{"id":23331,"date":"2026-11-08T13:21:47","date_gmt":"2026-11-08T12:21:47","guid":{"rendered":"https:\/\/balmontconseil.com\/conventions-fiscales\/panama\/fonction-publique\/"},"modified":"2026-11-09T00:46:04","modified_gmt":"2026-11-08T23:46:04","slug":"fonction-publique","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/conventions-fiscales\/panama\/fonction-publique\/","title":{"rendered":"Agent public ou retrait\u00e9 de la fonction publique au Panama\u00a0: qui impose votre traitement ou votre pension\u00a0? L\u2019article 18"},"content":{"rendered":"<style>@import url('https:\/\/fonts.googleapis.com\/css2?family=Inter:wght@400;500;600&family=Geist+Mono:wght@500&display=swap');#Content>.content_wrapper>.mfn-page-title{display:none!important}#Subheader{display:none!important}#Content{padding-top:0!important}#Content .section_wrapper{max-width:none;padding:0}html,body{overflow-x:clip}#bcv,#bcv :where(*:not(svg,svg *)){all:revert;box-sizing:border-box}#bcv{--bg:#F6F5F1;--card:#FFFFFF;--border:#E4E2DA;--text:#111311;--muted:#5B615E;--dim:#8A908C;--lime:#C8F020;--dark:#0B1317;--limed:#E6FF2A;--dtext:#F2F5F4;--dmuted:#8FA3AD;--dborder:#2B3B45}#bcv *{box-sizing:border-box}#bcv{-webkit-text-size-adjust:100%}#bcv{margin:0;background:var(--bg);color:var(--text);font-family:Inter,system-ui,-apple-system,\"Segoe UI\",Helvetica,Arial,sans-serif;font-size:15px;line-height:1.55;-webkit-font-smoothing:antialiased}#bcv a{color:inherit}#bcv .mono{font-family:\"Geist Mono\",ui-monospace,SFMono-Regular,Menlo,monospace;font-size:10px;letter-spacing:.08em;text-transform:uppercase;font-weight:500}#bcv .hd{display:flex;align-items:center;justify-content:space-between;gap:16px;padding:18px max(20px,env(safe-area-inset-left));border-bottom:1px solid var(--border);background:var(--bg)}#bcv .hd .logo{font-weight:600;letter-spacing:.06em;text-decoration:none;font-size:17px}#bcv .hd nav{display:flex;gap:22px;font-size:14px}#bcv .hd nav a{text-decoration:none;color:var(--text)}#bcv .hd .cta{background:var(--lime);color:var(--dark);text-decoration:none;font-weight:600;font-size:14px;padding:10px 18px;border-radius:999px;white-space:nowrap}#bcv .wrap{max-width:1200px;margin:0 auto;padding:28px 20px 60px}#bcv .crumbs{font-size:13px;color:var(--muted);margin:0 0 28px}#bcv .crumbs a{color:var(--muted);text-decoration:none}#bcv .crumbs a:hover{text-decoration:underline}#bcv .grid{display:grid;grid-template-columns:minmax(0,1fr) 360px;gap:60px;align-items:start}#bcv .main{min-width:0;max-width:720px}#bcv .meta{display:flex;flex-wrap:wrap;align-items:center;gap:12px;margin:0 0 18px}#bcv .pill{display:inline-block;background:var(--dark);color:var(--limed);padding:6px 10px;border-radius:4px}#bcv .metaline{font-family:\"Geist Mono\",ui-monospace,Menlo,monospace;font-size:11px;letter-spacing:.02em;color:var(--muted)}#bcv h1{font-size:44px;line-height:1.1;letter-spacing:-.025em;font-weight:600;margin:0 0 16px;text-wrap:balance}#bcv .lead{font-size:18px;line-height:1.5;color:var(--muted);margin:0 0 18px}#bcv .tags{display:flex;flex-wrap:wrap;gap:8px;margin:0 0 28px}#bcv .tag{font-size:12px;font-weight:500;background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:999px;padding:6px 12px;text-decoration:none}#bcv .card{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:14px;padding:20px 22px}#bcv .bref{margin:0 0 32px}#bcv .bref .mono{color:var(--muted);display:block;margin-bottom:14px}#bcv .bref ul{list-style:none;margin:0;padding:0;display:grid;gap:14px}#bcv .bref li{display:flex;gap:12px;align-items:flex-start;font-size:15px;line-height:1.5}#bcv .bref li::before{content:\"\u2713\";flex:0 0 20px;width:20px;height:20px;border-radius:50%;background:var(--lime);color:var(--dark);font-size:11px;font-weight:700;display:inline-flex;align-items:center;justify-content:center;margin-top:2px}#bcv h2{font-size:22px;line-height:1.25;letter-spacing:-.015em;font-weight:600;margin:28px 0 10px}#bcv .main p{margin:0 0 14px;font-size:16px;line-height:1.6}#bcv .dark{background:var(--dark);color:var(--dtext);border-radius:16px;padding:26px 24px;margin:30px 0 34px}#bcv .dark .mono{color:var(--limed);display:block;margin-bottom:14px}#bcv .dark p{color:var(--dtext);font-size:16px;line-height:1.6;margin:0 0 18px}#bcv .btn{display:inline-flex;align-items:center;gap:8px;background:var(--limed);color:var(--dark);font-weight:600;font-size:15px;padding:13px 22px;border-radius:999px;text-decoration:none;line-height:1}#bcv .btn svg{width:16px;height:16px}#bcv .btn.ghost{background:transparent;color:var(--dtext);border:1px