;overflow:auto;color:var(--text)}#bcv .source{font-size:11px;line-height:1.5;color:var(--dim);margin:12px 0 0}#bcv .side{display:grid;gap:16px;position:sticky;top:20px}#bcv .side .ctacard{background:var(--dark);color:var(--dtext);border-radius:16px;padding:24px 22px}#bcv .side .ctacard .mono{color:var(--limed);display:block;margin-bottom:12px}#bcv .side .ctacard h3{font-size:18px;line-height:1.3;letter-spacing:-.01em;font-weight:600;margin:0 0 16px}#bcv .who{display:flex;gap:12px;align-items:center;margin:0 0 16px}#bcv .who img{width:44px;height:44px;border-radius:50%;object-fit:cover;background:#1C2B35}#bcv .who b{display:block;font-weight:500;font-size:14px}#bcv .who span{font-size:12px;line-height:1.4;color:var(--dmuted)}#bcv .side .btn{display:flex;justify-content:center;margin-bottom:10px}#bcv .side .trust{font-size:12px;line-height:1.4;color:var(--dmuted);margin:14px 0 0}#bcv .side .diag{display:flex;align-items:center;gap:12px;background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:12px;padding:14px 16px;text-decoration:none}#bcv .side .diag b{display:block;font-weight:500;font-size:14px}#bcv .side .diag span{font-size:12px;color:var(--muted);line-height:1.4}#bcv .side .diag i{margin-left:auto;font-style:normal;color:var(--muted)}#bcv .side .card .mono{color:var(--muted);display:block;margin-bottom:12px}#bcv .side .rel{display:grid;gap:14px}#bcv .side .rel a{text-decoration:none;font-weight:500;font-size:14px;line-height:1.4;display:block}#bcv .side .rel small{display:block;font-size:12px;color:var(--muted);font-weight:400;margin-top:2px}#bcv .side .more{display:grid;gap:10px}#bcv .side .more a{font-size:14px;line-height:1.4;text-decoration:none}#bcv .brouillon{background:#FFF4CC;border:1px solid #EAD27A;padding:10px 14px;border-radius:8px;font-size:13px;margin:0 0 20px}#bcv footer{font-size:12px;color:var(--muted);text-align:center;padding:24px 20px;border-top:1px solid var(--border)}#bcv footer a{color:var(--muted)}#bcv .list{display:grid;gap:12px;margin:24px 0 0;padding:0;list-style:none}#bcv .list li{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:12px;padding:16px 18px}#bcv .list a{text-decoration:none;font-weight:500;font-size:16px;line-height:1.35}#bcv .list small{display:block;color:var(--muted);font-size:12px;margin-top:6px}#bcv .list p{font-size:14px;color:var(--muted);margin:8px 0 0}@media(max-width:980px){#bcv .grid{grid-template-columns:1fr;gap:28px}#bcv .side{position:static}#bcv .hd nav{display:none}#bcv h1{font-size:34px}}@media(max-width:600px){#bcv .wrap{padding:16px 20px 40px}#bcv h1{font-size:28px;letter-spacing:-.02em}#bcv .lead{font-size:16px}#bcv .textes{grid-template-columns:1fr}#bcv .dark{padding:22px 20px}#bcv .dark .note{display:block;margin:10px 0 0}#bcv .hd .cta{display:none}#bcv .card{padding:18px}#bcv .side .ctacard{padding:22px 20px}}#bcv .main p.source{font-size:11px;line-height:1.5;color:var(--dim)}#bcv .cover{position:relative;border-radius:16px;overflow:hidden;margin:6px 0 6px;aspect-ratio:776\/300;background:var(--dark)}#bcv .cover img{width:100%;height:100%;object-fit:cover;display:block}#bcv .cover::after{content:\"\";position:absolute;inset:0;background:linear-gradient(180deg,rgba(11,19,23,0) 35%,rgba(11,19,23,.78))}#bcv .cover .cap{position:absolute;left:24px;bottom:22px;z-index:1;display:grid;gap:8px;justify-items:start}#bcv .cover .chip{background:var(--lime);color:var(--dark);border-radius:999px;padding:5px 10px}#bcv .cover b{color:#fff;font-size:20px;font-weight:600}#bcv .cover.typo{aspect-ratio:auto;display:flex;align-items:center;justify-content:space-between;gap:24px;padding:28px 28px;background:radial-gradient(120% 140% at 100% 0%,#1C2B35 0%,var(--dark) 60%)}#bcv .cover.typo .facts{display:flex;gap:22px;flex-wrap:wrap;margin-top:6px}#bcv .cover.typo .facts span{font-size:13px;color:var(--dmuted)}#bcv .cover.typo .facts b{display:block;font-size:14px;color:#fff;font-weight:500}#bcv .cover.typo::after{display:none}#bcv .cover.typo .big{flex:0 0 auto;font-size:96px;line-height:.9;font-weight:600;letter-spacing:-.04em;color:var(--limed)}#bcv .cover.typo .big small{display:block;font-family:\"Geist Mono\",monospace;font-size:11px;letter-spacing:.08em;color:var(--dmuted);text-transform:uppercase;margin-bottom:6px}#bcv .cover.typo .cap{position:static}#bcv .main p.credit,#bcv .credit{font-size:11px;color:var(--dim);margin:0 0 26px}#bcv .qt{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:14px;overflow:hidden;margin:0 0 10px}#bcv .qt .r{display:grid;grid-template-columns:minmax(0,1fr) 220px 120px;gap:16px;align-items:center;padding:14px 20px;border-top:1px solid #EFEEE9;font-size:15px;line-height:1.45}#bcv .qt .r.h{background:#EFEEE9;border-top:0;color:var(--muted);padding:12px 20px;font-size:10px}#bcv .qt .etat{justify-self:start;font-size:13px;font-weight:500;border-radius:999px;padding:6px 12px;background:var(--lime);color:var(--dark);line-height:1.3}#bcv .qt .etat.fr{background:var(--dark);color:var(--limed)}#bcv .qt .ref{font-family:\"Geist Mono\",ui-monospace,Menlo,monospace;font-size:12px;color:var(--muted)}#bcv .main p.note2,#bcv .note2{font-size:13px;color:var(--muted);line-height:1.5;margin:0 0 30px}#bcv .cit{display:flex;gap:14px;background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:12px;padding:16px 18px 16px 0;margin:0 0 12px}#bcv .cit::before{content:\"\";flex:0 0 3px;background:var(--lime);border-radius:0 2px 2px 0}#bcv .cit .mono{color:var(--muted);display:block;margin-bottom:8px}#bcv .cit p{margin:0!important;font-size:15px!important;line-height:1.6!important}#bcv .steps{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:14px;padding:6px 20px;margin:0 0 30px;list-style:none}#bcv .steps li{display:flex;gap:16px;align-items:center;padding:14px 0;border-top:1px solid #EFEEE9}#bcv .steps li:first-child{border-top:0}#bcv .steps .n{flex:0 0 32px;height:32px;border-radius:50%;background:#EFEEE9;display:flex;align-items:center;justify-content:center;font-family:\"Geist Mono\",monospace;font-size:13px}#bcv .steps li:first-child .n{background:var(--dark);color:var(--limed)}#bcv .steps b{display:block;font-weight:500;font-size:15px}#bcv .steps span{font-size:14px;color:var(--muted);line-height:1.45}#bcv .decs{display:grid;grid-template-columns:repeat(3,minmax(0,1fr));gap:12px;margin:0 0 12px}#bcv .dec{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:12px;padding:16px;text-decoration:none;display:flex;flex-direction:column;gap:10px}#bcv .dec .h{display:flex;gap:8px;align-items:center;flex-wrap:wrap}#bcv .dec .h .pill{padding:3px 7px;border-radius:5px}#bcv .dec .h small{font-family:\"Geist Mono\",monospace;font-size:11px;color:var(--muted)}#bcv .dec p{margin:0!important;font-size:14px!important;line-height:1.5!important}#bcv .dec i{font-style:normal;font-weight:500;font-size:13px;margin-top:auto}#bcv .lnk{display:inline-block;font-weight:500;text-decoration:none;margin:4px 0 30px}#bcv .cv{margin:0 0 34px}#bcv .cv h3{font-size:19px;line-height:1.35;font-weight:600;margin:0 0 16px}#bcv .yn{display:flex;gap:10px;margin:0 0 14px}#bcv .yn a,#bcv .yn button{font:inherit;font-weight:500;font-size:15px;border-radius:999px;padding:12px 