{"id":23196,"date":"2026-11-08T13:02:40","date_gmt":"2026-11-08T12:02:40","guid":{"rendered":"https:\/\/balmontconseil.com\/conventions-fiscales\/maroc\/residence-fiscale\/"},"modified":"2026-11-09T00:31:19","modified_gmt":"2026-11-08T23:31:19","slug":"residence-fiscale","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/conventions-fiscales\/maroc\/residence-fiscale\/","title":{"rendered":"Install\u00e9 au Maroc, \u00eates-vous encore domicili\u00e9 en France pour l\u2019imp\u00f4t\u00a0? L\u2019article 2 de la convention franco-marocaine"},"content":{"rendered":"<style>@import url('https:\/\/fonts.googleapis.com\/css2?family=Inter:wght@400;500;600&family=Geist+Mono:wght@500&display=swap');#Content>.content_wrapper>.mfn-page-title{display:none!important}#Subheader{display:none!important}#Content{padding-top:0!important}#Content .section_wrapper{max-width:none;padding:0}html,body{overflow-x:clip}#bcv,#bcv :where(*:not(svg,svg *)){all:revert;box-sizing:border-box}#bcv{--bg:#F6F5F1;--card:#FFFFFF;--border:#E4E2DA;--text:#111311;--muted:#5B615E;--dim:#8A908C;--lime:#C8F020;--dark:#0B1317;--limed:#E6FF2A;--dtext:#F2F5F4;--dmuted:#8FA3AD;--dborder:#2B3B45}#bcv *{box-sizing:border-box}#bcv{-webkit-text-size-adjust:100%}#bcv{margin:0;background:var(--bg);color:var(--text);font-family:Inter,system-ui,-apple-system,\"Segoe UI\",Helvetica,Arial,sans-serif;font-size:15px;line-height:1.55;-webkit-font-smoothing:antialiased}#bcv a{color:inherit}#bcv .mono{font-family:\"Geist Mono\",ui-monospace,SFMono-Regular,Menlo,monospace;font-size:10px;letter-spacing:.08em;text-transform:uppercase;font-weight:500}#bcv .hd{display:flex;align-items:center;justify-content:space-between;gap:16px;padding:18px max(20px,env(safe-area-inset-left));border-bottom:1px solid var(--border);background:var(--bg)}#bcv .hd .logo{font-weight:600;letter-spacing:.06em;text-decoration:none;font-size:17px}#bcv .hd nav{display:flex;gap:22px;font-size:14px}#bcv .hd nav a{text-decoration:none;color:var(--text)}#bcv .hd .cta{background:var(--lime);color:var(--dark);text-decoration:none;font-weight:600;font-size:14px;padding:10px 18px;border-radius:999px;white-space:nowrap}#bcv .wrap{max-width:1200px;margin:0 auto;padding:28px 20px 60px}#bcv .crumbs{font-size:13px;color:var(--muted);margin:0 0 28px}#bcv .crumbs a{color:var(--muted);text-decoration:none}#bcv .crumbs a:hover{text-decoration:underline}#bcv .grid{display:grid;grid-template-columns:minmax(0,1fr) 360px;gap:60px;align-items:start}#bcv .main{min-width:0;max-width:720px}#bcv .meta{display:flex;flex-wrap:wrap;align-items:center;gap:12px;margin:0 0 18px}#bcv .pill{display:inline-block;background:var(--dark);color:var(--limed);padding:6px 10px;border-radius:4px}#bcv .metaline{font-family:\"Geist Mono\",ui-monospace,Menlo,monospace;font-size:11px;letter-spacing:.02em;color:var(--muted)}#bcv h1{font-size:44px;line-height:1.1;letter-spacing:-.025em;font-weight:600;margin:0 0 16px;text-wrap:balance}#bcv .lead{font-size:18px;line-height:1.5;color:var(--muted);margin:0 0 18px}#bcv .tags{display:flex;flex-wrap:wrap;gap:8px;margin:0 0 28px}#bcv .tag{font-size:12px;font-weight:500;background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:999px;padding:6px 12px;text-decoration:none}#bcv .card{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:14px;padding:20px 22px}#bcv .bref{margin:0 0 32px}#bcv .bref .mono{color:var(--muted);display:block;margin-bottom:14px}#bcv .bref ul{list-style:none;margin:0;padding:0;display:grid;gap:14px}#bcv .bref li{display:flex;gap:12px;align-items:flex-start;font-size:15px;line-height:1.5}#bcv .bref li::before{content:\"\u2713\";flex:0 0 20px;width:20px;height:20px;border-radius:50%;background:var(--lime);color:var(--dark);font-size:11px;font-weight:700;display:inline-flex;align-items:center;justify-content:center;margin-top:2px}#bcv h2{font-size:22px;line-height:1.25;letter-spacing:-.015em;font-weight:600;margin:28px 0 10px}#bcv .main p{margin:0 0 14px;font-size:16px;line-height:1.6}#bcv .dark{background:var(--dark);color:var(--dtext);border-radius:16px;padding:26px 24px;margin:30px 0 34px}#bcv .dark .mono{color:var(--limed);display:block;margin-bottom:14px}#bcv .dark p{color:var(--dtext);font-size:16px;line-height:1.6;margin:0 0 18px}#bcv .btn{display:inline-flex;align-items:center;gap:8px;background:var(--limed);color:var(--dark);font-weight:600;font-size:15px;padding:13px 22px;border-radius:999px;text-decoration:none;line-height:1}#bcv .btn svg{width:16px;height:16px}#bcv .btn.ghost{background:transparent;color:var(--dtext);border:1px solid var(--dborder)}#bcv .dark .note{font-size:12px;color:var(--dmuted);margin-left:14px}#bcv .textes{display:grid;grid-template-columns:1fr 1fr;gap:12px;margin:0 0 34px}#bcv .textes .t{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:10px;padding:14px 16px}#bcv .textes .t b{display:block;font-weight:500;font-size:14px;margin-bottom:4px}#bcv .textes .t span{font-size:13px;color:var(--muted);line-height:1.45}#bcv .quote{display:flex;gap:14px;background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:10px;padding:16px 16px 16px 0;margin:0 0 12px;font-size:14px;line-height:1.55}#bcv .quote::before{content:\"\";flex:0 0 3px;background:var(--lime);border-radius:0 2px 2px 0}#bcv details{margin:20px 0 24px;background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:10px}#bcv summary{cursor:pointer;padding:16px;font-weight:500;font-size:14px;list-style:none;display:flex;justify-content:space-between;align-items:center}#bcv summary::-webkit-details-marker{display:none}#bcv summary::after{content:\"\u2304\";color:var(--muted);font-size:16px}#bcv details[open] summary::after{content:\"\u2303\"}#bcv pre.texte{white-space:pre-wrap;font-family:inherit;font-size:14px;line-height:1.55;padding:0 16px 16px;margin:0;max-height:70vh;overflow:auto;color:var(--text)}#bcv .source{font-size:11px;line-height:1.5;color:var(--dim);margin:12px 0 0}#bcv .side{display:grid;gap:16px;position:sticky;top:20px}#bcv .side .ctacard{background:var(--dark);color:var(--dtext);border-radius:16px;padding:24px 22px}#bcv .side .ctacard .mono{color:var(--limed);display:block;margin-bottom:12px}#bcv .side .ctacard h3{font-size:18px;line-height:1.3;letter-spacing:-.01em;font-weight:600;margin:0 0 16px}#bcv .who{display:flex;gap:12px;align-items:center;margin:0 0 16px}#bcv .who img{width:44px;height:44px;border-radius:50%;object-fit:cover;background:#1C2B35}#bcv .who b{display:block;font-weight:500;font-size:14px}#bcv .who span{font-size:12px;line-height:1.4;color:var(--dmuted)}#bcv .side .btn{display:flex;justify-content:center;margin-bottom:10px}#bcv .side .trust{font-size:12px;line-height:1.4;color:var(--dmuted);margin:14px 0 0}#bcv .side .diag{display:flex;align-items:center;gap:12px;background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:12px;padding:14px 16px;text-decoration:none}#bcv .side .diag b{display:block;font-weight:500;font-size:14px}#bcv .side .diag span{font-size:12px;color:var(--muted);line-height:1.4}#bcv .side .diag i{margin-left:auto;font-style:normal;color:var(--muted)}#bcv .side .card .mono{color:var(--muted);display:block;margin-bottom:12px}#bcv .side .rel{display:grid;gap:14px}#bcv .side .rel a{text-decoration:none;font-weight:500;font-size:14px;line-height:1.4;display:block}#bcv .side .rel small{display:block;font-size:12px;color:var(--muted);font-weight:400;margin-top:2px}#bcv .side .more{display:grid;gap:10px}#bcv .side .more a{font-size:14px;line-height:1.4;text-decoration:none}#bcv .brouillon{background:#FFF4CC;border:1px solid #EAD27A;padding:10px 14px;border-radius:8px;font-size:13px;margin:0 0 20px}#bcv footer{font-size:12px;color:var(--muted);text-align:center;padding:24px 20px;border-top:1px solid var(--border)}#bcv footer a{color:var(--muted)}#bcv .list{display:grid;gap:12px;margin:24px 0 0;padding:0;list-style:none}#bcv .list li{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:12px;padding:16px 18px}#bcv .list a{text-decoration:none;font-weight:500;font-size:16px;line-height:1.35}#bcv .list small{display:block;color:var(--muted);font-size:12px;margin-top:6px}#bcv .list p{font-size:14px;color:var(--muted);margin:8px 0 0}@media(max-width:980px){#bcv .grid{grid-template-columns:1fr;gap:28px}#bcv .side{position:static}#bcv .hd nav{display:none}#bcv h1{font-size:34px}}@media(max-width:600px){#bcv .wrap{padding:16px 20px 40px}#bcv h1{font-size:28px;letter-spacing:-.02em}#bcv .lead{font-size:16px}#bcv .textes{grid-template-columns:1fr}#bcv .dark{padding:22px 20px}#bcv .dark .note{display:block;margin:10px 0 0}#bcv .hd .cta{display:none}#bcv .card{padding:18px}#bcv .side .ctacard{padding:22px 20px}}#bcv .main p.source{font-size:11px;line-height:1.5;color:var(--dim)}#bcv .cover{position:relative;border-radius:16px;overflow:hidden;margin:6px 0 6px;aspect-ratio:776\/300;background:var(--dark)}#bcv .cover img{width:100%;height:100%;object-fit:cover;display:block}#bcv .cover::after{content:\"\";position:absolute;inset:0;background:linear-gradient(180deg,rgba(11,19,23,0) 