solid var(--dborder)}#bcv .dark .note{font-size:12px;color:var(--dmuted);margin-left:14px}#bcv .textes{display:grid;grid-template-columns:1fr 1fr;gap:12px;margin:0 0 34px}#bcv .textes .t{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:10px;padding:14px 16px}#bcv .textes .t b{display:block;font-weight:500;font-size:14px;margin-bottom:4px}#bcv .textes .t span{font-size:13px;color:var(--muted);line-height:1.45}#bcv .quote{display:flex;gap:14px;background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:10px;padding:16px 16px 16px 0;margin:0 0 12px;font-size:14px;line-height:1.55}#bcv .quote::before{content:\"\";flex:0 0 3px;background:var(--lime);border-radius:0 2px 2px 0}#bcv details{margin:20px 0 24px;background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:10px}#bcv summary{cursor:pointer;padding:16px;font-weight:500;font-size:14px;list-style:none;display:flex;justify-content:space-between;align-items:center}#bcv summary::-webkit-details-marker{display:none}#bcv summary::after{content:\"\u2304\";color:var(--muted);font-size:16px}#bcv details[open] summary::after{content:\"\u2303\"}#bcv pre.texte{white-space:pre-wrap;font-family:inherit;font-size:14px;line-height:1.55;padding:0 16px 16px;margin:0;max-height:70vh;overflow:auto;color:var(--text)}#bcv .source{font-size:11px;line-height:1.5;color:var(--dim);margin:12px 0 0}#bcv .side{display:grid;gap:16px;position:sticky;top:20px}#bcv .side .ctacard{background:var(--dark);color:var(--dtext);border-radius:16px;padding:24px 22px}#bcv .side .ctacard .mono{color:var(--limed);display:block;margin-bottom:12px}#bcv .side .ctacard h3{font-size:18px;line-height:1.3;letter-spacing:-.01em;font-weight:600;margin:0 0 16px}#bcv .who{display:flex;gap:12px;align-items:center;margin:0 0 16px}#bcv .who img{width:44px;height:44px;border-radius:50%;object-fit:cover;background:#1C2B35}#bcv .who b{display:block;font-weight:500;font-size:14px}#bcv .who span{font-size:12px;line-height:1.4;color:var(--dmuted)}#bcv .side .btn{display:flex;justify-content:center;margin-bottom:10px}#bcv .side .trust{font-size:12px;line-height:1.4;color:var(--dmuted);margin:14px 0 0}#bcv .side .diag{display:flex;align-items:center;gap:12px;background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:12px;padding:14px 16px;text-decoration:none}#bcv .side .diag b{display:block;font-weight:500;font-size:14px}#bcv .side .diag span{font-size:12px;color:var(--muted);line-height:1.4}#bcv .side .diag i{margin-left:auto;font-style:normal;color:var(--muted)}#bcv .side .card .mono{color:var(--muted);display:block;margin-bottom:12px}#bcv .side .rel{display:grid;gap:14px}#bcv .side .rel a{text-decoration:none;font-weight:500;font-size:14px;line-height:1.4;display:block}#bcv .side .rel small{display:block;font-size:12px;color:var(--muted);font-weight:400;margin-top:2px}#bcv .side .more{display:grid;gap:10px}#bcv .side .more a{font-size:14px;line-height:1.4;text-decoration:none}#bcv .brouillon{background:#FFF4CC;border:1px solid #EAD27A;padding:10px 14px;border-radius:8px;font-size:13px;margin:0 0 20px}#bcv footer{font-size:12px;color:var(--muted);text-align:center;padding:24px 20px;border-top:1px solid var(--border)}#bcv footer a{color:var(--muted)}#bcv .list{display:grid;gap:12px;margin:24px 0 0;padding:0;list-style:none}#bcv .list li{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:12px;padding:16px 18px}#bcv .list a{text-decoration:none;font-weight:500;font-size:16px;line-height:1.35}#bcv .list small{display:block;color:var(--muted);font-size:12px;margin-top:6px}#bcv .list p{font-size:14px;color:var(--muted);margin:8px 0 0}@media(max-width:980px){#bcv .grid{grid-template-columns:1fr;gap:28px}#bcv .side{position:static}#bcv .hd nav{display:none}#bcv h1{font-size:34px}}@media(max-width:600px){#bcv .wrap{padding:16px 20px 40px}#bcv h1{font-size:28px;letter-spacing:-.02em}#bcv .lead{font-size:16px}#bcv .textes{grid-template-columns:1fr}#bcv .dark{padding:22px 20px}#bcv .dark .note{display:block;margin:10px 0 0}#bcv .hd .cta{display:none}#bcv .card{padding:18px}#bcv .side .ctacard{padding:22px 20px}}#bcv .main p.source{font-size:11px;line-height:1.5;color:var(--dim)}#bcv .cover{position:relative;border-radius:16px;overflow:hidden;margin:6px 0 6px;aspect-ratio:776\/300;background:var(--dark)}#bcv .cover img{width:100%;height:100%;object-fit:cover;display:block}#bcv .cover::after{content:\"\";position:absolute;inset:0;background:linear-gradient(180deg,rgba(11,19,23,0) 35%,rgba(11,19,23,.78))}#bcv .cover .cap{position:absolute;left:24px;bottom:22px;z-index:1;display:grid;gap:8px;justify-items:start}#bcv .cover .chip{background:var(--lime);color:var(--dark);border-radius:999px;padding:5px 10px}#bcv .cover b{color:#fff;font-size:20px;font-weight:600}#bcv .cover.typo{aspect-ratio:auto;display:flex;align-items:center;justify-content:space-between;gap:24px;padding:28px 28px;background:radial-gradient(120% 140% at 100% 0%,#1C2B35 0%,var(--dark) 60%)}#bcv .cover.typo .facts{display:flex;gap:22px;flex-wrap:wrap;margin-top:6px}#bcv .cover.typo .facts span{font-size:13px;color:var(--dmuted)}#bcv .cover.typo .facts b{display:block;font-size:14px;color:#fff;font-weight:500}#bcv .cover.typo::after{display:none}#bcv .cover.typo .big{flex:0 0 auto;font-size:96px;line-height:.9;font-weight:600;letter-spacing:-.04em;color:var(--limed)}#bcv .cover.typo .big small{display:block;font-family:\"Geist Mono\",monospace;font-size:11px;letter-spacing:.08em;color:var(--dmuted);text-transform:uppercase;margin-bottom:6px}#bcv .cover.typo .cap{position:static}#bcv .main p.credit,#bcv .credit{font-size:11px;color:var(--dim);margin:0 0 26px}#bcv .qt{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:14px;overflow:hidden;margin:0 0 10px}#bcv .qt .r{display:grid;grid-template-columns:minmax(0,1fr) 220px 120px;gap:16px;align-items:center;padding:14px 20px;border-top:1px solid #EFEEE9;font-size:15px;line-height:1.45}#bcv .qt .r.h{background:#EFEEE9;border-top:0;color:var(--muted);padding:12px 20px;font-size:10px}#bcv .qt .etat{justify-self:start;font-size:13px;font-weight:500;border-radius:999px;padding:6px 12px;background:var(--lime);color:var(--dark);line-height:1.3}#bcv .qt .etat.fr{background:var(--dark);color:var(--limed)}#bcv .qt .ref{font-family:\"Geist Mono\",ui-monospace,Menlo,monospace;font-size:12px;color:var(--muted)}#bcv .main p.note2,#bcv .note2{font-size:13px;color:var(--muted);line-height:1.5;margin:0 0 30px}#bcv .cit{display:flex;gap:14px;background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:12px;padding:16px 18px 16px 0;margin:0 0 12px}#bcv .cit::before{content:\"\";flex:0 0 3px;background:var(--lime);border-radius:0 2px 2px 0}#bcv .cit .mono{color:var(--muted);display:block;margin-bottom:8px}#bcv .cit p{margin:0!important;font-size:15px!important;line-height:1.6!important}#bcv .steps{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:14px;padding:6px 20px;margin:0 0 30px;list-style:none}#bcv .steps li{display:flex;gap:16px;align-items:center;padding:14px 0;border-top:1px solid #EFEEE9}#bcv .steps li:first-child{border-top:0}#bcv .steps .n{flex:0 0 32px;height:32px;border-radius:50%;background:#EFEEE9;display:flex;align-items:center;justify-content:center;font-family:\"Geist Mono\",monospace;font-size:13px}#bcv .steps li:first-child .n{background:var(--dark);color:var(--limed)}#bcv .steps b{display:block;font-weight:500;font-size:15px}#bcv .steps span{font-size:14px;color:var(--muted);line-height:1.45}#bcv .decs{display:grid;grid-template-columns:repeat(3,minmax(0,1fr));gap:12px;margin:0 0 12px}#bcv .dec{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:12px;padding:16px;text-decoration:none;display:flex;flex-direction:column;gap:10px}#bcv .dec .h{display:flex;gap:8px;align-items:center;flex-wrap:wrap}#bcv .dec .h .pill{padding:3px 7px;border-radius:5px}#bcv .dec .h small{font-family:\"Geist Mono\",monospace;font-size:11px;color:var(--muted)}#bcv .dec p{margin:0!important;font-size:14px!important;line-height:1.5!important}#bcv .dec i{font-style:normal;font-weight:500;font-size:13px;margin-top:auto}#bcv .lnk{display:inline-block;font-weight:500;text-decoration:none;margin:4px 0 30px}#bcv .cv{margin:0 0 34px}#bcv .cv h3{font-size:19px;line-height:1.35;font-weight:600;margin:0 0 16px}#bcv .yn{display:flex;gap:10px;margin:0 0 14px}#bcv .yn a,#bcv .yn button{font:inherit;font-weight:500;font-size:15px;border-radius:999px;padding:12px 28px;cursor:pointer;text-decoration:none;border:1px solid var(--text);background:#fff;color:var(--text)}#bcv .yn a.oui{background:var(--limed);border-color:var(--limed);color:var(--dark)}#bcv .cv .non{display:none;flex-wrap:wrap;gap:8px}#bcv .cv.open .non{display:flex}#bcv .cv .non a{font-size:13px;background:var(--bg);border:1px solid var(--border);border-radius:999px;padding:6px 12px;text-decoration:none}#bcv .agrid{display:grid;grid-template-columns:repeat(3,minmax(0,1fr));gap:10px;margin:0 0 34px}#bcv .agrid a{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:10px;padding:12px 14px;text-decoration:none;display:grid;gap:2px}#bcv .agrid a small{font-family:\"Geist