28px;cursor:pointer;text-decoration:none;border:1px solid var(--text);background:#fff;color:var(--text)}#bcv .yn a.oui{background:var(--limed);border-color:var(--limed);color:var(--dark)}#bcv .cv .non{display:none;flex-wrap:wrap;gap:8px}#bcv .cv.open .non{display:flex}#bcv .cv .non a{font-size:13px;background:var(--bg);border:1px solid var(--border);border-radius:999px;padding:6px 12px;text-decoration:none}#bcv .agrid{display:grid;grid-template-columns:repeat(3,minmax(0,1fr));gap:10px;margin:0 0 34px}#bcv .agrid a{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:10px;padding:12px 14px;text-decoration:none;display:grid;gap:2px}#bcv .agrid a small{font-family:\"Geist Mono\",monospace;font-size:11px;color:var(--muted)}#bcv .agrid a b{font-weight:500;font-size:14px}#bcv .agrid a.cur{background:var(--dark);border-color:var(--dark)}#bcv .agrid a.cur small{color:var(--limed)}#bcv .agrid a.cur b{color:#fff}#bcv .faq details{margin:0 0 10px}#bcv .faq details p{padding:0 16px 16px;margin:0!important;font-size:15px!important;color:var(--muted)}#bcv .sticky{display:none}#bcv .hub .list li{display:flex;justify-content:space-between;gap:16px;align-items:center}@media(max-width:980px){#bcv .decs{grid-template-columns:1fr}#bcv .qt .r{grid-template-columns:minmax(0,1fr) auto;}#bcv .qt .r .ref{grid-column:2}#bcv .qt .r.h span:nth-child(3){display:none}}@media(max-width:600px){#bcv .qt .r{grid-template-columns:1fr;gap:8px}#bcv .qt .r.h{display:none}#bcv .qt .r .ref{grid-column:auto}#bcv .agrid{grid-template-columns:1fr 1fr}#bcv .cover{aspect-ratio:350\/200}#bcv .cover.typo .big{font-size:96px}#bcv .sticky{display:flex;position:fixed;left:0;right:0;bottom:0;z-index:10;background:var(--dark);color:#fff;padding:12px max(20px,env(safe-area-inset-left)) calc(12px + env(safe-area-inset-bottom));justify-content:space-between;align-items:center;gap:10px;font-weight:500;font-size:14px}#bcv .sticky a{background:var(--limed);color:var(--dark);text-decoration:none;border-radius:999px;padding:10px 16px;font-size:13px}#bcv{padding-bottom:64px}}#bcv{display:block;width:100vw;max-width:100vw;margin-left:calc(50% - 50vw);margin-right:calc(50% - 50vw);-webkit-text-fill-color:currentColor;text-align:left;padding-top:100px}@media(max-width:1239px){#bcv{padding-top:84px}}#bcv :where(*){-webkit-text-fill-color:currentColor}#bcv .btn.ghost{color:var(--dtext)!important;-webkit-text-fill-color:var(--dtext)!important}<\/style><script type=\"application\/ld+json\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@type\":\"FAQPage\",\"mainEntity\":[{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Ma pension fran\u00e7aise sera-t-elle soumise \u00e0 l\u2019imp\u00f4t qu\u00e9b\u00e9cois si je m\u2019installe au Qu\u00e9bec ?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"Non au regard de l\u2019entente : les pensions vers\u00e9es au titre d\u2019un emploi ant\u00e9rieur ne peuvent \u00eatre impos\u00e9es que dans la Partie d\u2019o\u00f9 elles proviennent (article 18, paragraphe 1), donc en France.\"}},{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Une pension qu\u00e9b\u00e9coise per\u00e7ue en France est-elle impos\u00e9e deux fois ?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"Elle ne peut \u00eatre impos\u00e9e qu\u2019au Qu\u00e9bec. La France la prend en compte pour le calcul de l\u2019imp\u00f4t fran\u00e7ais mais accorde un cr\u00e9dit d\u2019imp\u00f4t \u00e9gal \u00e0 l\u2019imp\u00f4t fran\u00e7ais correspondant \u00e0 ce revenu (article 22, paragraphe 1, a, i).