{"id":22735,"date":"2026-11-08T11:58:33","date_gmt":"2026-11-08T10:58:33","guid":{"rendered":"https:\/\/balmontconseil.com\/conventions-fiscales\/canada\/pensions-retraite\/"},"modified":"2026-11-08T23:40:25","modified_gmt":"2026-11-08T22:40:25","slug":"pensions-retraite","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/conventions-fiscales\/canada\/pensions-retraite\/","title":{"rendered":"Retrait\u00e9 entre la France et le Canada\u00a0: qui impose votre pension\u00a0? L\u2019article 18, une r\u00e8gle inhabituelle"},"content":{"rendered":"<style>@import url('https:\/\/fonts.googleapis.com\/css2?family=Inter:wght@400;500;600&family=Geist+Mono:wght@500&display=swap');#Content>.content_wrapper>.mfn-page-title{display:none!important}#Subheader{display:none!important}#Content{padding-top:0!important}#Content .section_wrapper{max-width:none;padding:0}html,body{overflow-x:clip}#bcv,#bcv :where(*:not(svg,svg *)){all:revert;box-sizing:border-box}#bcv{--bg:#F6F5F1;--card:#FFFFFF;--border:#E4E2DA;--text:#111311;--muted:#5B615E;--dim:#8A908C;--lime:#C8F020;--dark:#0B1317;--limed:#E6FF2A;--dtext:#F2F5F4;--dmuted:#8FA3AD;--dborder:#2B3B45}#bcv *{box-sizing:border-box}#bcv{-webkit-text-size-adjust:100%}#bcv{margin:0;background:var(--bg);color:var(--text);font-family:Inter,system-ui,-apple-system,\"Segoe UI\",Helvetica,Arial,sans-serif;font-size:15px;line-height:1.55;-webkit-font-smoothing:antialiased}#bcv a{color:inherit}#bcv .mono{font-family:\"Geist Mono\",ui-monospace,SFMono-Regular,Menlo,monospace;font-size:10px;letter-spacing:.08em;text-transform:uppercase;font-weight:500}#bcv .hd{display:flex;align-items:center;justify-content:space-between;gap:16px;padding:18px max(20px,env(safe-area-inset-left));border-bottom:1px solid var(--border);background:var(--bg)}#bcv .hd .logo{font-weight:600;letter-spacing:.06em;text-decoration:none;font-size:17px}#bcv .hd nav{display:flex;gap:22px;font-size:14px}#bcv .hd nav a{text-decoration:none;color:var(--text)}#bcv .hd .cta{background:var(--lime);color:var(--dark);text-decoration:none;font-weight:600;font-size:14px;padding:10px 18px;border-radius:999px;white-space:nowrap}#bcv .wrap{max-width:1200px;margin:0 auto;padding:28px 20px 60px}#bcv .crumbs{font-size:13px;color:var(--muted);margin:0 0 28px}#bcv .crumbs a{color:var(--muted);text-decoration:none}#bcv .crumbs a:hover{text-decoration:underline}#bcv .grid{display:grid;grid-template-columns:minmax(0,1fr) 360px;gap:60px;align-items:start}#bcv .main{min-width:0;max-width:720px}#bcv .meta{display:flex;flex-wrap:wrap;align-items:center;gap:12px;margin:0 0 18px}#bcv .pill{display:inline-block;background:var(--dark);color:var(--limed);padding:6px 10px;border-radius:4px}#bcv .metaline{font-family:\"Geist Mono\",ui-monospace,Menlo,monospace;font-size:11px;letter-spacing:.02em;color:var(--muted)}#bcv h1{font-size:44px;line-height:1.1;letter-spacing:-.025em;font-weight:600;margin:0 0 16px;text-wrap:balance}#bcv .lead{font-size:18px;line-height:1.5;color:var(--muted);margin:0 0 18px}#bcv .tags{display:flex;flex-wrap:wrap;gap:8px;margin:0 0 28px}#bcv .tag{font-size:12px;font-weight:500;background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:999px;padding:6px 12px;text-decoration:none}#bcv .card{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:14px;padding:20px 22px}#bcv .bref{margin:0 0 32px}#bcv .bref .mono{color:var(--muted);display:block;margin-bottom:14px}#bcv .bref ul{list-style:none;margin:0;padding:0;display:grid;gap:14px}#bcv .bref li{display:flex;gap:12px;align-items:flex-start;font-size:15px;line-height:1.5}#bcv .bref li::before{content:\"\u2713\";flex:0 0 20px;width:20px;height:20px;border-radius:50%;background:var(--lime);color:var(--dark);font-size:11px;font-weight:700;display:inline-flex;align-items:center;justify-content:center;margin-top:2px}#bcv h2{font-size:22px;line-height:1.25;letter-spacing:-.015em;font-weight:600;margin:28px 0 10px}#bcv .main p{margin:0 0 14px;font-size:16px;line-height:1.6}#bcv .dark{background:var(--dark);color:var(--dtext);border-radius:16px;padding:26px 24px;margin:30px 0 34px}#bcv .dark .mono{color:var(--limed);display:block;margin-bottom:14px}#bcv .dark p{color:var(--dtext);font-size:16px;line-height:1.6;margin:0 0 18px}#bcv .btn{display:inline-flex;align-items:center;gap:8px;background:var(--limed);color:var(--dark);font-weight:600;font-size:15px;padding:13px 22px;border-radius:999px;text-decoration:none;line-height:1}#bcv .btn svg{width:16px;height:16px}#bcv .btn.ghost{background:transparent;color:var(--dtext);border:1px