Mono\",monospace;font-size:11px;color:var(--muted)}#bcv .agrid a b{font-weight:500;font-size:14px}#bcv .agrid a.cur{background:var(--dark);border-color:var(--dark)}#bcv .agrid a.cur small{color:var(--limed)}#bcv .agrid a.cur b{color:#fff}#bcv .faq details{margin:0 0 10px}#bcv .faq details p{padding:0 16px 16px;margin:0!important;font-size:15px!important;color:var(--muted)}#bcv .sticky{display:none}#bcv .hub .list li{display:flex;justify-content:space-between;gap:16px;align-items:center}@media(max-width:980px){#bcv .decs{grid-template-columns:1fr}#bcv .qt .r{grid-template-columns:minmax(0,1fr) auto;}#bcv .qt .r .ref{grid-column:2}#bcv .qt .r.h span:nth-child(3){display:none}}@media(max-width:600px){#bcv .qt .r{grid-template-columns:1fr;gap:8px}#bcv .qt .r.h{display:none}#bcv .qt .r .ref{grid-column:auto}#bcv .agrid{grid-template-columns:1fr 1fr}#bcv .cover{aspect-ratio:350\/200}#bcv .cover.typo .big{font-size:96px}#bcv .sticky{display:flex;position:fixed;left:0;right:0;bottom:0;z-index:10;background:var(--dark);color:#fff;padding:12px max(20px,env(safe-area-inset-left)) calc(12px + env(safe-area-inset-bottom));justify-content:space-between;align-items:center;gap:10px;font-weight:500;font-size:14px}#bcv .sticky a{background:var(--limed);color:var(--dark);text-decoration:none;border-radius:999px;padding:10px 16px;font-size:13px}#bcv{padding-bottom:64px}}#bcv{display:block;width:100vw;max-width:100vw;margin-left:calc(50% - 50vw);margin-right:calc(50% - 50vw);-webkit-text-fill-color:currentColor;text-align:left;padding-top:100px}@media(max-width:1239px){#bcv{padding-top:84px}}#bcv :where(*){-webkit-text-fill-color:currentColor}#bcv .btn.ghost{color:var(--dtext)!important;-webkit-text-fill-color:var(--dtext)!important}<\/style><script type=\"application\/ld+json\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@type\":\"FAQPage\",\"mainEntity\":[{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Un binational franco-panam\u00e9en peut-il \u00eatre impos\u00e9 au Panama sur sa pension publique fran\u00e7aise ?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"Non au regard de l\u2019article 18 : l\u2019exception exige la nationalit\u00e9 panam\u00e9enne sans la nationalit\u00e9 fran\u00e7aise. Un binational reste imposable en France seulement.\"}},{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Les pensions d\u2019un organisme public \u00e0 activit\u00e9 commerciale suivent-elles l\u2019article 18 ?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"Non. Elles rel\u00e8vent de l\u2019article 17 (article 18, paragraphe 3).\"}},{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Que fait le Panama d\u2019une pension publique imposable en France ?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"Pour un r\u00e9sident du Panama, il exon\u00e8re ce revenu mais peut le prendre en compte pour calculer l\u2019imp\u00f4t sur les autres revenus (article 21, paragraphe 2).\"}}]}<\/script><div id=\"bcv\" class=\"final\"><div class=\"wrap\">\n<div class=\"crumbs\"><a href=\"\/\">Accueil<\/a> \u203a <a href=\"\/conventions-fiscales\/\">Conventions fiscales<\/a> \u203a <a href=\"\/conventions-fiscales\/panama\/\">France\u2013Panama<\/a> \u203a Article 18 \u00b7 Fonction publique<\/div>\n<div class=\"grid\"><main class=\"main\">\n<div class=\"meta\"><span class=\"pill mono\">Convention France\u2013Panama<\/span><span class=\"metaline\">Convention sign\u00e9e \u00e0 Panama le 30 juin 2011 (avec un protocole), modifi\u00e9e par la Convention multilat\u00e9rale (CML) sign\u00e9e par la France le 7 juin 2017 et par le Panama le 24 janvier 2018<\/span><\/div>\n<h1>Agent public ou retrait\u00e9 de la fonction publique au Panama\u00a0: qui impose votre traitement ou votre pension\u00a0? L\u2019article 18<\/h1>\n<p class=\"lead\">Les traitements et pensions vers\u00e9s par un \u00c9tat, une collectivit\u00e9 territoriale ou une personne morale de droit public restent imposables dans l\u2019\u00c9tat qui les paie. L\u2019exception vise la personne qui r\u00e9side dans l\u2019autre \u00c9tat et en a la nationalit\u00e9 sans avoir celle du premier. Les activit\u00e9s industrielles ou commerciales publiques suivent le droit commun.