\"}},{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Les pensions de fonctionnaires suivent-elles la m\u00eame r\u00e8gle ?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"Oui. L\u2019article 19 sur les fonctions publiques exclut express\u00e9ment les pensions : elles rel\u00e8vent de l\u2019article 18 et ne peuvent \u00eatre impos\u00e9es que dans la Partie d\u2019o\u00f9 elles proviennent.\"}}]}<\/script><div id=\"bcv\" class=\"final\"><div class=\"wrap\">\n<div class=\"crumbs\"><a href=\"\/\">Accueil<\/a> \u203a <a href=\"\/conventions-fiscales\/\">Conventions fiscales<\/a> \u203a <a href=\"\/conventions-fiscales\/quebec\/\">France\u2013Qu\u00e9bec<\/a> \u203a Article 18 \u00b7 Pensions de retraite<\/div>\n<div class=\"grid\"><main class=\"main\">\n<div class=\"meta\"><span class=\"pill mono\">Convention France\u2013Qu\u00e9bec<\/span><span class=\"metaline\">Entente fiscale du 1er septembre 1987 entre la France et le Qu\u00e9bec, modifi\u00e9e par l\u2019avenant du 3 septembre 2002<\/span><\/div>\n<h1>Retrait\u00e9 entre la France et le Qu\u00e9bec\u00a0: qui impose votre pension\u00a0? L\u2019article 18 de l\u2019entente fiscale<\/h1>\n<p class=\"lead\">L\u2019entente franco-qu\u00e9b\u00e9coise r\u00e9serve l\u2019imposition des pensions \u00e0 la Partie d\u2019o\u00f9 elles proviennent\u00a0: une pension fran\u00e7aise reste imposable en France m\u00eame si le retrait\u00e9 vit au Qu\u00e9bec, et une pension qu\u00e9b\u00e9coise ne peut \u00eatre impos\u00e9e qu\u2019au Qu\u00e9bec. Les rentes et les pensions alimentaires suivent des r\u00e8gles distinctes.<\/p>\n<div class=\"tags\"><a class=\"tag\" href=\"\/conventions-fiscales\/quebec\/residence-fiscale\/\">R\u00e9sidence fiscale<\/a><a class=\"tag\" href=\"\/conventions-fiscales\/quebec\/fonction-publique\/\">Fonction publique<\/a><a class=\"tag\" href=\"\/conventions-fiscales\/quebec\/revenus-immobiliers\/\">Revenus immobiliers<\/a><a class=\"tag\" href=\"\/conventions-fiscales\/quebec\/plus-values\/\">Plus-values<\/a><\/div>\n<div class=\"cover\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/balmontconseil.com\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/convention-quebec.webp\" alt=\"Qu\u00e9bec, Canada\" loading=\"eager\"><div class=\"cap\"><span class=\"chip mono\">Article 18 \u00b7 Pensions de retraite<\/span><b>Qu\u00e9bec, Canada<\/b><\/div><\/div><div style=\"height:26px\"><\/div>\n<div class=\"card bref\"><span class=\"mono\">En bref<\/span><ul><li>Les pensions et allocations similaires vers\u00e9es au titre d\u2019un emploi ant\u00e9rieur ne peuvent \u00eatre impos\u00e9es que dans la Partie d\u2019o\u00f9 elles proviennent (article 18, paragraphe 1).<\/li><li>Les rentes, sommes payables p\u00e9riodiquement en \u00e9change d\u2019une contrepartie, sont imposables dans la Partie d\u2019o\u00f9 elles proviennent, sans exclusivit\u00e9 (article 18, paragraphe 3).<\/li><li>Les pensions alimentaires ne sont imposables que dans la Partie de r\u00e9sidence du b\u00e9n\u00e9ficiaire, s\u2019il y est impos\u00e9 sur ces sommes (article 18, paragraphe 4).<\/li><li>Pour un r\u00e9sident de France, une pension qu\u00e9b\u00e9coise est prise en compte dans le calcul de l\u2019imp\u00f4t fran\u00e7ais, avec un cr\u00e9dit d\u2019imp\u00f4t \u00e9gal \u00e0 l\u2019imp\u00f4t fran\u00e7ais correspondant (article 22, paragraphe 1, a, i).<\/li><\/ul><\/div>\n<h2>Qui impose votre pension\u00a0?