{"id":22733,"date":"2026-11-08T11:58:16","date_gmt":"2026-11-08T10:58:16","guid":{"rendered":"https:\/\/balmontconseil.com\/conventions-fiscales\/canada\/fonction-publique\/"},"modified":"2026-11-08T23:40:10","modified_gmt":"2026-11-08T22:40:10","slug":"fonction-publique","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/conventions-fiscales\/canada\/fonction-publique\/","title":{"rendered":"Agent public ou retrait\u00e9 de la fonction publique entre la France et le Canada\u00a0: qui impose\u00a0? L\u2019article 19"},"content":{"rendered":"<style>@import url('https:\/\/fonts.googleapis.com\/css2?family=Inter:wght@400;500;600&family=Geist+Mono:wght@500&display=swap');#Content>.content_wrapper>.mfn-page-title{display:none!important}#Subheader{display:none!important}#Content{padding-top:0!important}#Content .section_wrapper{max-width:none;padding:0}html,body{overflow-x:clip}#bcv,#bcv :where(*:not(svg,svg *)){all:revert;box-sizing:border-box}#bcv{--bg:#F6F5F1;--card:#FFFFFF;--border:#E4E2DA;--text:#111311;--muted:#5B615E;--dim:#8A908C;--lime:#C8F020;--dark:#0B1317;--limed:#E6FF2A;--dtext:#F2F5F4;--dmuted:#8FA3AD;--dborder:#2B3B45}#bcv *{box-sizing:border-box}#bcv{-webkit-text-size-adjust:100%}#bcv{margin:0;background:var(--bg);color:var(--text);font-family:Inter,system-ui,-apple-system,\"Segoe UI\",Helvetica,Arial,sans-serif;font-size:15px;line-height:1.55;-webkit-font-smoothing:antialiased}#bcv a{color:inherit}#bcv .mono{font-family:\"Geist Mono\",ui-monospace,SFMono-Regular,Menlo,monospace;font-size:10px;letter-spacing:.08em;text-transform:uppercase;font-weight:500}#bcv .hd{display:flex;align-items:center;justify-content:space-between;gap:16px;padding:18px max(20px,env(safe-area-inset-left));border-bottom:1px solid var(--border);background:var(--bg)}#bcv .hd .logo{font-weight:600;letter-spacing:.06em;text-decoration:none;font-size:17px}#bcv .hd nav{display:flex;gap:22px;font-size:14px}#bcv .hd nav a{text-decoration:none;color:var(--text)}#bcv .hd .cta{background:var(--lime);color:var(--dark);text-decoration:none;font-weight:600;font-size:14px;padding:10px 18px;border-radius:999px;white-space:nowrap}#bcv .wrap{max-width:1200px;margin:0 auto;padding:28px 20px 60px}#bcv .crumbs{font-size:13px;color:var(--muted);margin:0 0 28px}#bcv .crumbs a{color:var(--muted);text-decoration:none}#bcv .crumbs a:hover{text-decoration:underline}#bcv .grid{display:grid;grid-template-columns:minmax(0,1fr) 360px;gap:60px;align-items:start}#bcv .main{min-width:0;max-width:720px}#bcv .meta{display:flex;flex-wrap:wrap;align-items:center;gap:12px;margin:0 0 18px}#bcv .pill{display:inline-block;background:var(--dark);color:var(--limed);padding:6px 10px;border-radius:4px}#bcv .metaline{font-family:\"Geist Mono\",ui-monospace,Menlo,monospace;font-size:11px;letter-spacing:.02em;color:var(--muted)}#bcv h1{font-size:44px;line-height:1.1;letter-spacing:-.025em;font-weight:600;margin:0 0 16px;text-wrap:balance}#bcv .lead{font-size:18px;line-height:1.5;color:var(--muted);margin:0 0 18px}#bcv .tags{display:flex;flex-wrap:wrap;gap:8px;margin:0 0 28px}#bcv .tag{font-size:12px;font-weight:500;background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:999px;padding:6px 12px;text-decoration:none}#bcv .card{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:14px;padding:20px 22px}#bcv .bref{margin:0 0 32px}#bcv .bref .mono{color:var(--muted);display:block;margin-bottom:14px}#bcv .bref ul{list-style:none;margin:0;padding:0;display:grid;gap:14px}#bcv .bref li{display:flex;gap:12px;align-items:flex-start;font-size:15px;line-height:1.5}#bcv .bref li::before{content:\"\u2713\";flex:0 0 