<\/p>\n<div class=\"tags\"><a class=\"tag\" href=\"\/conventions-fiscales\/panama\/residence-fiscale\/\">R\u00e9sidence fiscale<\/a><a class=\"tag\" href=\"\/conventions-fiscales\/panama\/pensions-retraite\/\">Pensions de retraite<\/a><a class=\"tag\" href=\"\/conventions-fiscales\/panama\/revenus-immobiliers\/\">Revenus immobiliers<\/a><a class=\"tag\" href=\"\/conventions-fiscales\/panama\/plus-values\/\">Plus-values<\/a><\/div>\n<div class=\"cover\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/balmontconseil.com\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/convention-panama.webp\" alt=\"Casco Viejo, Panama\" loading=\"eager\"><div class=\"cap\"><span class=\"chip mono\">Article 18 \u00b7 Fonction publique<\/span><b>Casco Viejo, Panama<\/b><\/div><\/div><div style=\"height:26px\"><\/div>\n<div class=\"card bref\"><span class=\"mono\">En bref<\/span><ul><li>Les salaires publics, autres que les pensions, ne sont imposables que dans l\u2019\u00c9tat qui les paie (article 18, paragraphe 1, a).<\/li><li>Ils ne sont imposables que dans l\u2019autre \u00c9tat si les services y sont rendus et si l\u2019agent en est r\u00e9sident et en a la nationalit\u00e9 sans avoir celle du premier \u00c9tat (article 18, paragraphe 1, b).<\/li><li>Les pensions publiques ne sont imposables que dans l\u2019\u00c9tat qui les verse, sauf si le retrait\u00e9 r\u00e9side dans l\u2019autre \u00c9tat et en a la seule nationalit\u00e9 (article 18, paragraphe 2).<\/li><li>Les r\u00e9mun\u00e9rations et pensions li\u00e9es \u00e0 une activit\u00e9 industrielle ou commerciale d\u2019une personne publique rel\u00e8vent des articles 14, 15, 16 et 17 (article 18, paragraphe 3).<\/li><\/ul><\/div>\n<h2>Qui impose votre r\u00e9mun\u00e9ration ou votre pension publique\u00a0?<\/h2><div class=\"qt\"><div class=\"r h mono\"><span>Votre situation<\/span><span>Qui impose<\/span><span>Texte<\/span><\/div><div class=\"r\"><span>Agent de l\u2019\u00c9tat fran\u00e7ais en poste au Panama, de nationalit\u00e9 fran\u00e7aise<\/span><span class=\"etat fr\">France seulement<\/span><span class=\"ref\">Art. 18 \u00a7 1 a<\/span><\/div><div class=\"r\"><span>Agent recrut\u00e9 sur place, r\u00e9sident du Panama, de nationalit\u00e9 panam\u00e9enne et non fran\u00e7aise<\/span><span class=\"etat \">Panama seulement<\/span><span class=\"ref\">Art. 18 \u00a7 1 b<\/span><\/div><div class=\"r\"><span>Pension publique fran\u00e7aise, retrait\u00e9 r\u00e9sident du Panama de nationalit\u00e9 fran\u00e7aise<\/span><span class=\"etat fr\">France seulement<\/span><span class=\"ref\">Art. 18 \u00a7 2 a<\/span><\/div><div class=\"r\"><span>Pension publique fran\u00e7aise, retrait\u00e9 r\u00e9sident du Panama, de nationalit\u00e9 panam\u00e9enne et non fran\u00e7aise<\/span><span class=\"etat \">Panama seulement<\/span><span class=\"ref\">Art. 18 \u00a7 2 b<\/span><\/div><div class=\"r\"><span>Activit\u00e9 industrielle ou commerciale publique<\/span><span class=\"etat \">R\u00e8gles des articles 14 \u00e0 17<\/span><span class=\"ref\">Art. 18 \u00a7 3<\/span><\/div><\/div><div style=\"height:20px\"><\/div>\n<h2>Le texte de la convention<\/h2><div class=\"cit\"><div><span class=\"mono\">Article 18, paragraphe 1<\/span><p>\u00ab Les salaires, traitements et autres r\u00e9mun\u00e9rations similaires, autres que les pensions, pay\u00e9s par un Etat contractant ou l&#x27;une de ses collectivit\u00e9s territoriales ou par une de leurs personnes morales de droit public \u00e0 une personne physique au titre de services rendus \u00e0 cet Etat, collectivit\u00e9 ou personne morale ne sont imposables que dans cet Etat. b) Toutefois, ces salaires, traitements et autres r\u00e9mun\u00e9rations similaires ne sont imposables que dans l&#x27;autre Etat contractant si les services sont rendus dans cet Etat et si la personne physique est un r\u00e9sident de cet Etat et en poss\u00e8de la nationalit\u00e9 sans poss\u00e9der en m\u00eame temps la nationalit\u00e9 du premier Etat. \u00bb<\/p><\/div><\/div><div class=\"cit\"><div><span class=\"mono\">Article 18, paragraphe 2<\/span><p>\u00ab Les pensions pay\u00e9es par un Etat contractant ou l&#x27;une de collectivit\u00e9s territoriales ou par une de leurs personnes morales de droit public, soit directement, soit par pr\u00e9l\u00e8vement sur des fonds qu&#x27;ils ont constitu\u00e9s, \u00e0 une personne physique au titre de services rendus \u00e0 cet Etat, collectivit\u00e9 ou personne morale ne sont imposables que dans cet Etat. b) Toutefois, ces pensions ne sont imposables que dans l&#x27;autre Etat contractant si la personne physique est un r\u00e9sident de cet Etat et en poss\u00e8de la nationalit\u00e9 sans poss\u00e9der en m\u00eame temps la nationalit\u00e9 du premier Etat. \u00bb<\/p><\/div><\/div><p class=\"note2\">Texte publi\u00e9 par impots.gouv.fr.