<\/h2><div class=\"qt\"><div class=\"r h mono\"><span>Votre situation<\/span><span>Qui impose<\/span><span>Texte<\/span><\/div><div class=\"r\"><span>Retrait\u00e9 r\u00e9sident du Qu\u00e9bec, pension de source fran\u00e7aise<\/span><span class=\"etat fr\">France seulement<\/span><span class=\"ref\">Art. 18 \u00a7 1<\/span><\/div><div class=\"r\"><span>Retrait\u00e9 r\u00e9sident de France, pension de source qu\u00e9b\u00e9coise<\/span><span class=\"etat \">Qu\u00e9bec seulement\u00a0; en France, cr\u00e9dit \u00e9gal \u00e0 l\u2019imp\u00f4t fran\u00e7ais<\/span><span class=\"ref\">Art. 18 \u00a7 1 et 22 \u00a7 1 a i<\/span><\/div><div class=\"r\"><span>Rente vers\u00e9e en contrepartie d\u2019un capital, de source qu\u00e9b\u00e9coise, \u00e0 un r\u00e9sident de France<\/span><span class=\"etat \">Les deux, avec cr\u00e9dit d\u2019imp\u00f4t en France<\/span><span class=\"ref\">Art. 18 \u00a7 3 et 22 \u00a7 1 a ii<\/span><\/div><div class=\"r\"><span>Pension alimentaire re\u00e7ue par un r\u00e9sident de l\u2019autre Partie qui y est impos\u00e9<\/span><span class=\"etat \">Partie de r\u00e9sidence seulement<\/span><span class=\"ref\">Art. 18 \u00a7 4<\/span><\/div><\/div><p class=\"note2\">Les pensions et allocations de guerre sont exon\u00e9r\u00e9es dans la Partie de r\u00e9sidence dans la mesure o\u00f9 elles le seraient dans la Partie qui les verse (article 18, paragraphe 2).<\/p>\n<h2>Le texte de la convention<\/h2><div class=\"cit\"><div><span class=\"mono\">Article 18, paragraphe 1<\/span><p>\u00ab Les pensions et autres allocations similaires, p\u00e9riodiques ou non, provenant d&#x27;une Partie contractante et vers\u00e9es au titre d&#x27;un emploi ant\u00e9rieur \u00e0 un r\u00e9sident de l&#x27;autre Partie contractante ne peuvent \u00eatre impos\u00e9es que dans la Partie contractante d&#x27;o\u00f9 elles proviennent. \u00bb<\/p><\/div><\/div><div class=\"cit\"><div><span class=\"mono\">Article 18, paragraphe 3<\/span><p>\u00ab Les rentes provenant d&#x27;une Partie contractante et pay\u00e9es \u00e0 un r\u00e9sident de l&#x27;autre Partie contractante sont imposables dans la premi\u00e8re Partie. Le terme &quot; rentes &quot; d\u00e9signe toute somme d\u00e9termin\u00e9e payable p\u00e9riodiquement \u00e0 \u00e9ch\u00e9ances fixes, \u00e0 titre viager ou pendant une p\u00e9riode d\u00e9termin\u00e9e ou qui peut l&#x27;\u00eatre, en vertu d&#x27;un engagement d&#x27;effectuer les paiements en \u00e9change d&#x27;une contrepartie pleine et suffisante vers\u00e9e en argent ou \u00e9valuable en argent. \u00bb<\/p><\/div><\/div><p class=\"note2\">Article 18, paragraphes 2 et 3, modifi\u00e9s par l\u2019article 15 de l\u2019avenant du 3 septembre 2002. Texte publi\u00e9 par impots.gouv.fr.<\/p>\n<h2>Pension, rente ou pension alimentaire\u00a0?<\/h2><p>L\u2019article 18 distingue trois cat\u00e9gories, qui ne suivent pas la m\u00eame r\u00e8gle\u00a0:<\/p><ol class=\"steps\"><li><span class=\"n\">1<\/span><div><b>Pension d\u2019un emploi ant\u00e9rieur<\/b><span>Imposable seulement dans la Partie d\u2019o\u00f9 elle provient (paragraphe 1).<\/span><\/div><\/li><li><span class=\"n\">2<\/span><div><b>Rente<\/b><span>Somme p\u00e9riodique due en \u00e9change d\u2019une contrepartie\u00a0: imposable dans la Partie d\u2019o\u00f9 elle provient, sans exclusivit\u00e9 (paragraphe 3).<\/span><\/div><\/li><li><span class=\"n\">3<\/span><div><b>Pension alimentaire<\/b><span>Imposable seulement dans la Partie de r\u00e9sidence du b\u00e9n\u00e9ficiaire qui y est impos\u00e9 (paragraphe 4).<\/span><\/div><\/li><li><span class=\"n\">4<\/span><div><b>Pension de guerre<\/b><span>Exon\u00e9r\u00e9e dans la Partie de r\u00e9sidence dans la mesure o\u00f9 elle le serait dans la Partie qui la verse (paragraphe 2).