solid var(--dborder)}#bcv .dark .note{font-size:12px;color:var(--dmuted);margin-left:14px}#bcv .textes{display:grid;grid-template-columns:1fr 1fr;gap:12px;margin:0 0 34px}#bcv .textes .t{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:10px;padding:14px 16px}#bcv .textes .t b{display:block;font-weight:500;font-size:14px;margin-bottom:4px}#bcv .textes .t span{font-size:13px;color:var(--muted);line-height:1.45}#bcv .quote{display:flex;gap:14px;background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:10px;padding:16px 16px 16px 0;margin:0 0 12px;font-size:14px;line-height:1.55}#bcv .quote::before{content:\"\";flex:0 0 3px;background:var(--lime);border-radius:0 2px 2px 0}#bcv details{margin:20px 0 24px;background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:10px}#bcv summary{cursor:pointer;padding:16px;font-weight:500;font-size:14px;list-style:none;display:flex;justify-content:space-between;align-items:center}#bcv summary::-webkit-details-marker{display:none}#bcv summary::after{content:\"\u2304\";color:var(--muted);font-size:16px}#bcv details[open] summary::after{content:\"\u2303\"}#bcv pre.texte{white-space:pre-wrap;font-family:inherit;font-size:14px;line-height:1.55;padding:0 16px 16px;margin:0;max-height:70vh;overflow:auto;color:var(--text)}#bcv .source{font-size:11px;line-height:1.5;color:var(--dim);margin:12px 0 0}#bcv .side{display:grid;gap:16px;position:sticky;top:20px}#bcv .side .ctacard{background:var(--dark);color:var(--dtext);border-radius:16px;padding:24px 22px}#bcv .side .ctacard .mono{color:var(--limed);display:block;margin-bottom:12px}#bcv .side .ctacard h3{font-size:18px;line-height:1.3;letter-spacing:-.01em;font-weight:600;margin:0 0 16px}#bcv .who{display:flex;gap:12px;align-items:center;margin:0 0 16px}#bcv .who img{width:44px;height:44px;border-radius:50%;object-fit:cover;background:#1C2B35}#bcv .who b{display:block;font-weight:500;font-size:14px}#bcv .who span{font-size:12px;line-height:1.4;color:var(--dmuted)}#bcv .side .btn{display:flex;justify-content:center;margin-bottom:10px}#bcv .side .trust{font-size:12px;line-height:1.4;color:var(--dmuted);margin:14px 0 0}#bcv .side .diag{display:flex;align-items:center;gap:12px;background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:12px;padding:14px 16px;text-decoration:none}#bcv .side .diag b{display:block;font-weight:500;font-size:14px}#bcv .side .diag span{font-size:12px;color:var(--muted);line-height:1.4}#bcv .side .diag i{margin-left:auto;font-style:normal;color:var(--muted)}#bcv .side .card .mono{color:var(--muted);display:block;margin-bottom:12px}#bcv .side .rel{display:grid;gap:14px}#bcv .side .rel a{text-decoration:none;font-weight:500;font-size:14px;line-height:1.4;display:block}#bcv .side .rel small{display:block;font-size:12px;color:var(--muted);font-weight:400;margin-top:2px}#bcv .side .more{display:grid;gap:10px}#bcv .side .more a{font-size:14px;line-height:1.4;text-decoration:none}#bcv .brouillon{background:#FFF4CC;border:1px solid #EAD27A;padding:10px 14px;border-radius:8px;font-size:13px;margin:0 0 20px}#bcv footer{font-size:12px;color:var(--muted);text-align:center;padding:24px 20px;border-top:1px solid var(--border)}#bcv footer a{color:var(--muted)}#bcv .list{display:grid;gap:12px;margin:24px 0 0;padding:0;list-style:none}#bcv .list li{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:12px;padding:16px 18px}#bcv .list a{text-decoration:none;font-weight:500;font-size:16px;line-height:1.35}#bcv .list small{display:block;color:var(--muted);font-size:12px;margin-top:6px}#bcv .list p{font-size:14px;color:var(--muted);margin:8px 0 0}@media(max-width:980px){#bcv .grid{grid-template-columns:1fr;gap:28px}#bcv .side{position:static}#bcv .hd nav{display:none}#bcv h1{font-size:34px}}@media(max-width:600px){#bcv .wrap{padding:16px 20px 40px}#bcv h1{font-size:28px;letter-spacing:-.02em}#bcv .lead{font-size:16px}#bcv .textes{grid-template-columns:1fr}#bcv .dark{padding:22px 20px}#bcv .dark .note{display:block;margin:10px 0 0}#bcv .hd .cta{display:none}#bcv .card{padding:18px}#bcv .side .ctacard{padding:22px 20px}}#bcv .main p.source{font-size:11px;line-height:1.5;color:var(--dim)}#bcv .cover{position:relative;border-radius:16px;overflow:hidden;margin:6px 0 6px;aspect-ratio:776\/300;background:var(--dark)}#bcv .cover img{width:100%;height:100%;object-fit:cover;display:block}#bcv .cover::after{content:\"\";position:absolute;inset:0;background:linear-gradient(180deg,rgba(11,19,23,0) 35%,rgba(11,19,23,.78))}#bcv .cover .cap{position:absolute;left:24px;bottom:22px;z-index:1;display:grid;gap:8px;justify-items:start}#bcv .cover .chip{background:var(--lime);color:var(--dark);border-radius:999px;padding:5px 10px}#bcv .cover b{color:#fff;font-size:20px;font-weight:600}#bcv .cover.typo{aspect-ratio:auto;display:flex;align-items:center;justify-content:space-between;gap:24px;padding:28px 28px;background:radial-gradient(120% 140% at 100% 0%,#1C2B35 0%,var(--dark) 60%)}#bcv .cover.typo .facts{display:flex;gap:22px;flex-wrap:wrap;margin-top:6px}#bcv .cover.typo .facts span{font-size:13px;color:var(--dmuted)}#bcv .cover.typo .facts b{display:block;font-size:14px;color:#fff;font-weight:500}#bcv .cover.typo::after{display:none}#bcv .cover.typo .big{flex:0 0 auto;font-size:96px;line-height:.9;font-weight:600;letter-spacing:-.04em;color:var(--limed)}#bcv .cover.typo .big small{display:block;font-family:\"Geist Mono\",monospace;font-size:11px;letter-spacing:.08em;color:var(--dmuted);text-transform:uppercase;margin-bottom:6px}#bcv .cover.typo .cap{position:static}#bcv .main p.credit,#bcv .credit{font-size:11px;color:var(--dim);margin:0 0 26px}#bcv .qt{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:14px;overflow:hidden;margin:0 0 10px}#bcv .qt .r{display:grid;grid-template-columns:minmax(0,1fr) 220px 120px;gap:16px;align-items:center;padding:14px 20px;border-top:1px solid #EFEEE9;font-size:15px;line-height:1.45}#bcv .qt .r.h{background:#EFEEE9;border-top:0;color:var(--muted);padding:12px 20px;font-size:10px}#bcv .qt .etat{justify-self:start;font-size:13px;font-weight:500;border-radius:999px;padding:6px 12px;background:var(--lime);color:var(--dark);line-height:1.3}#bcv .qt .etat.fr{background:var(--dark);color:var(--limed)}#bcv .qt .ref{font-family:\"Geist Mono\",ui-monospace,Menlo,monospace;font-size:12px;color:var(--muted)}#bcv .main p.note2,#bcv .note2{font-size:13px;color:var(--muted);line-height:1.5;margin:0 0 30px}#bcv .cit{display:flex;gap:14px;background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:12px;padding:16px 18px 16px 0;margin:0 0 12px}#bcv .cit::before{content:\"\";flex:0 0 3px;background:var(--lime);border-radius:0 2px 2px 0}#bcv .cit .mono{color:var(--muted);display:block;margin-bottom:8px}#bcv .cit p{margin:0!important;font-size:15px!important;line-height:1.6!important}#bcv .steps{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:14px;padding:6px 20px;margin:0 0 30px;list-style:none}#bcv .steps li{display:flex;gap:16px;align-items:center;padding:14px 0;border-top:1px solid #EFEEE9}#bcv .steps li:first-child{border-top:0}#bcv .steps .n{flex:0 0 32px;height:32px;border-radius:50%;background:#EFEEE9;display:flex;align-items:center;justify-content:center;font-family:\"Geist Mono\",monospace;font-size:13px}#bcv .steps li:first-child .n{background:var(--dark);color:var(--limed)}#bcv .steps b{display:block;font-weight:500;font-size:15px}#bcv .steps span{font-size:14px;color:var(--muted);line-height:1.45}#bcv .decs{display:grid;grid-template-columns:repeat(3,minmax(0,1fr));gap:12px;margin:0 0 12px}#bcv .dec{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:12px;padding:16px;text-decoration:none;display:flex;flex-direction:column;gap:10px}#bcv .dec .h{display:flex;gap:8px;align-items:center;flex-wrap:wrap}#bcv .dec .h .pill{padding:3px 7px;border-radius:5px}#bcv .dec .h small{font-family:\"Geist Mono\",monospace;font-size:11px;color:var(--muted)}#bcv .dec p{margin:0!important;font-size:14px!important;line-height:1.5!important}#bcv .dec i{font-style:normal;font-weight:500;font-size:13px;margin-top:auto}#bcv .lnk{display:inline-block;font-weight:500;text-decoration:none;margin:4px 0 30px}#bcv .cv{margin:0 0 34px}#bcv .cv h3{font-size:19px;line-height:1.35;font-weight:600;margin:0 0 16px}#bcv .yn{display:flex;gap:10px;margin:0 0 14px}#bcv .yn a,#bcv .yn button{font:inherit;font-weight:500;font-size:15px;border-radius:999px;padding:12px 28px;cursor:pointer;text-decoration:none;border:1px solid var(--text);background:#fff;color:var(--text)}#bcv .yn a.oui{background:var(--limed);border-color:var(--limed);color:var(--dark)}#bcv .cv .non{display:none;flex-wrap:wrap;gap:8px}#bcv .cv.open .non{display:flex}#bcv .cv .non a{font-size:13px;background:var(--bg);border:1px solid var(--border);border-radius:999px;padding:6px 12px;text-decoration:none}#bcv .agrid{display:grid;grid-template-columns:repeat(3,minmax(0,1fr));gap:10px;margin:0 0 34px}#bcv .agrid a{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:10px;padding:12px 