<\/p>\n<h2>Trois questions pour savoir o\u00f9 vous \u00eates impos\u00e9<\/h2><p>L\u2019article 18 se lit en trois temps\u00a0:<\/p><ol class=\"steps\"><li><span class=\"n\">1<\/span><div><b>Qui paie\u00a0?<\/b><span>Un \u00c9tat, une collectivit\u00e9 territoriale ou une personne morale de droit public, au titre de services rendus \u00e0 cette entit\u00e9.<\/span><\/div><\/li><li><span class=\"n\">2<\/span><div><b>Quelle activit\u00e9\u00a0?<\/b><span>Une activit\u00e9 industrielle ou commerciale publique renvoie aux articles 14 \u00e0 17 (paragraphe 3).<\/span><\/div><\/li><li><span class=\"n\">3<\/span><div><b>O\u00f9 r\u00e9sidez-vous\u00a0?<\/b><span>L\u2019exception ne joue que pour un r\u00e9sident de l\u2019autre \u00c9tat.<\/span><\/div><\/li><li><span class=\"n\">4<\/span><div><b>Quelle nationalit\u00e9\u00a0?<\/b><span>Il faut avoir la nationalit\u00e9 de l\u2019\u00c9tat de r\u00e9sidence sans avoir celle de l\u2019\u00c9tat payeur.<\/span><\/div><\/li><\/ol>\n<h2>Ce qu\u2019ont jug\u00e9 les tribunaux<\/h2><div class=\"decs\"><a class=\"dec\" href=\"\/decisions\/compte-suisse-d-une-societe-panameenne-le-controle-exclusif-par-un-resident\/\"><div class=\"h\"><span class=\"pill mono\">CE<\/span><small>12 mai 2022<\/small><\/div><p>Compte suisse d&#x27;une soci\u00e9t\u00e9 panam\u00e9enne\u00a0: le contr\u00f4le exclusif par un r\u00e9sident fran\u00e7ais d\u00e9clenche l&#x27;article 123 bis, m\u00eame en cas de troubles de la m\u00e9moire<\/p><i>Lire la d\u00e9cision \u2192<\/i><\/a><a class=\"dec\" href=\"\/decisions\/fichiers-hsbc-geneve-et-societe-des-iles-vierges-britanniques-faute-de-preuve\/\"><div class=\"h\"><span class=\"pill mono\">CAA Paris<\/span><small>15 juin 2022<\/small><\/div><p>Fichiers HSBC Gen\u00e8ve et soci\u00e9t\u00e9 des \u00celes Vierges britanniques\u00a0: faute de preuve suffisante que le contribuable \u00e9tait titulaire des comptes suisses, la d\u00e9charge est confirm\u00e9e en appel<\/p><i>Lire la d\u00e9cision \u2192<\/i><\/a><a class=\"dec\" href=\"\/decisions\/societe-panameenne-detenant-des-comptes-aux-bahamas-et-en-suisse-pour-l-article\/\"><div class=\"h\"><span class=\"pill mono\">CAA Paris<\/span><small>16 d\u00e9cembre 2022<\/small><\/div><p>Soci\u00e9t\u00e9 panam\u00e9enne d\u00e9tenant des comptes aux Bahamas et en Suisse\u00a0: pour l&#x27;article 123 bis, l&#x27;administration n&#x27;a pas \u00e0 prouver un montage artificiel, c&#x27;est au contribuable de justifier un motif non fiscal<\/p><i>Lire la d\u00e9cision \u2192<\/i><\/a><\/div><a class=\"lnk\" href=\"\/conventions-fiscales\/panama\/#decisions\">Voir les 12 d\u00e9cisions qui concernent le Panama \u2192<\/a>\n<div class=\"dark\"><span class=\"mono\">Ce que cela change pour vous<\/span><p>Un fonctionnaire ou un retrait\u00e9 de la fonction publique fran\u00e7aise install\u00e9 au Panama reste en principe impos\u00e9 en France sur son traitement ou sa pension. C\u00f4t\u00e9 panam\u00e9en, ces revenus imposables en France sont exon\u00e9r\u00e9s mais peuvent \u00eatre pris en compte pour calculer l\u2019imp\u00f4t sur les autres revenus. Il faut identifier pr\u00e9cis\u00e9ment l\u2019organisme payeur et la nature de chaque revenu avant le d\u00e9part.<\/p><a class=\"btn\" href=\"https:\/\/app.balmontconseil.com\/rdv?utm_source=site&#038;utm_medium=convention&#038;utm_content=panama-fonction-publique-portee\"><svg viewBox=\"0 0 16 16\" fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-width=\"1.5\"><rect x=\"2\" y=\"3\" width=\"12\" height=\"11\" rx=\"2\"\/><path d=\"M2 7h12M5 1.5v3M11 1.5v3\"\/><\/svg>Faire analyser ma situation d\u2019agent public<\/a><span class=\"note\">Visio \u00b7 30 min \u00b7 sans engagement<\/span><\/div>\n<div class=\"card cv\" id=\"cv\"><span class=\"mono\" style=\"color:var(--muted);display:block;margin-bottom:12px\">Cela vous concerne ?<\/span><h3>Vous percevez un traitement ou une pension de la fonction publique fran\u00e7aise et vous r\u00e9sidez ou allez r\u00e9sider au Panama\u00a0?