<\/span><\/div><\/li><\/ol>\n<h2>Ce qu\u2019ont jug\u00e9 les tribunaux<\/h2><div class=\"decs\"><a class=\"dec\" href=\"\/decisions\/retraites-de-saint-nazaire-percevant-des-rentes-du-quebec-ce-sont-des-pensions\/\"><div class=\"h\"><span class=\"pill mono\">TA Nantes<\/span><small>30 septembre 2022<\/small><\/div><p>Retrait\u00e9s de Saint-Nazaire percevant des \u00ab\u00a0rentes\u00a0\u00bb du Qu\u00e9bec\u00a0: ce sont des pensions de retraite au sens de la convention franco-canadienne, et le cr\u00e9dit d&#x27;imp\u00f4t est limit\u00e9 \u00e0 l&#x27;imp\u00f4t fran\u00e7ais<\/p><i>Lire la d\u00e9cision \u2192<\/i><\/a><\/div><a class=\"lnk\" href=\"\/conventions-fiscales\/quebec\/#decisions\">Voir les 1 d\u00e9cisions qui concernent le Qu\u00e9bec \u2192<\/a>\n<div class=\"dark\"><span class=\"mono\">Ce que cela change pour vous<\/span><p>S\u2019installer au Qu\u00e9bec pour sa retraite ne fait pas sortir une pension fran\u00e7aise du champ de l\u2019imp\u00f4t fran\u00e7ais\u00a0: l\u2019entente r\u00e9serve son imposition \u00e0 la France. \u00c0 l\u2019inverse, un retrait\u00e9 revenu en France avec une pension qu\u00e9b\u00e9coise ne peut \u00eatre impos\u00e9 sur celle-ci qu\u2019au Qu\u00e9bec, la France la prenant en compte pour calculer l\u2019imp\u00f4t sur ses autres revenus. La convention France\u2013Canada suit la m\u00eame logique pour l\u2019imp\u00f4t f\u00e9d\u00e9ral. Le choix du pays de retraite se raisonne donc sur l\u2019ensemble du patrimoine.<\/p><a class=\"btn\" href=\"https:\/\/app.balmontconseil.com\/rdv?utm_source=site&#038;utm_medium=convention&#038;utm_content=quebec-pensions-retraite-portee\"><svg viewBox=\"0 0 16 16\" fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-width=\"1.5\"><rect x=\"2\" y=\"3\" width=\"12\" height=\"11\" rx=\"2\"\/><path d=\"M2 7h12M5 1.5v3M11 1.5v3\"\/><\/svg>Faire analyser ma retraite avant le d\u00e9part<\/a><span class=\"note\">Visio \u00b7 30 min \u00b7 sans engagement<\/span><\/div>\n<div class=\"card cv\" id=\"cv\"><span class=\"mono\" style=\"color:var(--muted);display:block;margin-bottom:12px\">Cela vous concerne ?<\/span><h3>Vous percevez ou allez percevoir une pension fran\u00e7aise ou qu\u00e9b\u00e9coise en vivant dans l\u2019autre pays\u00a0?<\/h3><div class=\"yn\"><a class=\"oui\" href=\"https:\/\/app.balmontconseil.com\/rdv?utm_source=site&#038;utm_medium=convention&#038;utm_content=quebec-pensions-retraite-oui\">Oui<\/a><button type=\"button\" onclick=\"document.getElementById('cv').classList.add('open')\">Non<\/button><\/div><div class=\"non\"><a href=\"\/conventions-fiscales\/quebec\/residence-fiscale\/\">R\u00e9sidence fiscale<\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/quebec\/fonction-publique\/\">Fonction publique<\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/quebec\/revenus-immobiliers\/\">Revenus immobiliers<\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/quebec\/plus-values\/\">Plus-values<\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/quebec\/\">Convention France\u2013Qu\u00e9bec : tous les sujets<\/a><a href=\"\/decisions\/\">Jurisprudence fiscale internationale<\/a><\/div><\/div>\n<h2>Les autres sujets de la convention<\/h2><div class=\"agrid\"><a href=\"\/conventions-fiscales\/quebec\/residence-fiscale\/\"><small>Art. 4<\/small><b>R\u00e9sidence fiscale<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/quebec\/pensions-retraite\/\" class=\"cur\"><small>Art. 