14px;text-decoration:none;display:grid;gap:2px}#bcv .agrid a small{font-family:\"Geist Mono\",monospace;font-size:11px;color:var(--muted)}#bcv .agrid a b{font-weight:500;font-size:14px}#bcv .agrid a.cur{background:var(--dark);border-color:var(--dark)}#bcv .agrid a.cur small{color:var(--limed)}#bcv .agrid a.cur b{color:#fff}#bcv .faq details{margin:0 0 10px}#bcv .faq details p{padding:0 16px 16px;margin:0!important;font-size:15px!important;color:var(--muted)}#bcv .sticky{display:none}#bcv .hub .list li{display:flex;justify-content:space-between;gap:16px;align-items:center}@media(max-width:980px){#bcv .decs{grid-template-columns:1fr}#bcv .qt .r{grid-template-columns:minmax(0,1fr) auto;}#bcv .qt .r .ref{grid-column:2}#bcv .qt .r.h span:nth-child(3){display:none}}@media(max-width:600px){#bcv .qt .r{grid-template-columns:1fr;gap:8px}#bcv .qt .r.h{display:none}#bcv .qt .r .ref{grid-column:auto}#bcv .agrid{grid-template-columns:1fr 1fr}#bcv .cover{aspect-ratio:350\/200}#bcv .cover.typo .big{font-size:96px}#bcv .sticky{display:flex;position:fixed;left:0;right:0;bottom:0;z-index:10;background:var(--dark);color:#fff;padding:12px max(20px,env(safe-area-inset-left)) calc(12px + env(safe-area-inset-bottom));justify-content:space-between;align-items:center;gap:10px;font-weight:500;font-size:14px}#bcv .sticky a{background:var(--limed);color:var(--dark);text-decoration:none;border-radius:999px;padding:10px 16px;font-size:13px}#bcv{padding-bottom:64px}}#bcv{display:block;width:100vw;max-width:100vw;margin-left:calc(50% - 50vw);margin-right:calc(50% - 50vw);-webkit-text-fill-color:currentColor;text-align:left;padding-top:100px}@media(max-width:1239px){#bcv{padding-top:84px}}#bcv :where(*){-webkit-text-fill-color:currentColor}#bcv .btn.ghost{color:var(--dtext)!important;-webkit-text-fill-color:var(--dtext)!important}<\/style><script type=\"application\/ld+json\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@type\":\"FAQPage\",\"mainEntity\":[{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Ma pension fran\u00e7aise sera-t-elle impos\u00e9e au Canada si je m\u2019y installe ?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"Non au regard de la convention : les pensions vers\u00e9es au titre d\u2019un emploi ant\u00e9rieur ne sont imposables que dans l\u2019\u00c9tat d\u2019o\u00f9 elles proviennent (article 18, paragraphe 1), donc en France.\"}},{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Une pension canadienne per\u00e7ue en France est-elle impos\u00e9e deux fois ?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"Elle n\u2019est imposable qu\u2019au Canada. La France la prend en compte pour le calcul de l\u2019imp\u00f4t fran\u00e7ais mais accorde un cr\u00e9dit d\u2019imp\u00f4t \u00e9gal \u00e0 l\u2019imp\u00f4t fran\u00e7ais correspondant \u00e0 ce revenu (article 23, paragraphe 2, a, i).\"}},{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Les pensions de fonctionnaires suivent-elles la m\u00eame r\u00e8gle ?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"Oui. L\u2019article 19 sur les fonctions publiques exclut express\u00e9ment les pensions : elles rel\u00e8vent de l\u2019article 18 et ne sont imposables que dans l\u2019\u00c9tat d\u2019o\u00f9 elles proviennent.\"}}]}<\/script><div id=\"bcv\" class=\"final\"><div class=\"wrap\">\n<div class=\"crumbs\"><a href=\"\/\">Accueil<\/a> \u203a <a href=\"\/conventions-fiscales\/\">Conventions fiscales<\/a> \u203a <a href=\"\/conventions-fiscales\/canada\/\">France\u2013Canada<\/a> \u203a Article 18 \u00b7 Pensions de retraite<\/div>\n<div class=\"grid\"><main class=\"main\">\n<div class=\"meta\"><span class=\"pill mono\">Convention France\u2013Canada<\/span><span class=\"metaline\">Convention du 2 mai 1975, modifi\u00e9e par les avenants du 16 janvier 1987, du 30 novembre 1995 et du 2 f\u00e9vrier 2010, et par la Convention multilat\u00e9rale sign\u00e9e le 7 juin 2017<\/span><\/div>\n<h1>Retrait\u00e9 entre la France et le Canada\u00a0: qui impose votre pension\u00a0? L\u2019article 18, une r\u00e8gle inhabituelle<\/h1>\n<p class=\"lead\">Contrairement \u00e0 la plupart des conventions, celle sign\u00e9e avec le Canada r\u00e9serve l\u2019imposition des pensions \u00e0 l\u2019\u00c9tat d\u2019o\u00f9 elles proviennent\u00a0: une pension fran\u00e7aise reste imposable en France m\u00eame si le retrait\u00e9 vit au Canada. Les rentes et les pensions alimentaires suivent des r\u00e8gles distinctes.