35%,rgba(11,19,23,.78))}#bcv .cover .cap{position:absolute;left:24px;bottom:22px;z-index:1;display:grid;gap:8px;justify-items:start}#bcv .cover .chip{background:var(--lime);color:var(--dark);border-radius:999px;padding:5px 10px}#bcv .cover b{color:#fff;font-size:20px;font-weight:600}#bcv .cover.typo{aspect-ratio:auto;display:flex;align-items:center;justify-content:space-between;gap:24px;padding:28px 28px;background:radial-gradient(120% 140% at 100% 0%,#1C2B35 0%,var(--dark) 60%)}#bcv .cover.typo .facts{display:flex;gap:22px;flex-wrap:wrap;margin-top:6px}#bcv .cover.typo .facts span{font-size:13px;color:var(--dmuted)}#bcv .cover.typo .facts b{display:block;font-size:14px;color:#fff;font-weight:500}#bcv .cover.typo::after{display:none}#bcv .cover.typo .big{flex:0 0 auto;font-size:96px;line-height:.9;font-weight:600;letter-spacing:-.04em;color:var(--limed)}#bcv .cover.typo .big small{display:block;font-family:\"Geist Mono\",monospace;font-size:11px;letter-spacing:.08em;color:var(--dmuted);text-transform:uppercase;margin-bottom:6px}#bcv .cover.typo .cap{position:static}#bcv .main p.credit,#bcv .credit{font-size:11px;color:var(--dim);margin:0 0 26px}#bcv .qt{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:14px;overflow:hidden;margin:0 0 10px}#bcv .qt .r{display:grid;grid-template-columns:minmax(0,1fr) 220px 120px;gap:16px;align-items:center;padding:14px 20px;border-top:1px solid #EFEEE9;font-size:15px;line-height:1.45}#bcv .qt .r.h{background:#EFEEE9;border-top:0;color:var(--muted);padding:12px 20px;font-size:10px}#bcv .qt .etat{justify-self:start;font-size:13px;font-weight:500;border-radius:999px;padding:6px 12px;background:var(--lime);color:var(--dark);line-height:1.3}#bcv .qt .etat.fr{background:var(--dark);color:var(--limed)}#bcv .qt .ref{font-family:\"Geist Mono\",ui-monospace,Menlo,monospace;font-size:12px;color:var(--muted)}#bcv .main p.note2,#bcv .note2{font-size:13px;color:var(--muted);line-height:1.5;margin:0 0 30px}#bcv .cit{display:flex;gap:14px;background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:12px;padding:16px 18px 16px 0;margin:0 0 12px}#bcv .cit::before{content:\"\";flex:0 0 3px;background:var(--lime);border-radius:0 2px 2px 0}#bcv .cit .mono{color:var(--muted);display:block;margin-bottom:8px}#bcv .cit p{margin:0!important;font-size:15px!important;line-height:1.6!important}#bcv .steps{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:14px;padding:6px 20px;margin:0 0 30px;list-style:none}#bcv .steps li{display:flex;gap:16px;align-items:center;padding:14px 0;border-top:1px solid #EFEEE9}#bcv .steps li:first-child{border-top:0}#bcv .steps .n{flex:0 0 32px;height:32px;border-radius:50%;background:#EFEEE9;display:flex;align-items:center;justify-content:center;font-family:\"Geist Mono\",monospace;font-size:13px}#bcv .steps li:first-child .n{background:var(--dark);color:var(--limed)}#bcv .steps b{display:block;font-weight:500;font-size:15px}#bcv .steps span{font-size:14px;color:var(--muted);line-height:1.45}#bcv .decs{display:grid;grid-template-columns:repeat(3,minmax(0,1fr));gap:12px;margin:0 0 12px}#bcv .dec{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:12px;padding:16px;text-decoration:none;display:flex;flex-direction:column;gap:10px}#bcv .dec .h{display:flex;gap:8px;align-items:center;flex-wrap:wrap}#bcv .dec .h .pill{padding:3px 7px;border-radius:5px}#bcv .dec .h small{font-family:\"Geist Mono\",monospace;font-size:11px;color:var(--muted)}#bcv .dec p{margin:0!important;font-size:14px!important;line-height:1.5!important}#bcv .dec i{font-style:normal;font-weight:500;font-size:13px;margin-top:auto}#bcv .lnk{display:inline-block;font-weight:500;text-decoration:none;margin:4px 0 30px}#bcv .cv{margin:0 0 34px}#bcv .cv h3{font-size:19px;line-height:1.35;font-weight:600;margin:0 0 16px}#bcv .yn{display:flex;gap:10px;margin:0 0 14px}#bcv .yn a,#bcv .yn button{font:inherit;font-weight:500;font-size:15px;border-radius:999px;padding:12px 28px;cursor:pointer;text-decoration:none;border:1px solid var(--text);background:#fff;color:var(--text)}#bcv .yn a.oui{background:var(--limed);border-color:var(--limed);color:var(--dark)}#bcv .cv .non{display:none;flex-wrap:wrap;gap:8px}#bcv .cv.open .non{display:flex}#bcv .cv .non a{font-size:13px;background:var(--bg);border:1px solid var(--border);border-radius:999px;padding:6px 12px;text-decoration:none}#bcv .agrid{display:grid;grid-template-columns:repeat(3,minmax(0,1fr));gap:10px;margin:0 0 34px}#bcv .agrid