<\/h3><div class=\"yn\"><a class=\"oui\" href=\"https:\/\/app.balmontconseil.com\/rdv?utm_source=site&#038;utm_medium=convention&#038;utm_content=panama-fonction-publique-oui\">Oui<\/a><button type=\"button\" onclick=\"document.getElementById('cv').classList.add('open')\">Non<\/button><\/div><div class=\"non\"><a href=\"\/conventions-fiscales\/panama\/residence-fiscale\/\">R\u00e9sidence fiscale<\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/panama\/pensions-retraite\/\">Pensions de retraite<\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/panama\/revenus-immobiliers\/\">Revenus immobiliers<\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/panama\/plus-values\/\">Plus-values<\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/panama\/\">Convention France\u2013Panama : tous les sujets<\/a><a href=\"\/decisions\/\">Jurisprudence fiscale internationale<\/a><\/div><\/div>\n<h2>Les autres sujets de la convention<\/h2><div class=\"agrid\"><a href=\"\/conventions-fiscales\/panama\/residence-fiscale\/\"><small>Art. 4<\/small><b>R\u00e9sidence fiscale<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/panama\/pensions-retraite\/\"><small>Art. 17<\/small><b>Pensions de retraite<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/panama\/fonction-publique\/\" class=\"cur\"><small>Art. 18<\/small><b>Fonction publique<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/panama\/revenus-immobiliers\/\"><small>Art. 6<\/small><b>Revenus immobiliers<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/panama\/plus-values\/\"><small>Art. 13<\/small><b>Plus-values<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/panama\/dividendes\/\"><small>Art. 10<\/small><b>Dividendes<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/panama\/interets\/\"><small>Art. 11<\/small><b>Int\u00e9r\u00eats<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/panama\/salaires\/\"><small>Art. 14<\/small><b>Salaires<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/panama\/double-imposition\/\"><small>Art. 21<\/small><b>Double imposition<\/b><\/a><\/div>\n<div class=\"card bm-bofip\" style=\"margin:28px 0\"><span class=\"mono\" style=\"display:block;margin-bottom:12px\">Ce qu\u2019en dit l\u2019administration (BOFiP)<\/span><div style=\"display:flex;flex-wrap:wrap;gap:8px\"><a class=\"tag\" href=\"\/bofip-international\/boi-int-dg-20-20-50\/\">BOI-INT-DG-20-20-50 \u00b7 Pensions et conventions fiscales<\/a><\/div><\/div><h2>Questions fr\u00e9quentes<\/h2><div class=\"faq\"><details open><summary>Un binational franco-panam\u00e9en peut-il \u00eatre impos\u00e9 au Panama sur sa pension publique fran\u00e7aise\u00a0?<\/summary><p>Non au regard de l\u2019article 18\u00a0: l\u2019exception exige la nationalit\u00e9 panam\u00e9enne sans la nationalit\u00e9 fran\u00e7aise. Un binational reste imposable en France seulement.<\/p><\/details><details><summary>Les pensions d\u2019un organisme public \u00e0 activit\u00e9 commerciale suivent-elles l\u2019article 18\u00a0?<\/summary><p>Non. Elles rel\u00e8vent de l\u2019article 17 (article 18, paragraphe 3).<\/p><\/details><details><summary>Que fait le Panama d\u2019une pension publique imposable en France\u00a0?<\/summary><p>Pour un r\u00e9sident du Panama, il exon\u00e8re ce revenu mais peut le prendre en compte pour calculer l\u2019imp\u00f4t sur les autres revenus (article 21, paragraphe 2).<\/p><\/details><\/div>\n<p class=\"source\">Source : Convention sign\u00e9e \u00e0 Panama le 30 juin 2011 (avec un protocole), modifi\u00e9e par la Convention multilat\u00e9rale (CML) sign\u00e9e par la France le 7 juin 2017 et par le Panama le 24 janvier 2018 \u2014 Version consolid\u00e9e de la convention applicable entre le Panama et la France modifi\u00e9e par la convention multilat\u00e9rale; Convention avec le Panama (impots.gouv.fr). Statut : En vigueur depuis le 1er f\u00e9vrier 2012\u00a0; la CML, entr\u00e9e en vigueur le 1er janvier 2019 pour la France et le 1er mars 2021 pour le Panama, prend effet \u00e0 l\u2019\u00e9gard de la convention pour les retenues \u00e0 la source dont le fait g\u00e9n\u00e9rateur intervient \u00e0 compter du 1er janvier 2022 et pour les autres imp\u00f4ts au titre des p\u00e9riodes commen\u00e7ant \u00e0 compter du 1er septembre 2021. Ce document ne se substitue pas aux textes qui font foi. Analyse : Balmont Conseil, mise \u00e0 jour le 8 novembre 2026. Information g\u00e9n\u00e9rale, pas un conseil personnalis\u00e9.<\/p>\n<\/main>\n<aside class=\"side\">\n<div class=\"ctacard\"><span class=\"mono\">Vous partez au Panama ?<\/span><h3>Faire analyser ma situation d\u2019agent public\u00a0: un bilan de 30 minutes avec le cabinet.