<\/p>\n<div class=\"tags\"><a class=\"tag\" href=\"\/conventions-fiscales\/canada\/residence-fiscale\/\">R\u00e9sidence fiscale<\/a><a class=\"tag\" href=\"\/conventions-fiscales\/canada\/fonction-publique\/\">Fonction publique<\/a><a class=\"tag\" href=\"\/conventions-fiscales\/canada\/revenus-immobiliers\/\">Revenus immobiliers<\/a><a class=\"tag\" href=\"\/conventions-fiscales\/canada\/plus-values\/\">Plus-values<\/a><\/div>\n<div class=\"cover\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/balmontconseil.com\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/convention-canada.webp\" alt=\"Lac Moraine, Banff, Canada\" loading=\"eager\"><div class=\"cap\"><span class=\"chip mono\">Article 18 \u00b7 Pensions de retraite<\/span><b>Lac Moraine, Banff, Canada<\/b><\/div><\/div><div style=\"height:26px\"><\/div>\n<div class=\"card bref\"><span class=\"mono\">En bref<\/span><ul><li>Les pensions et allocations similaires vers\u00e9es au titre d\u2019un emploi ant\u00e9rieur ne sont imposables que dans l\u2019\u00c9tat d\u2019o\u00f9 elles proviennent (article 18, paragraphe 1).<\/li><li>Les rentes, sommes payables p\u00e9riodiquement en \u00e9change d\u2019une contrepartie, sont imposables dans l\u2019\u00c9tat d\u2019o\u00f9 elles proviennent, sans exclusivit\u00e9 (article 18, paragraphe 3).<\/li><li>Les pensions alimentaires ne sont imposables que dans l\u2019\u00c9tat de r\u00e9sidence du b\u00e9n\u00e9ficiaire, s\u2019il y est impos\u00e9 sur ces sommes (article 18, paragraphe 4).<\/li><li>Pour un r\u00e9sident de France, une pension canadienne est prise en compte dans le calcul de l\u2019imp\u00f4t fran\u00e7ais, avec un cr\u00e9dit d\u2019imp\u00f4t \u00e9gal \u00e0 l\u2019imp\u00f4t fran\u00e7ais correspondant (article 23, paragraphe 2, a, i).<\/li><\/ul><\/div>\n<h2>Qui impose votre pension\u00a0?<\/h2><div class=\"qt\"><div class=\"r h mono\"><span>Votre situation<\/span><span>Qui impose<\/span><span>Texte<\/span><\/div><div class=\"r\"><span>Retrait\u00e9 r\u00e9sident du Canada, pension de source fran\u00e7aise<\/span><span class=\"etat fr\">France seulement<\/span><span class=\"ref\">Art. 18 \u00a7 1<\/span><\/div><div class=\"r\"><span>Retrait\u00e9 r\u00e9sident de France, pension de source canadienne<\/span><span class=\"etat \">Canada seulement\u00a0; en France, cr\u00e9dit \u00e9gal \u00e0 l\u2019imp\u00f4t fran\u00e7ais<\/span><span class=\"ref\">Art. 18 \u00a7 1 et 23 \u00a7 2 a i<\/span><\/div><div class=\"r\"><span>Rente vers\u00e9e en contrepartie d\u2019un capital, de source canadienne, \u00e0 un r\u00e9sident de France<\/span><span class=\"etat \">Les deux, avec cr\u00e9dit d\u2019imp\u00f4t en France<\/span><span class=\"ref\">Art. 18 \u00a7 3 et 23 \u00a7 2 a ii<\/span><\/div><div class=\"r\"><span>Pension alimentaire re\u00e7ue par un r\u00e9sident de l\u2019autre \u00c9tat qui y est impos\u00e9<\/span><span class=\"etat \">\u00c9tat de r\u00e9sidence seulement<\/span><span class=\"ref\">Art. 18 \u00a7 4<\/span><\/div><\/div><p class=\"note2\">Les pensions et allocations de guerre sont exon\u00e9r\u00e9es dans l\u2019\u00c9tat de r\u00e9sidence dans la mesure o\u00f9 elles le seraient dans l\u2019\u00c9tat qui les verse (article 18, paragraphe 2).<\/p>\n<h2>Le texte de la convention<\/h2><div class=\"cit\"><div><span class=\"mono\">Article 18, paragraphe 1<\/span><p>\u00ab Les pensions et autres allocations similaires, p\u00e9riodiques ou non, provenant d\u2019un Etat contractant et vers\u00e9es au titre d\u2019un emploi ant\u00e9rieur \u00e0 un r\u00e9sident de l\u2019autre Etat contractant ne sont imposables que dans l\u2019Etat contractant d\u2019o\u00f9 elles proviennent. \u00bb<\/p><\/div><\/div><div class=\"cit\"><div><span class=\"mono\">Article 29, paragraphe 5<\/span><p>\u00ab \u00e0 un r\u00e9gime de pension qui est reconnu \u00e0 des fins fiscales dans l\u2019autre Etat contractant sont, pendant une p\u00e9riode n\u2019exc\u00e9dant pas au total soixante mois, trait\u00e9es fiscalement dans le premier Etat de la m\u00eame mani\u00e8re que les contributions pay\u00e9es \u00e0 un r\u00e9gime de pension qui est reconnu \u00e0 des fins fiscales dans le premier Etat \u00bb<\/p><\/div><\/div><p class=\"note2\">Article 18, paragraphe 2, modifi\u00e9 par l\u2019article 13 de l\u2019avenant du 30 novembre 1995. Texte publi\u00e9 par impots.gouv.fr.<\/p>\n<h2>Les cotisations retraite pendant une expatriation<\/h2><p>Un salari\u00e9 qui part travailler dans l\u2019autre \u00c9tat peut continuer \u00e0 cotiser au r\u00e9gime de son pays d\u2019origine\u00a0; l\u2019article 29, paragraphe 5, pr\u00e9voit\u00a0:<\/p><ol class=\"steps\"><li><span class=\"n\">1<\/span><div><b>Dur\u00e9e<\/b><span>Au plus soixante mois au total.