a{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:10px;padding:12px 14px;text-decoration:none;display:grid;gap:2px}#bcv .agrid a small{font-family:\"Geist Mono\",monospace;font-size:11px;color:var(--muted)}#bcv .agrid a b{font-weight:500;font-size:14px}#bcv .agrid a.cur{background:var(--dark);border-color:var(--dark)}#bcv .agrid a.cur small{color:var(--limed)}#bcv .agrid a.cur b{color:#fff}#bcv .faq details{margin:0 0 10px}#bcv .faq details p{padding:0 16px 16px;margin:0!important;font-size:15px!important;color:var(--muted)}#bcv .sticky{display:none}#bcv .hub .list li{display:flex;justify-content:space-between;gap:16px;align-items:center}@media(max-width:980px){#bcv .decs{grid-template-columns:1fr}#bcv .qt .r{grid-template-columns:minmax(0,1fr) auto;}#bcv .qt .r .ref{grid-column:2}#bcv .qt .r.h span:nth-child(3){display:none}}@media(max-width:600px){#bcv .qt .r{grid-template-columns:1fr;gap:8px}#bcv .qt .r.h{display:none}#bcv .qt .r .ref{grid-column:auto}#bcv .agrid{grid-template-columns:1fr 1fr}#bcv .cover{aspect-ratio:350\/200}#bcv .cover.typo .big{font-size:96px}#bcv .sticky{display:flex;position:fixed;left:0;right:0;bottom:0;z-index:10;background:var(--dark);color:#fff;padding:12px max(20px,env(safe-area-inset-left)) calc(12px + env(safe-area-inset-bottom));justify-content:space-between;align-items:center;gap:10px;font-weight:500;font-size:14px}#bcv .sticky a{background:var(--limed);color:var(--dark);text-decoration:none;border-radius:999px;padding:10px 16px;font-size:13px}#bcv{padding-bottom:64px}}#bcv{display:block;width:100vw;max-width:100vw;margin-left:calc(50% - 50vw);margin-right:calc(50% - 50vw);-webkit-text-fill-color:currentColor;text-align:left;padding-top:100px}@media(max-width:1239px){#bcv{padding-top:84px}}#bcv :where(*){-webkit-text-fill-color:currentColor}#bcv .btn.ghost{color:var(--dtext)!important;-webkit-text-fill-color:var(--dtext)!important}<\/style><script type=\"application\/ld+json\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@type\":\"FAQPage\",\"mainEntity\":[{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"La nationalit\u00e9 compte-t-elle pour d\u00e9partager ?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"Non. L\u2019article 2 ne retient que le foyer permanent d\u2019habitation, puis le centre des activit\u00e9s professionnelles et, \u00e0 d\u00e9faut, le lieu du s\u00e9jour le plus long.\"}},{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Je suis retrait\u00e9 avec un logement dans chaque pays : comment se fixe mon domicile ?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"Le texte renvoie d\u2019abord au centre des activit\u00e9s professionnelles ; \u00e0 d\u00e9faut, \u00e0 l\u2019\u00c9tat o\u00f9 vous s\u00e9journez le plus longtemps (article 2, paragraphe 1).\"}},{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Que faire si les deux administrations me consid\u00e8rent comme domicili\u00e9 chez elles ?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"L\u2019article 31 permet de pr\u00e9senter une r\u00e9clamation aux autorit\u00e9s comp\u00e9tentes de l\u2019\u00c9tat dont on conteste l\u2019imposition, puis \u00e0 celles de l\u2019autre \u00c9tat si elle reste sans suite pendant six mois.\"}}]}<\/script><div id=\"bcv\" class=\"final\"><div class=\"wrap\">\n<div class=\"crumbs\"><a href=\"\/\">Accueil<\/a> \u203a <a href=\"\/conventions-fiscales\/\">Conventions fiscales<\/a> \u203a <a href=\"\/conventions-fiscales\/maroc\/\">France\u2013Maroc<\/a> \u203a Article 2 \u00b7 R\u00e9sidence fiscale<\/div>\n<div class=\"grid\"><main class=\"main\">\n<div class=\"meta\"><span class=\"pill mono\">Convention France\u2013Maroc<\/span><span class=\"metaline\">Convention sign\u00e9e \u00e0 Paris le 29 mai 1970, modifi\u00e9e par l\u2019avenant sign\u00e9 \u00e0 Rabat le 18 ao\u00fbt 1989<\/span><\/div>\n<h1>Install\u00e9 au Maroc, \u00eates-vous encore domicili\u00e9 en France pour l\u2019imp\u00f4t\u00a0? L\u2019article 2 de la convention franco-marocaine<\/h1>\n<p class=\"lead\">La convention franco-marocaine ne parle pas de \u00ab\u00a0r\u00e9sident\u00a0\u00bb mais de \u00ab\u00a0domicile\u00a0\u00bb\u00a0: une personne est domicili\u00e9e l\u00e0 o\u00f9 elle a son foyer permanent d\u2019habitation. Si elle a un foyer dans les deux pays, ce sont ses activit\u00e9s professionnelles, puis la dur\u00e9e de ses s\u00e9jours, qui tranchent. De ce domicile d\u00e9pend la r\u00e9partition de presque tous les revenus.