18<\/small><b>Pensions de retraite<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/quebec\/fonction-publique\/\"><small>Art. 19<\/small><b>Fonction publique<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/quebec\/revenus-immobiliers\/\"><small>Art. 6<\/small><b>Revenus immobiliers<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/quebec\/plus-values\/\"><small>Art. 13<\/small><b>Plus-values<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/quebec\/dividendes\/\"><small>Art. 10<\/small><b>Dividendes<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/quebec\/interets\/\"><small>Art. 11<\/small><b>Int\u00e9r\u00eats<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/quebec\/salaires\/\"><small>Art. 15<\/small><b>Salaires<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/quebec\/double-imposition\/\"><small>Art. 22<\/small><b>Double imposition<\/b><\/a><\/div>\n<div class=\"card bm-bofip\" style=\"margin:28px 0\"><span class=\"mono\" style=\"display:block;margin-bottom:12px\">Ce qu\u2019en dit l\u2019administration (BOFiP)<\/span><div style=\"display:flex;flex-wrap:wrap;gap:8px\"><a class=\"tag\" href=\"\/bofip-international\/boi-int-dg-20-20-50\/\">BOI-INT-DG-20-20-50 \u00b7 Pensions et conventions fiscales<\/a><\/div><\/div><h2>Questions fr\u00e9quentes<\/h2><div class=\"faq\"><details open><summary>Ma pension fran\u00e7aise sera-t-elle soumise \u00e0 l\u2019imp\u00f4t qu\u00e9b\u00e9cois si je m\u2019installe au Qu\u00e9bec\u00a0?<\/summary><p>Non au regard de l\u2019entente\u00a0: les pensions vers\u00e9es au titre d\u2019un emploi ant\u00e9rieur ne peuvent \u00eatre impos\u00e9es que dans la Partie d\u2019o\u00f9 elles proviennent (article 18, paragraphe 1), donc en France.<\/p><\/details><details><summary>Une pension qu\u00e9b\u00e9coise per\u00e7ue en France est-elle impos\u00e9e deux fois\u00a0?<\/summary><p>Elle ne peut \u00eatre impos\u00e9e qu\u2019au Qu\u00e9bec. La France la prend en compte pour le calcul de l\u2019imp\u00f4t fran\u00e7ais mais accorde un cr\u00e9dit d\u2019imp\u00f4t \u00e9gal \u00e0 l\u2019imp\u00f4t fran\u00e7ais correspondant \u00e0 ce revenu (article 22, paragraphe 1, a, i).<\/p><\/details><details><summary>Les pensions de fonctionnaires suivent-elles la m\u00eame r\u00e8gle\u00a0?<\/summary><p>Oui. L\u2019article 19 sur les fonctions publiques exclut express\u00e9ment les pensions\u00a0: elles rel\u00e8vent de l\u2019article 18 et ne peuvent \u00eatre impos\u00e9es que dans la Partie d\u2019o\u00f9 elles proviennent.<\/p><\/details><\/div>\n<p class=\"source\">Source : Entente fiscale du 1er septembre 1987 entre la France et le Qu\u00e9bec, modifi\u00e9e par l\u2019avenant du 3 septembre 2002 \u2014 Convention avec le Qu\u00e9bec (impots.gouv.fr). Statut : En vigueur\u00a0; l\u2019entente porte sur les imp\u00f4ts per\u00e7us par le gouvernement du Qu\u00e9bec, l\u2019imp\u00f4t f\u00e9d\u00e9ral canadien relevant de la convention France\u2013Canada. Ce document ne se substitue pas aux textes qui font foi. Analyse : Balmont Conseil, mise \u00e0 jour le 8 novembre 2026. Information g\u00e9n\u00e9rale, pas un conseil personnalis\u00e9.<\/p>\n<\/main>\n<aside class=\"side\">\n<div class=\"ctacard\"><span class=\"mono\">Vous partez au Qu\u00e9bec ?<\/span><h3>Faire analyser ma retraite avant le d\u00e9part\u00a0: un bilan de 30 minutes avec le cabinet.