<\/span><\/div><\/li><li><span class=\"n\">2<\/span><div><b>Traitement<\/b><span>Les cotisations sont trait\u00e9es comme celles vers\u00e9es \u00e0 un r\u00e9gime reconnu dans le pays d\u2019accueil.<\/span><\/div><\/li><li><span class=\"n\">3<\/span><div><b>Condition 1<\/b><span>Avoir cotis\u00e9 r\u00e9guli\u00e8rement au r\u00e9gime jusqu\u2019au d\u00e9part.<\/span><\/div><\/li><li><span class=\"n\">4<\/span><div><b>Condition 2<\/b><span>L\u2019administration du pays d\u2019accueil reconna\u00eet que le r\u00e9gime correspond \u00e0 un r\u00e9gime reconnu chez elle.<\/span><\/div><\/li><li><span class=\"n\">5<\/span><div><b>S\u00e9curit\u00e9 sociale<\/b><span>Les r\u00e9gimes cr\u00e9\u00e9s en vertu d\u2019un syst\u00e8me public de s\u00e9curit\u00e9 sociale sont compris.<\/span><\/div><\/li><\/ol>\n<h2>Ce qu\u2019ont jug\u00e9 les tribunaux<\/h2><div class=\"decs\"><a class=\"dec\" href=\"\/decisions\/retraites-de-saint-nazaire-percevant-des-rentes-du-quebec-ce-sont-des-pensions\/\"><div class=\"h\"><span class=\"pill mono\">TA Nantes<\/span><small>30 septembre 2022<\/small><\/div><p>Retrait\u00e9s de Saint-Nazaire percevant des \u00ab\u00a0rentes\u00a0\u00bb du Qu\u00e9bec\u00a0: ce sont des pensions de retraite au sens de la convention franco-canadienne, et le cr\u00e9dit d&#x27;imp\u00f4t est limit\u00e9 \u00e0 l&#x27;imp\u00f4t fran\u00e7ais<\/p><i>Lire la d\u00e9cision \u2192<\/i><\/a><a class=\"dec\" href=\"\/decisions\/associe-d-un-cabinet-d-avocats-a-montreal-mais-ne-percevant-que-des-pensions\/\"><div class=\"h\"><span class=\"pill mono\">CAA Toulouse<\/span><small>2 octobre 2025<\/small><\/div><p>Associ\u00e9 d&#x27;un cabinet d&#x27;avocats \u00e0 Montr\u00e9al mais ne percevant que des pensions fran\u00e7aises\u00a0: domicili\u00e9 en France par le centre de ses int\u00e9r\u00eats \u00e9conomiques et impos\u00e9 avec son \u00e9pouse<\/p><i>Lire la d\u00e9cision \u2192<\/i><\/a><a class=\"dec\" href=\"\/decisions\/administrateur-canadien-de-trusts-a-beneficiaires-francais-les-amendes-pour\/\"><div class=\"h\"><span class=\"pill mono\">CAA Paris<\/span><small>12 mai 2022<\/small><\/div><p>Administrateur canadien de trusts \u00e0 b\u00e9n\u00e9ficiaires fran\u00e7ais\u00a0: les amendes pour d\u00e9faut de d\u00e9claration des trusts sont confirm\u00e9es<\/p><i>Lire la d\u00e9cision \u2192<\/i><\/a><\/div><a class=\"lnk\" href=\"\/conventions-fiscales\/canada\/#decisions\">Voir les 11 d\u00e9cisions qui concernent le Canada \u2192<\/a>\n<div class=\"dark\"><span class=\"mono\">Ce que cela change pour vous<\/span><p>S\u2019installer au Canada pour sa retraite ne fait pas sortir une pension fran\u00e7aise du champ de l\u2019imp\u00f4t fran\u00e7ais\u00a0: la France reste seule \u00e0 l\u2019imposer. \u00c0 l\u2019inverse, un retrait\u00e9 revenu en France avec une pension canadienne reste impos\u00e9 au Canada sur celle-ci, la France la prenant en compte pour calculer l\u2019imp\u00f4t d\u00fb sur ses autres revenus. Le choix du pays de r\u00e9sidence n\u2019a donc pas, sur la pension elle-m\u00eame, l\u2019effet habituel\u00a0; il se raisonne sur l\u2019ensemble du patrimoine et des autres revenus.<\/p><a class=\"btn\" href=\"https:\/\/app.balmontconseil.com\/rdv?utm_source=site&#038;utm_medium=convention&#038;utm_content=canada-pensions-retraite-portee\"><svg viewBox=\"0 0 16 16\" fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-width=\"1.5\"><rect x=\"2\" y=\"3\" width=\"12\" height=\"11\" rx=\"2\"\/><path d=\"M2 7h12M5 1.5v3M11 1.5v3\"\/><\/svg>Faire analyser ma retraite avant le d\u00e9part<\/a><span class=\"note\">Visio \u00b7 30 min \u00b7 sans engagement<\/span><\/div>\n<div class=\"card cv\" id=\"cv\"><span class=\"mono\" style=\"color:var(--muted);display:block;margin-bottom:12px\">Cela vous concerne ?<\/span><h3>Vous percevez ou allez percevoir une pension fran\u00e7aise ou canadienne en vivant dans l\u2019autre pays\u00a0?