<\/p>\n<div class=\"tags\"><a class=\"tag\" href=\"\/conventions-fiscales\/maroc\/pensions-retraite\/\">Pensions de retraite<\/a><a class=\"tag\" href=\"\/conventions-fiscales\/maroc\/fonction-publique\/\">Fonction publique<\/a><a class=\"tag\" href=\"\/conventions-fiscales\/maroc\/revenus-immobiliers\/\">Revenus immobiliers<\/a><a class=\"tag\" href=\"\/conventions-fiscales\/maroc\/plus-values\/\">Plus-values<\/a><\/div>\n<div class=\"cover\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/balmontconseil.com\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/convention-maroc.webp\" alt=\"Chefchaouen, Maroc\" loading=\"eager\"><div class=\"cap\"><span class=\"chip mono\">Article 2 \u00b7 R\u00e9sidence<\/span><b>Chefchaouen, Maroc<\/b><\/div><\/div><div style=\"height:26px\"><\/div>\n<div class=\"card bref\"><span class=\"mono\">En bref<\/span><ul><li>Une personne physique est domicili\u00e9e, au sens de la convention, au lieu o\u00f9 elle a son foyer permanent d\u2019habitation (article 2, paragraphe 1).<\/li><li>Si elle a un foyer permanent en France et au Maroc, elle est domicili\u00e9e dans l\u2019\u00c9tat o\u00f9 se trouve le centre de ses activit\u00e9s professionnelles (article 2, paragraphe 1, second alin\u00e9a).<\/li><li>\u00c0 d\u00e9faut, c\u2019est l\u2019\u00c9tat o\u00f9 elle s\u00e9journe le plus longtemps qui l\u2019emporte\u00a0; le texte ne retient ni la nationalit\u00e9 ni le centre des int\u00e9r\u00eats vitaux (article 2, paragraphe 1).<\/li><li>Ce domicile fiscal, d\u00e9termin\u00e9 selon l\u2019article 2, commande l\u2019application de toutes les r\u00e8gles de la convention sur les imp\u00f4ts sur le revenu (article 8, paragraphe 2).<\/li><\/ul><\/div>\n<h2>O\u00f9 \u00eates-vous domicili\u00e9 au sens de la convention\u00a0?<\/h2><div class=\"qt\"><div class=\"r h mono\"><span>Votre situation<\/span><span>Qui impose<\/span><span>Texte<\/span><\/div><div class=\"r\"><span>Foyer permanent d\u2019habitation au Maroc seulement<\/span><span class=\"etat \">Maroc<\/span><span class=\"ref\">Art. 2 \u00a7 1<\/span><\/div><div class=\"r\"><span>Foyer permanent d\u2019habitation en France seulement<\/span><span class=\"etat fr\">France<\/span><span class=\"ref\">Art. 2 \u00a7 1<\/span><\/div><div class=\"r\"><span>Foyer dans les deux pays, centre des activit\u00e9s professionnelles au Maroc<\/span><span class=\"etat \">Maroc<\/span><span class=\"ref\">Art. 2 \u00a7 1, al. 2<\/span><\/div><div class=\"r\"><span>Foyer dans les deux pays, centre des activit\u00e9s professionnelles en France<\/span><span class=\"etat fr\">France<\/span><span class=\"ref\">Art. 2 \u00a7 1, al. 2<\/span><\/div><div class=\"r\"><span>Foyer dans les deux pays, sans centre d\u2019activit\u00e9s professionnelles d\u00e9terminant<\/span><span class=\"etat \">L\u2019\u00c9tat du s\u00e9jour le plus long<\/span><span class=\"ref\">Art. 2 \u00a7 1, al. 2<\/span><\/div><\/div><p class=\"note2\">Le texte s\u2019arr\u00eate au crit\u00e8re du s\u00e9jour le plus long. Une imposition jug\u00e9e non conforme \u00e0 la convention peut faire l\u2019objet d\u2019une r\u00e9clamation aupr\u00e8s des autorit\u00e9s comp\u00e9tentes (article 31).<\/p>\n<h2>Le texte de la convention<\/h2><div class=\"cit\"><div><span class=\"mono\">Article 2, paragraphe 1<\/span><p>\u00ab Une personne physique est domicili\u00e9e, au sens de la pr\u00e9sente Convention, au lieu o\u00f9 elle a son &quot; foyer permanent d&#x27;habitation &quot;. Si cette personne poss\u00e8de un foyer permanent d&#x27;habitation dans les deux Etats, elle est r\u00e9put\u00e9e poss\u00e9der son domicile dans celui des Etats contractants o\u00f9 elle a le centre de ses activit\u00e9s professionnelles et, \u00e0 d\u00e9faut, o\u00f9 elle s\u00e9journe le plus longtemps. \u00bb<\/p><\/div><\/div><div class=\"cit\"><div><span class=\"mono\">Article 8, paragraphe 2<\/span><p>\u00ab Les dispositions du pr\u00e9sent chapitre ont pour objet d&#x27;\u00e9viter les doubles impositions qui pourraient r\u00e9sulter, pour les personnes (entendues au sens de l&#x27;article 1er) dont le domicile fiscal, d\u00e9termin\u00e9 conform\u00e9ment \u00e0 l&#x27;article 2, est situ\u00e9 dans l&#x27;un des Etats contractants, de la perception simultan\u00e9e ou successive dans cet Etat et dans l&#x27;autre Etat contractant des imp\u00f4ts vis\u00e9s au paragraphe 1 ci-dessus. \u00bb<\/p><\/div><\/div><p class=\"note2\">Texte publi\u00e9 par impots.gouv.fr.