<\/h3>\n<div class=\"who\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/balmontconseil.com\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/alexis-sagnier-carre.webp\" alt=\"Alexis Sagnier\" width=\"44\" height=\"44\" loading=\"lazy\"><div><b>Alexis Sagnier<\/b><span>Conseil en gestion de patrimoine \u00b7 ORIAS n\u00b0 13003497 \u00b7 ANACOFI-CIF<\/span><\/div><\/div>\n<a class=\"btn\" href=\"https:\/\/app.balmontconseil.com\/rdv?utm_source=site&#038;utm_medium=convention&#038;utm_content=panama-fonction-publique-side\"><svg viewBox=\"0 0 16 16\" fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-width=\"1.5\"><rect x=\"2\" y=\"3\" width=\"12\" height=\"11\" rx=\"2\"\/><path d=\"M2 7h12M5 1.5v3M11 1.5v3\"\/><\/svg>R\u00e9server un bilan de 30 min<\/a>\n<a class=\"btn ghost\" href=\"https:\/\/wa.me\/33601773296\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><svg viewBox=\"0 0 16 16\" fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-width=\"1.5\"><path d=\"M8 14.5a6.5 6.5 0 1 0-5.6-3.2L1.5 14.5l3.3-.9A6.5 6.5 0 0 0 8 14.5Z\"\/><\/svg>\u00c9crire sur WhatsApp<\/a>\n<p class=\"trust\">Depuis 2013 \u00e0 Lyon \u00b7 Expatriation et patrimoines internationaux<\/p><\/div>\n<a class=\"diag\" href=\"\/diagnostic\/\"><div><b>Diagnostic express en 30 secondes<\/b><span>Cinq questions, la marche \u00e0 suivre pour votre situation.<\/span><\/div><i>\u2192<\/i><\/a>\n<div class=\"card\"><span class=\"mono\">D\u00e9cisions \u00b7 Panama<\/span><div class=\"rel\"><a href=\"\/decisions\/six-comptes-etrangers-detenus-par-l-intermediaire-d-une-societe-panameenne-l\/\">Six comptes \u00e9trangers d\u00e9tenus par l&#x27;interm\u00e9diaire d&#x27;une soci\u00e9t\u00e9 panam\u00e9enne\u00a0: l&#x27;ayant droit \u00e9conomique qui les fait fonctionner doit les d\u00e9clarer, m\u00eame sans procuration<small>CAA Paris, 16 d\u00e9cembre 2022<\/small><\/a><a href=\"\/decisions\/societes-des-iles-vierges-britanniques-et-du-panama-detenant-des-comptes\/\">Soci\u00e9t\u00e9s des \u00eeles Vierges britanniques et du Panama d\u00e9tenant des comptes luxembourgeois\u00a0: le contribuable peut prouver que le revenu r\u00e9el est inf\u00e9rieur au forfait de l&#x27;article 123 bis, gr\u00e2ce aux relev\u00e9s fiscaux de la banque<small>CAA Versailles, 5 janvier 2023<\/small><\/a><a href=\"\/decisions\/residente-belge-cedant-une-part-en-nue-propriete-d-une-sci-proprietaire-de\/\">R\u00e9sidente belge c\u00e9dant une part en nue-propri\u00e9t\u00e9 d&#x27;une SCI propri\u00e9taire de terres en France\u00a0: la plus-value est imposable en France au titre de l&#x27;article 244 bis A et de la convention franco-belge<small>TA Lille, 2 mars 2023<\/small><\/a><\/div><\/div>\n<div class=\"card\"><span class=\"mono\">Aller plus loin<\/span><div class=\"more\"><a href=\"\/conventions-fiscales\/panama\/\">Convention France\u2013Panama : tous les sujets<\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/\">Toutes les conventions fiscales<\/a><a href=\"\/diagnostic\/\">Diagnostic express : o\u00f9 en est votre projet ?<\/a><\/div><\/div>\n<\/aside>\n<\/div><\/div>\n<div class=\"sticky\"><span>Vous partez au Panama ?<\/span><a href=\"https:\/\/app.balmontconseil.com\/rdv?utm_source=site&#038;utm_medium=convention&#038;utm_content=panama-fonction-publique-sticky\">Bilan de 30 min<\/a><\/div><\/div><script>(function(){var r=document.getElementById('bcv');if(!r)return;function clean(){r.removeAttribute('data-bml-bg');r.removeAttribute('data-bml-t');var l=r.querySelectorAll('[data-bml-bg],[data-bml-t]');for(var i=0;i<l.length;i++){l[i].removeAttribute('data-bml-bg');l[i].removeAttribute('data-bml-t');}}clean();new MutationObserver(function(m){for(var i=0;i<m.length;i++){if(\/^data-bml-\/.test(m[i].attributeName||'')){clean();break;}}}).observe(r,{attributes:true,subtree:true,attributeFilter:['data-bml-bg','data-bml-t']});window.addEventListener('load',function(){clean();setTimeout(clean,1300);setTimeout(clean,2500);});})();<\/script>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Accueil \u203a Conventions fiscales \u203a France\u2013Panama \u203a Article 18 \u00b7 Fonction publique Convention France\u2013PanamaConvention sign\u00e9e \u00e0 Panama le 30 juin 2011 (avec un protocole), modifi\u00e9e par la Convention multilat\u00e9rale (CML) sign\u00e9e par<span class=\"excerpt-hellip\"> [\u2026]<\/span><\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"parent":22490,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"mfn-post-hide-title":"","footnotes":""},"class_list":["post-23331","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/23331","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=23331"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/23331\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":29142,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/23331\/revisions\/29142"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/22490"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=23331"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}