20px;width:20px;height:20px;border-radius:50%;background:var(--lime);color:var(--dark);font-size:11px;font-weight:700;display:inline-flex;align-items:center;justify-content:center;margin-top:2px}#bcv h2{font-size:22px;line-height:1.25;letter-spacing:-.015em;font-weight:600;margin:28px 0 10px}#bcv .main p{margin:0 0 14px;font-size:16px;line-height:1.6}#bcv .dark{background:var(--dark);color:var(--dtext);border-radius:16px;padding:26px 24px;margin:30px 0 34px}#bcv .dark .mono{color:var(--limed);display:block;margin-bottom:14px}#bcv .dark p{color:var(--dtext);font-size:16px;line-height:1.6;margin:0 0 18px}#bcv .btn{display:inline-flex;align-items:center;gap:8px;background:var(--limed);color:var(--dark);font-weight:600;font-size:15px;padding:13px 22px;border-radius:999px;text-decoration:none;line-height:1}#bcv .btn svg{width:16px;height:16px}#bcv .btn.ghost{background:transparent;color:var(--dtext);border:1px solid var(--dborder)}#bcv .dark .note{font-size:12px;color:var(--dmuted);margin-left:14px}#bcv .textes{display:grid;grid-template-columns:1fr 1fr;gap:12px;margin:0 0 34px}#bcv .textes .t{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:10px;padding:14px 16px}#bcv .textes .t b{display:block;font-weight:500;font-size:14px;margin-bottom:4px}#bcv .textes .t span{font-size:13px;color:var(--muted);line-height:1.45}#bcv .quote{display:flex;gap:14px;background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:10px;padding:16px 16px 16px 0;margin:0 0 12px;font-size:14px;line-height:1.55}#bcv .quote::before{content:\"\";flex:0 0 3px;background:var(--lime);border-radius:0 2px 2px 0}#bcv details{margin:20px 0 24px;background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:10px}#bcv summary{cursor:pointer;padding:16px;font-weight:500;font-size:14px;list-style:none;display:flex;justify-content:space-between;align-items:center}#bcv summary::-webkit-details-marker{display:none}#bcv summary::after{content:\"\u2304\";color:var(--muted);font-size:16px}#bcv details[open] summary::after{content:\"\u2303\"}#bcv pre.texte{white-space:pre-wrap;font-family:inherit;font-size:14px;line-height:1.55;padding:0 16px 16px;margin:0;max-height:70vh;overflow:auto;color:var(--text)}#bcv .source{font-size:11px;line-height:1.5;color:var(--dim);margin:12px 0 0}#bcv .side{display:grid;gap:16px;position:sticky;top:20px}#bcv .side .ctacard{background:var(--dark);color:var(--dtext);border-radius:16px;padding:24px 22px}#bcv .side .ctacard .mono{color:var(--limed);display:block;margin-bottom:12px}#bcv .side .ctacard h3{font-size:18px;line-height:1.3;letter-spacing:-.01em;font-weight:600;margin:0 0 16px}#bcv .who{display:flex;gap:12px;align-items:center;margin:0 0 16px}#bcv .who img{width:44px;height:44px;border-radius:50%;object-fit:cover;background:#1C2B35}#bcv .who b{display:block;font-weight:500;font-size:14px}#bcv .who span{font-size:12px;line-height:1.4;color:var(--dmuted)}#bcv .side .btn{display:flex;justify-content:center;margin-bottom:10px}#bcv .side .trust{font-size:12px;line-height:1.4;color:var(--dmuted);margin:14px 0 0}#bcv .side .diag{display:flex;align-items:center;gap:12px;background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:12px;padding:14px 16px;text-decoration:none}#bcv .side .diag b{display:block;font-weight:500;font-size:14px}#bcv .side .diag span{font-size:12px;color:var(--muted);line-height:1.4}#bcv .side .diag i{margin-left:auto;font-style:normal;color:var(--muted)}#bcv .side .card .mono{color:var(--muted);display:block;margin-bottom:12px}#bcv .side .rel{display:grid;gap:14px}#bcv .side .rel a{text-decoration:none;font-weight:500;font-size:14px;line-height:1.4;display:block}#bcv .side .rel small{display:block;font-size:12px;color:var(--muted);font-weight:400;margin-top:2px}#bcv .side .more{display:grid;gap:10px}#bcv .side .more a{font-size:14px;line-height:1.4;text-decoration:none}#bcv .brouillon{background:#FFF4CC;border:1px solid #EAD27A;padding:10px 14px;border-radius:8px;font-size:13px;margin:0 0 20px}#bcv footer{font-size:12px;color:var(--muted);text-align:center;padding:24px 20px;border-top:1px solid var(--border)}#bcv footer a{color:var(--muted)}#bcv .list{display:grid;gap:12px;margin:24px 0 0;padding:0;list-style:none}#bcv .list li{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:12px;padding:16px 18px}#bcv .list a{text-decoration:none;font-weight:500;font-size:16px;line-height:1.35}#bcv .list small{display:block;color:var(--muted);font-size:12px;margin-top:6px}#bcv .list p{font-size:14px;color:var(--muted);margin:8px 0 0}@media(max-width:980px){#bcv .grid{grid-template-columns:1fr;gap:28px}#bcv .side{position:static}#bcv .hd nav{display:none}#bcv h1{font-size:34px}}@media(max-width:600px){#bcv .wrap{padding:16px 20px 40px}#bcv h1{font-size:28px;letter-spacing:-.02em}#bcv .lead{font-size:16px}#bcv .textes{grid-template-columns:1fr}#bcv .dark{padding:22px 20px}#bcv .dark .note{display:block;margin:10px 0 0}#bcv .hd .cta{display:none}#bcv .card{padding:18px}#bcv .side .ctacard{padding:22px 20px}}#bcv .main p.source{font-size:11px;line-height:1.5;color:var(--dim)}#bcv .cover{position:relative;border-radius:16px;overflow:hidden;margin:6px 0 6px;aspect-ratio:776\/300;background:var(--dark)}#bcv .cover img{width:100%;height:100%;object-fit:cover;display:block}#bcv .cover::after{content:\"\";position:absolute;inset:0;background:linear-gradient(180deg,rgba(11,19,23,0) 35%,rgba(11,19,23,.78))}#bcv .cover .cap{position:absolute;left:24px;bottom:22px;z-index:1;display:grid;gap:8px;justify-items:start}#bcv .cover .chip{background:var(--lime);color:var(--dark);border-radius:999px;padding:5px 10px}#bcv .cover b{color:#fff;font-size:20px;font-weight:600}#bcv .cover.typo{aspect-ratio:auto;display:flex;align-items:center;justify-content:space-between;gap:24px;padding:28px 28px;background:radial-gradient(120% 140% at 100% 0%,#1C2B35 0%,var(--dark) 60%)}#bcv .cover.typo .facts{display:flex;gap:22px;flex-wrap:wrap;margin-top:6px}#bcv .cover.typo .facts span{font-size:13px;color:var(--dmuted)}#bcv .cover.typo .facts b{display:block;font-size:14px;color:#fff;font-weight:500}#bcv .cover.typo::after{display:none}#bcv .cover.typo .big{flex:0 0 auto;font-size:96px;line-height:.9;font-weight:600;letter-spacing:-.04em;color:var(--limed)}#bcv .cover.typo .big small{display:block;font-family:\"Geist Mono\",monospace;font-size:11px;letter-spacing:.08em;color:var(--dmuted);text-transform:uppercase;margin-bottom:6px}#bcv .cover.typo .cap{position:static}#bcv .main p.credit,#bcv .credit{font-size:11px;color:var(--dim);margin:0 0 26px}#bcv .qt{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:14px;overflow:hidden;margin:0 0 10px}#bcv .qt .r{display:grid;grid-template-columns:minmax(0,1fr) 220px 120px;gap:16px;align-items:center;padding:14px 20px;border-top:1px solid #EFEEE9;font-size:15px;line-height:1.45}#bcv .qt .r.h{background:#EFEEE9;border-top:0;color:var(--muted);padding:12px 20px;font-size:10px}#bcv .qt .etat{justify-self:start;font-size:13px;font-weight:500;border-radius:999px;padding:6px 12px;background:var(--lime);color:var(--dark);line-height:1.3}#bcv .qt .etat.fr{background:var(--dark);color:var(--limed)}#bcv .qt .ref{font-family:\"Geist Mono\",ui-monospace,Menlo,monospace;font-size:12px;color:var(--muted)}#bcv .main p.note2,#bcv .note2{font-size:13px;color:var(--muted);line-height:1.5;margin:0 0 30px}#bcv .cit{display:flex;gap:14px;background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:12px;padding:16px 18px 16px 0;margin:0 