<\/p>\n<h2>Trois crit\u00e8res, dans cet ordre<\/h2><p>L\u2019article 2 se lit comme une cascade\u00a0: on ne passe au crit\u00e8re suivant que si le pr\u00e9c\u00e9dent ne permet pas de conclure.<\/p><ol class=\"steps\"><li><span class=\"n\">1<\/span><div><b>Foyer permanent d\u2019habitation<\/b><span>O\u00f9 disposez-vous d\u2019un logement permanent\u00a0? Si vous n\u2019en avez qu\u2019un, votre domicile y est fix\u00e9.<\/span><\/div><\/li><li><span class=\"n\">2<\/span><div><b>Centre des activit\u00e9s professionnelles<\/b><span>Foyer dans les deux pays\u00a0: l\u2019\u00c9tat o\u00f9 se trouve le centre de vos activit\u00e9s professionnelles l\u2019emporte.<\/span><\/div><\/li><li><span class=\"n\">3<\/span><div><b>S\u00e9jour le plus long<\/b><span>\u00c0 d\u00e9faut, vous \u00eates domicili\u00e9 dans l\u2019\u00c9tat o\u00f9 vous s\u00e9journez le plus longtemps.<\/span><\/div><\/li><li><span class=\"n\">4<\/span><div><b>Et ensuite\u00a0?<\/b><span>Le texte ne pr\u00e9voit pas d\u2019autre crit\u00e8re\u00a0; en cas de d\u00e9saccord, la r\u00e9clamation de l\u2019article 31 permet de saisir les autorit\u00e9s comp\u00e9tentes.<\/span><\/div><\/li><\/ol>\n<h2>Ce qu\u2019ont jug\u00e9 les tribunaux<\/h2><div class=\"decs\"><a class=\"dec\" href=\"\/decisions\/fichiers-hsbc-et-societes-des-iles-vierges-britanniques-un-couple-obtient-la\/\"><div class=\"h\"><span class=\"pill mono\">TA Paris<\/span><small>14 d\u00e9cembre 2022<\/small><\/div><p>Fichiers HSBC et soci\u00e9t\u00e9s des \u00eeles Vierges britanniques\u00a0: un couple obtient la d\u00e9charge des huit premiers mois de 2006 en prouvant qu&#x27;il vivait alors au Maroc, mais le reste du redressement est maintenu<\/p><i>Lire la d\u00e9cision \u2192<\/i><\/a><a class=\"dec\" href=\"\/decisions\/salarie-en-arabie-saoudite-dont-la-famille-vit-en-france-le-foyer-fixe-le\/\"><div class=\"h\"><span class=\"pill mono\">CAA Paris<\/span><small>12 avril 2023<\/small><\/div><p>Salari\u00e9 en Arabie saoudite dont la famille vit en France\u00a0: le foyer fixe le domicile fiscal en France, et la convention franco-saoudienne ne joue pas faute d&#x27;assujettissement \u00e0 l&#x27;imp\u00f4t saoudien<\/p><i>Lire la d\u00e9cision \u2192<\/i><\/a><a class=\"dec\" href=\"\/decisions\/retraites-gerants-d-un-hotel-au-maroc-faute-de-logement-durable-dans-l-hotel\/\"><div class=\"h\"><span class=\"pill mono\">CAA Toulouse<\/span><small>13 avril 2023<\/small><\/div><p>Retrait\u00e9s g\u00e9rants d&#x27;un h\u00f4tel au Maroc\u00a0: faute de logement durable dans l&#x27;h\u00f4tel, leur foyer permanent d&#x27;habitation est en France au sens de la convention franco-marocaine<\/p><i>Lire la d\u00e9cision \u2192<\/i><\/a><\/div><a class=\"lnk\" href=\"\/conventions-fiscales\/maroc\/#decisions\">Voir les 19 d\u00e9cisions qui concernent le Maroc \u2192<\/a>\n<div class=\"dark\"><span class=\"mono\">Ce que cela change pour vous<\/span><p>Un bail, un titre de s\u00e9jour ou un permis de conduire obtenus au Maroc ne suffisent pas\u00a0: dans les affaires jug\u00e9es, des contribuables install\u00e9s au Maroc sont rest\u00e9s domicili\u00e9s en France parce que leur logement, leur famille ou leurs revenus professionnels y \u00e9taient rest\u00e9s. Le crit\u00e8re du centre des activit\u00e9s professionnelles, propre \u00e0 cette convention, p\u00e8se lourd pour ceux qui continuent de travailler pour la France. Le domicile marocain se pr\u00e9pare et se documente avant le d\u00e9part.<\/p><a class=\"btn\" href=\"https:\/\/app.balmontconseil.com\/rdv?utm_source=site&#038;utm_medium=convention&#038;utm_content=maroc-residence-fiscale-portee\"><svg viewBox=\"0 0 16 16\" fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-width=\"1.5\"><rect x=\"2\" y=\"3\" width=\"12\" height=\"11\" rx=\"2\"\/><path d=\"M2 7h12M5 1.5v3M11 1.5v3\"\/><\/svg>Faire v\u00e9rifier mon domicile fiscal<\/a><span class=\"note\">Visio \u00b7 30 min \u00b7 sans engagement<\/span><\/div>\n<div class=\"card cv\" id=\"cv\"><span class=\"mono\" style=\"color:var(--muted);display:block;margin-bottom:12px\">Cela vous concerne ?<\/span><h3>Vous gardez un logement en France et vous pr\u00e9parez votre installation au Maroc\u00a0?