<\/h3>\n<div class=\"who\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/balmontconseil.com\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/alexis-sagnier-carre.webp\" alt=\"Alexis Sagnier\" width=\"44\" height=\"44\" loading=\"lazy\"><div><b>Alexis Sagnier<\/b><span>Conseil en gestion de patrimoine \u00b7 ORIAS n\u00b0 13003497 \u00b7 ANACOFI-CIF<\/span><\/div><\/div>\n<a class=\"btn\" href=\"https:\/\/app.balmontconseil.com\/rdv?utm_source=site&#038;utm_medium=convention&#038;utm_content=quebec-pensions-retraite-side\"><svg viewBox=\"0 0 16 16\" fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-width=\"1.5\"><rect x=\"2\" y=\"3\" width=\"12\" height=\"11\" rx=\"2\"\/><path d=\"M2 7h12M5 1.5v3M11 1.5v3\"\/><\/svg>R\u00e9server un bilan de 30 min<\/a>\n<a class=\"btn ghost\" href=\"https:\/\/wa.me\/33601773296\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><svg viewBox=\"0 0 16 16\" fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-width=\"1.5\"><path d=\"M8 14.5a6.5 6.5 0 1 0-5.6-3.2L1.5 14.5l3.3-.9A6.5 6.5 0 0 0 8 14.5Z\"\/><\/svg>\u00c9crire sur WhatsApp<\/a>\n<p class=\"trust\">Depuis 2013 \u00e0 Lyon \u00b7 Expatriation et patrimoines internationaux<\/p><\/div>\n<a class=\"diag\" href=\"\/diagnostic\/\"><div><b>Diagnostic express en 30 secondes<\/b><span>Cinq questions, la marche \u00e0 suivre pour votre situation.<\/span><\/div><i>\u2192<\/i><\/a>\n\n<div class=\"card\"><span class=\"mono\">Aller plus loin<\/span><div class=\"more\"><a href=\"\/conventions-fiscales\/quebec\/\">Convention France\u2013Qu\u00e9bec : tous les sujets<\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/\">Toutes les conventions fiscales<\/a><a href=\"\/diagnostic\/\">Diagnostic express : o\u00f9 en est votre projet ?<\/a><\/div><\/div>\n<\/aside>\n<\/div><\/div>\n<div class=\"sticky\"><span>Vous partez au Qu\u00e9bec ?<\/span><a href=\"https:\/\/app.balmontconseil.com\/rdv?utm_source=site&#038;utm_medium=convention&#038;utm_content=quebec-pensions-retraite-sticky\">Bilan de 30 min<\/a><\/div><\/div><script>(function(){var r=document.getElementById('bcv');if(!r)return;function clean(){r.removeAttribute('data-bml-bg');r.removeAttribute('data-bml-t');var l=r.querySelectorAll('[data-bml-bg],[data-bml-t]');for(var i=0;i<l.length;i++){l[i].removeAttribute('data-bml-bg');l[i].removeAttribute('data-bml-t');}}clean();new MutationObserver(function(m){for(var i=0;i<m.length;i++){if(\/^data-bml-\/.test(m[i].attributeName||'')){clean();break;}}}).observe(r,{attributes:true,subtree:true,attributeFilter:['data-bml-bg','data-bml-t']});window.addEventListener('load',function(){clean();setTimeout(clean,1300);setTimeout(clean,2500);});})();<\/script>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Accueil \u203a Conventions fiscales \u203a France\u2013Qu\u00e9bec \u203a Article 18 \u00b7 Pensions de retraite Convention France\u2013Qu\u00e9becEntente fiscale du 1er septembre 1987 entre la France et le Qu\u00e9bec, modifi\u00e9e par l\u2019avenant du 3 septembre<span class=\"excerpt-hellip\"> [\u2026]<\/span><\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"parent":22497,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"mfn-post-hide-title":"","footnotes":""},"class_list":["post-23390","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/23390","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=23390"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/23390\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":29278,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/23390\/revisions\/29278"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/22497"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=23390"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}