0 12px}#bcv .cit::before{content:\"\";flex:0 0 3px;background:var(--lime);border-radius:0 2px 2px 0}#bcv .cit .mono{color:var(--muted);display:block;margin-bottom:8px}#bcv .cit p{margin:0!important;font-size:15px!important;line-height:1.6!important}#bcv .steps{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:14px;padding:6px 20px;margin:0 0 30px;list-style:none}#bcv .steps li{display:flex;gap:16px;align-items:center;padding:14px 0;border-top:1px solid #EFEEE9}#bcv .steps li:first-child{border-top:0}#bcv .steps .n{flex:0 0 32px;height:32px;border-radius:50%;background:#EFEEE9;display:flex;align-items:center;justify-content:center;font-family:\"Geist Mono\",monospace;font-size:13px}#bcv .steps li:first-child .n{background:var(--dark);color:var(--limed)}#bcv .steps b{display:block;font-weight:500;font-size:15px}#bcv .steps span{font-size:14px;color:var(--muted);line-height:1.45}#bcv .decs{display:grid;grid-template-columns:repeat(3,minmax(0,1fr));gap:12px;margin:0 0 12px}#bcv .dec{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:12px;padding:16px;text-decoration:none;display:flex;flex-direction:column;gap:10px}#bcv .dec .h{display:flex;gap:8px;align-items:center;flex-wrap:wrap}#bcv .dec .h .pill{padding:3px 7px;border-radius:5px}#bcv .dec .h small{font-family:\"Geist Mono\",monospace;font-size:11px;color:var(--muted)}#bcv .dec p{margin:0!important;font-size:14px!important;line-height:1.5!important}#bcv .dec i{font-style:normal;font-weight:500;font-size:13px;margin-top:auto}#bcv .lnk{display:inline-block;font-weight:500;text-decoration:none;margin:4px 0 30px}#bcv .cv{margin:0 0 34px}#bcv .cv h3{font-size:19px;line-height:1.35;font-weight:600;margin:0 0 16px}#bcv .yn{display:flex;gap:10px;margin:0 0 14px}#bcv .yn a,#bcv .yn button{font:inherit;font-weight:500;font-size:15px;border-radius:999px;padding:12px 28px;cursor:pointer;text-decoration:none;border:1px solid var(--text);background:#fff;color:var(--text)}#bcv .yn a.oui{background:var(--limed);border-color:var(--limed);color:var(--dark)}#bcv .cv .non{display:none;flex-wrap:wrap;gap:8px}#bcv .cv.open .non{display:flex}#bcv .cv .non a{font-size:13px;background:var(--bg);border:1px solid var(--border);border-radius:999px;padding:6px 12px;text-decoration:none}#bcv .agrid{display:grid;grid-template-columns:repeat(3,minmax(0,1fr));gap:10px;margin:0 0 34px}#bcv .agrid a{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:10px;padding:12px 14px;text-decoration:none;display:grid;gap:2px}#bcv .agrid a small{font-family:\"Geist Mono\",monospace;font-size:11px;color:var(--muted)}#bcv .agrid a b{font-weight:500;font-size:14px}#bcv .agrid a.cur{background:var(--dark);border-color:var(--dark)}#bcv .agrid a.cur small{color:var(--limed)}#bcv .agrid a.cur b{color:#fff}#bcv .faq details{margin:0 0 10px}#bcv .faq details p{padding:0 16px 16px;margin:0!important;font-size:15px!important;color:var(--muted)}#bcv .sticky{display:none}#bcv .hub .list li{display:flex;justify-content:space-between;gap:16px;align-items:center}@media(max-width:980px){#bcv .decs{grid-template-columns:1fr}#bcv .qt .r{grid-template-columns:minmax(0,1fr) auto;}#bcv .qt .r .ref{grid-column:2}#bcv .qt .r.h span:nth-child(3){display:none}}@media(max-width:600px){#bcv .qt .r{grid-template-columns:1fr;gap:8px}#bcv .qt .r.h{display:none}#bcv .qt .r .ref{grid-column:auto}#bcv .agrid{grid-template-columns:1fr 1fr}#bcv .cover{aspect-ratio:350\/200}#bcv .cover.typo .big{font-size:96px}#bcv .sticky{display:flex;position:fixed;left:0;right:0;bottom:0;z-index:10;background:var(--dark);color:#fff;padding:12px max(20px,env(safe-area-inset-left)) calc(12px + env(safe-area-inset-bottom));justify-content:space-between;align-items:center;gap:10px;font-weight:500;font-size:14px}#bcv .sticky a{background:var(--limed);color:var(--dark);text-decoration:none;border-radius:999px;padding:10px 16px;font-size:13px}#bcv{padding-bottom:64px}}#bcv{display:block;width:100vw;max-width:100vw;margin-left:calc(50% - 50vw);margin-right:calc(50% - 50vw);-webkit-text-fill-color:currentColor;text-align:left;padding-top:100px}@media(max-width:1239px){#bcv{padding-top:84px}}#bcv :where(*){-webkit-text-fill-color:currentColor}#bcv .btn.ghost{color:var(--dtext)!important;-webkit-text-fill-color:var(--dtext)!important}<\/style><script type=\"application\/ld+json\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@type\":\"FAQPage\",\"mainEntity\":[{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Une pension de fonctionnaire fran\u00e7ais est-elle impos\u00e9e au Canada ?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"Non au regard de la convention : l\u2019article 19 exclut les pensions, qui rel\u00e8vent de l\u2019article 18, paragraphe 1. Elles ne sont imposables que dans l\u2019\u00c9tat d\u2019o\u00f9 elles proviennent, donc en France.\"}},{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Les provinces canadiennes sont-elles concern\u00e9es ?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"Oui. L\u2019article 19 vise les r\u00e9mun\u00e9rations pay\u00e9es par un \u00c9tat, l\u2019une de ses provinces dans le cas du Canada, l\u2019une de ses collectivit\u00e9s locales ou l\u2019une de leurs personnes morales de droit public.\"}},{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Que se passe-t-il si je n\u2019ai pas la nationalit\u00e9 de l\u2019\u00c9tat qui me paie ?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"L\u2019article 19, paragraphe 1, ne s\u2019applique pas. Votre r\u00e9mun\u00e9ration suit l\u2019article 15 : elle est imposable dans l\u2019\u00c9tat o\u00f9 l\u2019emploi est exerc\u00e9, sous les conditions de ce texte.\"}}]}<\/script><div id=\"bcv\" class=\"final\"><div class=\"wrap\">\n<div class=\"crumbs\"><a href=\"\/\">Accueil<\/a> \u203a <a href=\"\/conventions-fiscales\/\">Conventions fiscales<\/a> \u203a <a href=\"\/conventions-fiscales\/canada\/\">France\u2013Canada<\/a> \u203a Article 19 \u00b7 Fonction publique<\/div>\n<div class=\"grid\"><main class=\"main\">\n<div class=\"meta\"><span class=\"pill mono\">Convention France\u2013Canada<\/span><span class=\"metaline\">Convention du 2 mai 1975, modifi\u00e9e par les avenants du 16 janvier 1987, du 30 novembre 1995 et du 2 f\u00e9vrier 2010, et par la Convention multilat\u00e9rale sign\u00e9e le 7 juin 2017<\/span><\/div>\n<h1>Agent public ou retrait\u00e9 de la fonction publique entre la France et le Canada\u00a0: qui impose\u00a0? L\u2019article 19<\/h1>\n<p class=\"lead\">Les salaires vers\u00e9s par un \u00c9tat, une province ou une collectivit\u00e9 \u00e0 un agent qui a la nationalit\u00e9 de cet \u00c9tat ne sont imposables que dans cet \u00c9tat. Les pensions publiques sont exclues de l\u2019article 19\u00a0: elles rel\u00e8vent de l\u2019article 18 et restent imposables dans l\u2019\u00c9tat d\u2019o\u00f9 elles proviennent.<\/p>\n<div class=\"tags\"><a class=\"tag\" href=\"\/conventions-fiscales\/canada\/residence-fiscale\/\">R\u00e9sidence fiscale<\/a><a class=\"tag\" href=\"\/conventions-fiscales\/canada\/pensions-retraite\/\">Pensions de retraite<\/a><a class=\"tag\" href=\"\/conventions-fiscales\/canada\/revenus-immobiliers\/\">Revenus immobiliers<\/a><a class=\"tag\" href=\"\/conventions-fiscales\/canada\/plus-values\/\">Plus-values<\/a><\/div>\n<div class=\"cover\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/balmontconseil.com\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/convention-canada.webp\" alt=\"Lac