<\/h3><div class=\"yn\"><a class=\"oui\" href=\"https:\/\/app.balmontconseil.com\/rdv?utm_source=site&#038;utm_medium=convention&#038;utm_content=maroc-residence-fiscale-oui\">Oui<\/a><button type=\"button\" onclick=\"document.getElementById('cv').classList.add('open')\">Non<\/button><\/div><div class=\"non\"><a href=\"\/conventions-fiscales\/maroc\/pensions-retraite\/\">Pensions de retraite<\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/maroc\/fonction-publique\/\">Fonction publique<\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/maroc\/revenus-immobiliers\/\">Revenus immobiliers<\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/maroc\/plus-values\/\">Plus-values<\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/maroc\/\">Convention France\u2013Maroc : tous les sujets<\/a><a href=\"\/decisions\/\">Jurisprudence fiscale internationale<\/a><\/div><\/div>\n<h2>Les autres sujets de la convention<\/h2><div class=\"agrid\"><a href=\"\/conventions-fiscales\/maroc\/residence-fiscale\/\" class=\"cur\"><small>Art. 2<\/small><b>R\u00e9sidence fiscale<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/maroc\/pensions-retraite\/\"><small>Art. 17<\/small><b>Pensions de retraite<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/maroc\/fonction-publique\/\"><small>Art. 18 bis<\/small><b>Fonction publique<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/maroc\/revenus-immobiliers\/\"><small>Art. 9<\/small><b>Revenus immobiliers<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/maroc\/plus-values\/\"><small>Art. 24<\/small><b>Plus-values<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/maroc\/dividendes\/\"><small>Art. 13<\/small><b>Dividendes<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/maroc\/interets\/\"><small>Art. 14<\/small><b>Int\u00e9r\u00eats<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/maroc\/salaires\/\"><small>Art. 18<\/small><b>Salaires<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/maroc\/double-imposition\/\"><small>Art. 25<\/small><b>Double imposition<\/b><\/a><\/div>\n<div class=\"card bm-bofip\" style=\"margin:28px 0\"><span class=\"mono\" style=\"display:block;margin-bottom:12px\">Ce qu\u2019en dit l\u2019administration (BOFiP)<\/span><div style=\"display:flex;flex-wrap:wrap;gap:8px\"><a class=\"tag\" href=\"\/bofip-international\/boi-int-dg-20-10-10\/\">BOI-INT-DG-20-10-10 \u00b7 Domicile fiscal et r\u00e9sidence conventionnelle<\/a><a class=\"tag\" href=\"\/bofip-international\/boi-ir-champ-10\/\">BOI-IR-CHAMP-10 \u00b7 Domicile fiscal (art. 4 B)<\/a><\/div><\/div><h2>Questions fr\u00e9quentes<\/h2><div class=\"faq\"><details open><summary>La nationalit\u00e9 compte-t-elle pour d\u00e9partager\u00a0?<\/summary><p>Non. L\u2019article 2 ne retient que le foyer permanent d\u2019habitation, puis le centre des activit\u00e9s professionnelles et, \u00e0 d\u00e9faut, le lieu du s\u00e9jour le plus long.<\/p><\/details><details><summary>Je suis retrait\u00e9 avec un logement dans chaque pays\u00a0: comment se fixe mon domicile\u00a0?<\/summary><p>Le texte renvoie d\u2019abord au centre des activit\u00e9s professionnelles\u00a0; \u00e0 d\u00e9faut, \u00e0 l\u2019\u00c9tat o\u00f9 vous s\u00e9journez le plus longtemps (article 2, paragraphe 1).<\/p><\/details><details><summary>Que faire si les deux administrations me consid\u00e8rent comme domicili\u00e9 chez elles\u00a0?<\/summary><p>L\u2019article 31 permet de pr\u00e9senter une r\u00e9clamation aux autorit\u00e9s comp\u00e9tentes de l\u2019\u00c9tat dont on conteste l\u2019imposition, puis \u00e0 celles de l\u2019autre \u00c9tat si elle reste sans suite pendant six mois.<\/p><\/details><\/div>\n<p class=\"source\">Source : Convention sign\u00e9e \u00e0 Paris le 29 mai 1970, modifi\u00e9e par l\u2019avenant sign\u00e9 \u00e0 Rabat le 18 ao\u00fbt 1989 \u2014 Convention avec le Maroc (impots.gouv.fr). Statut : En vigueur depuis le 1er d\u00e9cembre 1971\u00a0; l\u2019avenant du 18 ao\u00fbt 1989 est entr\u00e9 en vigueur le 1er d\u00e9cembre 1990. Ce document ne se substitue pas aux textes qui font foi. Analyse : Balmont Conseil, mise \u00e0 jour le 8 novembre 2026. Information g\u00e9n\u00e9rale, pas un conseil personnalis\u00e9.<\/p>\n<\/main>\n<aside class=\"side\">\n<div class=\"ctacard\"><span class=\"mono\">Vous partez au Maroc ?<\/span><h3>Faire v\u00e9rifier mon domicile fiscal\u00a0: un bilan de 30 minutes avec le cabinet.