<\/h3><div class=\"yn\"><a class=\"oui\" href=\"https:\/\/app.balmontconseil.com\/rdv?utm_source=site&#038;utm_medium=convention&#038;utm_content=canada-pensions-retraite-oui\">Oui<\/a><button type=\"button\" onclick=\"document.getElementById('cv').classList.add('open')\">Non<\/button><\/div><div class=\"non\"><a href=\"\/conventions-fiscales\/canada\/residence-fiscale\/\">R\u00e9sidence fiscale<\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/canada\/fonction-publique\/\">Fonction publique<\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/canada\/revenus-immobiliers\/\">Revenus immobiliers<\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/canada\/plus-values\/\">Plus-values<\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/canada\/\">Convention France\u2013Canada : tous les sujets<\/a><a href=\"\/decisions\/\">Jurisprudence fiscale internationale<\/a><\/div><\/div>\n<h2>Les autres sujets de la convention<\/h2><div class=\"agrid\"><a href=\"\/conventions-fiscales\/canada\/residence-fiscale\/\"><small>Art. 4<\/small><b>R\u00e9sidence fiscale<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/canada\/pensions-retraite\/\" class=\"cur\"><small>Art. 18<\/small><b>Pensions de retraite<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/canada\/fonction-publique\/\"><small>Art. 19<\/small><b>Fonction publique<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/canada\/revenus-immobiliers\/\"><small>Art. 6<\/small><b>Revenus immobiliers<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/canada\/plus-values\/\"><small>Art. 13<\/small><b>Plus-values<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/canada\/dividendes\/\"><small>Art. 10<\/small><b>Dividendes<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/canada\/interets\/\"><small>Art. 11<\/small><b>Int\u00e9r\u00eats<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/canada\/salaires\/\"><small>Art. 15<\/small><b>Salaires<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/canada\/double-imposition\/\"><small>Art. 23<\/small><b>Double imposition<\/b><\/a><\/div>\n<div class=\"card bm-bofip\" style=\"margin:28px 0\"><span class=\"mono\" style=\"display:block;margin-bottom:12px\">Ce qu\u2019en dit l\u2019administration (BOFiP)<\/span><div style=\"display:flex;flex-wrap:wrap;gap:8px\"><a class=\"tag\" href=\"\/bofip-international\/boi-int-dg-20-20-50\/\">BOI-INT-DG-20-20-50 \u00b7 Pensions et conventions fiscales<\/a><\/div><\/div><h2>Questions fr\u00e9quentes<\/h2><div class=\"faq\"><details open><summary>Ma pension fran\u00e7aise sera-t-elle impos\u00e9e au Canada si je m\u2019y installe\u00a0?<\/summary><p>Non au regard de la convention\u00a0: les pensions vers\u00e9es au titre d\u2019un emploi ant\u00e9rieur ne sont imposables que dans l\u2019\u00c9tat d\u2019o\u00f9 elles proviennent (article 18, paragraphe 1), donc en France.<\/p><\/details><details><summary>Une pension canadienne per\u00e7ue en France est-elle impos\u00e9e deux fois\u00a0?<\/summary><p>Elle n\u2019est imposable qu\u2019au Canada. La France la prend en compte pour le calcul de l\u2019imp\u00f4t fran\u00e7ais mais accorde un cr\u00e9dit d\u2019imp\u00f4t \u00e9gal \u00e0 l\u2019imp\u00f4t fran\u00e7ais correspondant \u00e0 ce revenu (article 23, paragraphe 2, a, i).<\/p><\/details><details><summary>Les pensions de fonctionnaires suivent-elles la m\u00eame r\u00e8gle\u00a0?<\/summary><p>Oui. L\u2019article 19 sur les fonctions publiques exclut express\u00e9ment les pensions\u00a0: elles rel\u00e8vent de l\u2019article 18 et ne sont imposables que dans l\u2019\u00c9tat d\u2019o\u00f9 elles proviennent.<\/p><\/details><\/div>\n<p class=\"source\">Source : Convention du 2 mai 1975, modifi\u00e9e par les avenants du 16 janvier 1987, du 30 novembre 1995 et du 2 f\u00e9vrier 2010, et par la Convention multilat\u00e9rale sign\u00e9e le 7 juin 2017 \u2014 Version consolid\u00e9e de la convention avec le Canada modifi\u00e9e par la convention multilat\u00e9rale (impots.gouv.fr). Statut : En vigueur. Ce document ne se substitue pas aux textes qui font foi. Analyse : Balmont Conseil, mise \u00e0 jour le 8 novembre 2026. Information g\u00e9n\u00e9rale, pas un conseil personnalis\u00e9.<\/p>\n<\/main>\n<aside class=\"side\">\n<div class=\"ctacard\"><span class=\"mono\">Vous partez au Canada ?<\/span><h3>Faire analyser ma retraite avant le d\u00e9part\u00a0: un bilan de 30 minutes avec le cabinet.