Moraine, Banff, Canada\" loading=\"eager\"><div class=\"cap\"><span class=\"chip mono\">Article 19 \u00b7 Fonction publique<\/span><b>Lac Moraine, Banff, Canada<\/b><\/div><\/div><div style=\"height:26px\"><\/div>\n<div class=\"card bref\"><span class=\"mono\">En bref<\/span><ul><li>Les salaires et r\u00e9mun\u00e9rations publics, autres que les pensions, vers\u00e9s \u00e0 une personne qui a la nationalit\u00e9 de l\u2019\u00c9tat payeur pour des services rendus \u00e0 cet \u00c9tat ne sont imposables que dans cet \u00c9tat (article 19, paragraphe 1).<\/li><li>Un agent qui n\u2019a pas la nationalit\u00e9 de l\u2019\u00c9tat payeur rel\u00e8ve des r\u00e8gles ordinaires des salaires (article 15).<\/li><li>Les r\u00e9mun\u00e9rations li\u00e9es \u00e0 une activit\u00e9 industrielle ou commerciale d\u2019une personne publique sont exclues de l\u2019article 19 (article 19, paragraphe 2).<\/li><li>Les pensions publiques ne sont imposables que dans l\u2019\u00c9tat d\u2019o\u00f9 elles proviennent, comme toutes les pensions vers\u00e9es au titre d\u2019un emploi ant\u00e9rieur (article 18, paragraphe 1).<\/li><\/ul><\/div>\n<h2>Qui impose votre traitement ou votre pension publique\u00a0?<\/h2><div class=\"qt\"><div class=\"r h mono\"><span>Votre situation<\/span><span>Qui impose<\/span><span>Texte<\/span><\/div><div class=\"r\"><span>Agent de l\u2019\u00c9tat fran\u00e7ais, de nationalit\u00e9 fran\u00e7aise, en poste au Canada<\/span><span class=\"etat fr\">France seulement<\/span><span class=\"ref\">Art. 19 \u00a7 1<\/span><\/div><div class=\"r\"><span>Agent recrut\u00e9 au Canada par une administration fran\u00e7aise, sans nationalit\u00e9 fran\u00e7aise<\/span><span class=\"etat \">R\u00e8gles des salaires<\/span><span class=\"ref\">Art. 19 \u00a7 1 et 15<\/span><\/div><div class=\"r\"><span>Retrait\u00e9 de la fonction publique fran\u00e7aise r\u00e9sident du Canada<\/span><span class=\"etat fr\">France seulement<\/span><span class=\"ref\">Art. 18 \u00a7 1<\/span><\/div><div class=\"r\"><span>Retrait\u00e9 d\u2019une administration canadienne r\u00e9sident de France<\/span><span class=\"etat \">Canada\u00a0; en France, cr\u00e9dit \u00e9gal \u00e0 l\u2019imp\u00f4t fran\u00e7ais<\/span><span class=\"ref\">Art. 18 \u00a7 1 et 23 \u00a7 2 a i<\/span><\/div><div class=\"r\"><span>Salari\u00e9 d\u2019une activit\u00e9 industrielle ou commerciale publique<\/span><span class=\"etat \">R\u00e8gles des salaires<\/span><span class=\"ref\">Art. 19 \u00a7 2<\/span><\/div><\/div><div style=\"height:20px\"><\/div>\n<h2>Le texte de la convention<\/h2><div class=\"cit\"><div><span class=\"mono\">Article 19, paragraphe 1<\/span><p>\u00ab Les salaires, traitements et autres r\u00e9mun\u00e9rations similaires, autres que les pensions pay\u00e9es par un Etat contractant, l\u2019une de ses provinces dans le cas du Canada, ou l\u2019une de ses collectivit\u00e9s locales, ou par l\u2019une de leurs personnes morales de droit public, \u00e0 une personne physique poss\u00e9dant la nationalit\u00e9 de cet Etat au titre de services rendus \u00e0 cet Etat, province, collectivit\u00e9 ou personne morale, ne sont imposables que dans cet Etat. \u00bb<\/p><\/div><\/div><div class=\"cit\"><div><span class=\"mono\">Article 18, paragraphe 1<\/span><p>\u00ab Les pensions et autres allocations similaires, p\u00e9riodiques ou non, provenant d\u2019un Etat contractant et vers\u00e9es au titre d\u2019un emploi ant\u00e9rieur \u00e0 un r\u00e9sident de l\u2019autre Etat contractant ne sont imposables que dans l\u2019Etat contractant d\u2019o\u00f9 elles proviennent. \u00bb<\/p><\/div><\/div><p class=\"note2\">Article 19 modifi\u00e9 par l\u2019article 14 de l\u2019avenant du 30 novembre 1995. Texte publi\u00e9 par impots.gouv.fr.