<\/h3>\n<div class=\"who\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/balmontconseil.com\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/alexis-sagnier-carre.webp\" alt=\"Alexis Sagnier\" width=\"44\" height=\"44\" loading=\"lazy\"><div><b>Alexis Sagnier<\/b><span>Conseil en gestion de patrimoine \u00b7 ORIAS n\u00b0 13003497 \u00b7 ANACOFI-CIF<\/span><\/div><\/div>\n<a class=\"btn\" href=\"https:\/\/app.balmontconseil.com\/rdv?utm_source=site&#038;utm_medium=convention&#038;utm_content=maroc-residence-fiscale-side\"><svg viewBox=\"0 0 16 16\" fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-width=\"1.5\"><rect x=\"2\" y=\"3\" width=\"12\" height=\"11\" rx=\"2\"\/><path d=\"M2 7h12M5 1.5v3M11 1.5v3\"\/><\/svg>R\u00e9server un bilan de 30 min<\/a>\n<a class=\"btn ghost\" href=\"https:\/\/wa.me\/33601773296\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><svg viewBox=\"0 0 16 16\" fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-width=\"1.5\"><path d=\"M8 14.5a6.5 6.5 0 1 0-5.6-3.2L1.5 14.5l3.3-.9A6.5 6.5 0 0 0 8 14.5Z\"\/><\/svg>\u00c9crire sur WhatsApp<\/a>\n<p class=\"trust\">Depuis 2013 \u00e0 Lyon \u00b7 Expatriation et patrimoines internationaux<\/p><\/div>\n<a class=\"diag\" href=\"\/diagnostic\/\"><div><b>Diagnostic express en 30 secondes<\/b><span>Cinq questions, la marche \u00e0 suivre pour votre situation.<\/span><\/div><i>\u2192<\/i><\/a>\n<div class=\"card\"><span class=\"mono\">D\u00e9cisions \u00b7 Maroc<\/span><div class=\"rel\"><a href=\"\/decisions\/retraite-partage-entre-paris-et-le-maroc-foyer-en-france-pension-imposable-en\/\">Retrait\u00e9 partag\u00e9 entre Paris et le Maroc\u00a0: foyer en France, pension imposable en France et distribution de 532 534 euros d&#x27;un trust n\u00e9o-z\u00e9landais tax\u00e9e<small>CAA Paris, 28 juin 2023<\/small><\/a><a href=\"\/decisions\/bail-a-casablanca-titre-de-sejour-et-permis-de-conduire-marocains-ne-suffisent\/\">Bail \u00e0 Casablanca, titre de s\u00e9jour et permis de conduire marocains ne suffisent pas\u00a0: un couple aux revenus exclusivement fran\u00e7ais reste r\u00e9sident de France<small>CAA Douai, 28 septembre 2023<\/small><\/a><a href=\"\/decisions\/consultante-se-disant-installee-au-maroc-avec-sa-famille-logement-a-nanterre\/\">Consultante se disant install\u00e9e au Maroc avec sa famille\u00a0: logement \u00e0 Nanterre, enfant n\u00e9 en France et salaire vers\u00e9 par une soci\u00e9t\u00e9 fran\u00e7aise, elle reste r\u00e9sidente de France au sens de la convention franco-marocaine<small>TA Cergy-Pontoise, 28 mai 2024<\/small><\/a><\/div><\/div>\n<div class=\"card\"><span class=\"mono\">Aller plus loin<\/span><div class=\"more\"><a href=\"\/conventions-fiscales\/maroc\/\">Convention France\u2013Maroc : tous les sujets<\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/\">Toutes les conventions fiscales<\/a><a href=\"\/diagnostic\/\">Diagnostic express : o\u00f9 en est votre projet ?<\/a><\/div><\/div>\n<\/aside>\n<\/div><\/div>\n<div class=\"sticky\"><span>Vous partez au Maroc ?<\/span><a href=\"https:\/\/app.balmontconseil.com\/rdv?utm_source=site&#038;utm_medium=convention&#038;utm_content=maroc-residence-fiscale-sticky\">Bilan de 30 min<\/a><\/div><\/div><script>(function(){var r=document.getElementById('bcv');if(!r)return;function clean(){r.removeAttribute('data-bml-bg');r.removeAttribute('data-bml-t');var l=r.querySelectorAll('[data-bml-bg],[data-bml-t]');for(var i=0;i<l.length;i++){l[i].removeAttribute('data-bml-bg');l[i].removeAttribute('data-bml-t');}}clean();new MutationObserver(function(m){for(var i=0;i<m.length;i++){if(\/^data-bml-\/.test(m[i].attributeName||'')){clean();break;}}}).observe(r,{attributes:true,subtree:true,attributeFilter:['data-bml-bg','data-bml-t']});window.addEventListener('load',function(){clean();setTimeout(clean,1300);setTimeout(clean,2500);});})();<\/script>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Accueil \u203a Conventions fiscales \u203a France\u2013Maroc \u203a Article 2 \u00b7 R\u00e9sidence fiscale Convention France\u2013MarocConvention sign\u00e9e \u00e0 Paris le 29 mai 1970, modifi\u00e9e par l\u2019avenant sign\u00e9 \u00e0 Rabat le 18 ao\u00fbt 1989 Install\u00e9<span class=\"excerpt-hellip\"> [\u2026]<\/span><\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"parent":22474,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"mfn-post-hide-title":"","footnotes":""},"class_list":["post-23196","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/23196","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=23196"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/23196\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28901,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/23196\/revisions\/28901"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/22474"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=23196"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}