<\/h3>\n<div class=\"who\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/balmontconseil.com\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/alexis-sagnier-carre.webp\" alt=\"Alexis Sagnier\" width=\"44\" height=\"44\" loading=\"lazy\"><div><b>Alexis Sagnier<\/b><span>Conseil en gestion de patrimoine \u00b7 ORIAS n\u00b0 13003497 \u00b7 ANACOFI-CIF<\/span><\/div><\/div>\n<a class=\"btn\" href=\"https:\/\/app.balmontconseil.com\/rdv?utm_source=site&#038;utm_medium=convention&#038;utm_content=canada-pensions-retraite-side\"><svg viewBox=\"0 0 16 16\" fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-width=\"1.5\"><rect x=\"2\" y=\"3\" width=\"12\" height=\"11\" rx=\"2\"\/><path d=\"M2 7h12M5 1.5v3M11 1.5v3\"\/><\/svg>R\u00e9server un bilan de 30 min<\/a>\n<a class=\"btn ghost\" href=\"https:\/\/wa.me\/33601773296\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><svg viewBox=\"0 0 16 16\" fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-width=\"1.5\"><path d=\"M8 14.5a6.5 6.5 0 1 0-5.6-3.2L1.5 14.5l3.3-.9A6.5 6.5 0 0 0 8 14.5Z\"\/><\/svg>\u00c9crire sur WhatsApp<\/a>\n<p class=\"trust\">Depuis 2013 \u00e0 Lyon \u00b7 Expatriation et patrimoines internationaux<\/p><\/div>\n<a class=\"diag\" href=\"\/diagnostic\/\"><div><b>Diagnostic express en 30 secondes<\/b><span>Cinq questions, la marche \u00e0 suivre pour votre situation.<\/span><\/div><i>\u2192<\/i><\/a>\n<div class=\"card\"><span class=\"mono\">D\u00e9cisions \u00b7 Canada<\/span><div class=\"rel\"><a href=\"\/decisions\/couple-parti-en-espagne-puis-au-canada-les-avis-envoyes-a-l-adresse-espagnole\/\">Couple parti en Espagne puis au Canada\u00a0: les avis envoy\u00e9s \u00e0 l&#x27;adresse espagnole d\u00e9clar\u00e9e et une mise en demeure \u00ab\u00a0non r\u00e9clam\u00e9e\u00a0\u00bb rendent l&#x27;imp\u00f4t exigible et interrompent la prescription<small>TA Montreuil, 20 d\u00e9cembre 2022<\/small><\/a><a href=\"\/decisions\/intermediation-immobiliere-facturee-par-une-societe-canadienne-sans-salarie-les\/\">Interm\u00e9diation immobili\u00e8re factur\u00e9e par une soci\u00e9t\u00e9 canadienne sans salari\u00e9\u00a0: les honoraires sont impos\u00e9s au nom du r\u00e9sident fran\u00e7ais qui a rendu le service, avec 80 % de majoration pour activit\u00e9 occulte<small>TA Paris, 8 d\u00e9cembre 2023<\/small><\/a><a href=\"\/decisions\/societes-canadienne-et-luxembourgeoise-dirigees-depuis-un-cabinet-parisien\/\">Soci\u00e9t\u00e9s canadienne et luxembourgeoise dirig\u00e9es depuis un cabinet parisien\u00a0: b\u00e9n\u00e9fices imposables en France et distribu\u00e9s au \u00ab\u00a0ma\u00eetre de l&#x27;affaire\u00a0\u00bb<small>CAA Paris, 11 avril 2024<\/small><\/a><\/div><\/div>\n<div class=\"card\"><span class=\"mono\">Aller plus loin<\/span><div class=\"more\"><a href=\"\/conventions-fiscales\/canada\/\">Convention France\u2013Canada : tous les sujets<\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/\">Toutes les conventions fiscales<\/a><a href=\"\/diagnostic\/\">Diagnostic express : o\u00f9 en est votre projet ?<\/a><\/div><\/div>\n<\/aside>\n<\/div><\/div>\n<div class=\"sticky\"><span>Vous partez au Canada ?<\/span><a href=\"https:\/\/app.balmontconseil.com\/rdv?utm_source=site&#038;utm_medium=convention&#038;utm_content=canada-pensions-retraite-sticky\">Bilan de 30 min<\/a><\/div><\/div><script>(function(){var r=document.getElementById('bcv');if(!r)return;function clean(){r.removeAttribute('data-bml-bg');r.removeAttribute('data-bml-t');var l=r.querySelectorAll('[data-bml-bg],[data-bml-t]');for(var i=0;i<l.length;i++){l[i].removeAttribute('data-bml-bg');l[i].removeAttribute('data-bml-t');}}clean();new MutationObserver(function(m){for(var i=0;i<m.length;i++){if(\/^data-bml-\/.test(m[i].attributeName||'')){clean();break;}}}).observe(r,{attributes:true,subtree:true,attributeFilter:['data-bml-bg','data-bml-t']});window.addEventListener('load',function(){clean();setTimeout(clean,1300);setTimeout(clean,2500);});})();<\/script>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Accueil \u203a Conventions fiscales \u203a France\u2013Canada \u203a Article 18 \u00b7 Pensions de retraite Convention France\u2013CanadaConvention du 2 mai 1975, modifi\u00e9e par les avenants du 16 janvier 1987, du 30 novembre 1995 et<span class=\"excerpt-hellip\"> [\u2026]<\/span><\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"parent":22354,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"mfn-post-hide-title":"","footnotes":""},"class_list":["post-22735","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/22735","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22735"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/22735\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28144,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/22735\/revisions\/28144"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/22354"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22735"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}