<\/p>\n<h2>Trois questions, dans l\u2019ordre<\/h2><p>Pour savoir quel \u00c9tat impose une r\u00e9mun\u00e9ration publique (articles 18 et 19)\u00a0:<\/p><ol class=\"steps\"><li><span class=\"n\">1<\/span><div><b>Salaire ou pension\u00a0?<\/b><span>Une pension rel\u00e8ve de l\u2019article 18\u00a0: seul l\u2019\u00c9tat d\u2019o\u00f9 elle provient l\u2019impose.<\/span><\/div><\/li><li><span class=\"n\">2<\/span><div><b>Qui paie\u00a0?<\/b><span>Un \u00c9tat, une province canadienne, une collectivit\u00e9 locale ou une de leurs personnes morales de droit public, hors activit\u00e9 industrielle ou commerciale.<\/span><\/div><\/li><li><span class=\"n\">3<\/span><div><b>Quelle nationalit\u00e9\u00a0?<\/b><span>L\u2019agent a la nationalit\u00e9 de l\u2019\u00c9tat payeur\u00a0: cet \u00c9tat impose seul\u00a0; sinon, l\u2019article 15 s\u2019applique.<\/span><\/div><\/li><\/ol>\n<h2>Ce qu\u2019ont jug\u00e9 les tribunaux<\/h2><div class=\"decs\"><a class=\"dec\" href=\"\/decisions\/administrateur-canadien-de-trusts-a-beneficiaires-francais-les-amendes-pour\/\"><div class=\"h\"><span class=\"pill mono\">CAA Paris<\/span><small>12 mai 2022<\/small><\/div><p>Administrateur canadien de trusts \u00e0 b\u00e9n\u00e9ficiaires fran\u00e7ais\u00a0: les amendes pour d\u00e9faut de d\u00e9claration des trusts sont confirm\u00e9es<\/p><i>Lire la d\u00e9cision \u2192<\/i><\/a><a class=\"dec\" href=\"\/decisions\/retraites-de-saint-nazaire-percevant-des-rentes-du-quebec-ce-sont-des-pensions\/\"><div class=\"h\"><span class=\"pill mono\">TA Nantes<\/span><small>30 septembre 2022<\/small><\/div><p>Retrait\u00e9s de Saint-Nazaire percevant des \u00ab\u00a0rentes\u00a0\u00bb du Qu\u00e9bec\u00a0: ce sont des pensions de retraite au sens de la convention franco-canadienne, et le cr\u00e9dit d&#x27;imp\u00f4t est limit\u00e9 \u00e0 l&#x27;imp\u00f4t fran\u00e7ais<\/p><i>Lire la d\u00e9cision \u2192<\/i><\/a><a class=\"dec\" href=\"\/decisions\/couple-parti-en-espagne-puis-au-canada-les-avis-envoyes-a-l-adresse-espagnole\/\"><div class=\"h\"><span class=\"pill mono\">TA Montreuil<\/span><small>20 d\u00e9cembre 2022<\/small><\/div><p>Couple parti en Espagne puis au Canada\u00a0: les avis envoy\u00e9s \u00e0 l&#x27;adresse espagnole d\u00e9clar\u00e9e et une mise en demeure \u00ab\u00a0non r\u00e9clam\u00e9e\u00a0\u00bb rendent l&#x27;imp\u00f4t exigible et interrompent la prescription<\/p><i>Lire la d\u00e9cision \u2192<\/i><\/a><\/div><a class=\"lnk\" href=\"\/conventions-fiscales\/canada\/#decisions\">Voir les 11 d\u00e9cisions qui concernent le Canada \u2192<\/a>\n<div class=\"dark\"><span class=\"mono\">Ce que cela change pour vous<\/span><p>Pour un agent en poste au Canada, la nationalit\u00e9 d\u00e9cide de l\u2019\u00c9tat qui impose le traitement\u00a0: un agent fran\u00e7ais d\u2019une administration fran\u00e7aise reste imposable en France seulement, alors qu\u2019un agent recrut\u00e9 sur place sans la nationalit\u00e9 fran\u00e7aise rel\u00e8ve des r\u00e8gles ordinaires des salaires. Pour les retrait\u00e9s, la question ne se pose pas dans les m\u00eames termes\u00a0: la pension publique reste imposable dans l\u2019\u00c9tat qui la verse, quel que soit le pays o\u00f9 le retrait\u00e9 s\u2019installe.<\/p><a class=\"btn\" href=\"https:\/\/app.balmontconseil.com\/rdv?utm_source=site&#038;utm_medium=convention&#038;utm_content=canada-fonction-publique-portee\"><svg viewBox=\"0 0 16 16\" fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-width=\"1.5\"><rect x=\"2\" y=\"3\" width=\"12\" height=\"11\" rx=\"2\"\/><path d=\"M2 7h12M5 1.5v3M11 1.5v3\"\/><\/svg>Faire v\u00e9rifier ma situation d\u2019agent public<\/a><span class=\"note\">Visio \u00b7 30 min \u00b7 sans engagement<\/span><\/div>\n<div class=\"card cv\" id=\"cv\"><span class=\"mono\" style=\"color:var(--muted);display:block;margin-bottom:12px\">Cela vous concerne ?<\/span><h3>Vous \u00eates ou avez \u00e9t\u00e9 agent public en France ou au Canada et vous vivez dans l\u2019autre pays\u00a0?<\/h3><div class=\"yn\"><a class=\"oui\" href=\"https:\/\/app.balmontconseil.com\/rdv?utm_source=site&#038;utm_medium=convention&#038;utm_content=canada-fonction-publique-oui\">Oui<\/a><button type=\"button\" onclick=\"document.getElementById('cv').classList.add('open')\">Non<\/button><\/div><div class=\"non\"><a href=\"\/conventions-fiscales\/canada\/residence-fiscale\/\">R\u00e9sidence fiscale<\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/canada\/pensions-retraite\/\">Pensions de retraite<\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/canada\/revenus-immobiliers\/\">Revenus immobiliers<\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/canada\/plus-values\/\">Plus-values<\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/canada\/\">Convention France\u2013Canada : tous les sujets<\/a><a href=\"\/decisions\/\">Jurisprudence fiscale internationale<\/a><\/div><\/div>\n<h2>Les autres sujets de la convention<\/h2><div class=\"agrid\"><a href=\"\/conventions-fiscales\/canada\/residence-fiscale\/\"><small>Art. 4<\/small><b>R\u00e9sidence fiscale<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/canada\/pensions-retraite\/\"><small>Art. 18<\/small><b>Pensions de retraite<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/canada\/fonction-publique\/\" class=\"cur\"><small>Art. 19<\/small><b>Fonction publique<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/canada\/revenus-immobiliers\/\"><small>Art. 6<\/small><b>Revenus immobiliers<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/canada\/plus-values\/\"><small>Art. 13<\/small><b>Plus-values<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/canada\/dividendes\/\"><small>Art. 10<\/small><b>Dividendes<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/canada\/interets\/\"><small>Art. 11<\/small><b>Int\u00e9r\u00eats<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/canada\/salaires\/\"><small>Art. 15<\/small><b>Salaires<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/canada\/double-imposition\/\"><small>Art. 23<\/small><b>Double imposition<\/b><\/a><\/div>\n<div class=\"card bm-bofip\" style=\"margin:28px 0\"><span class=\"mono\" style=\"display:block;margin-bottom:12px\">Ce qu\u2019en dit l\u2019administration (BOFiP)<\/span><div style=\"display:flex;flex-wrap:wrap;gap:8px\"><a class=\"tag\" href=\"\/bofip-international\/boi-int-dg-20-20-50\/\">BOI-INT-DG-20-20-50 \u00b7 Pensions et conventions fiscales<\/a><\/div><\/div><h2>Questions fr\u00e9quentes<\/h2><div class=\"faq\"><details open><summary>Une pension de fonctionnaire fran\u00e7ais est-elle impos\u00e9e au Canada\u00a0?<\/summary><p>Non au regard de la convention\u00a0: l\u2019article 19 exclut les pensions, qui rel\u00e8vent de l\u2019article 18, paragraphe 1. Elles ne sont imposables que dans l\u2019\u00c9tat d\u2019o\u00f9 elles proviennent, donc en France.<\/p><\/details><details><summary>Les provinces canadiennes sont-elles concern\u00e9es\u00a0?<\/summary><p>Oui. L\u2019article 19 vise les r\u00e9mun\u00e9rations pay\u00e9es par un \u00c9tat, l\u2019une de ses provinces dans le cas du Canada, l\u2019une de ses collectivit\u00e9s locales ou l\u2019une de leurs personnes morales de droit public.<\/p><\/details><details><summary>Que se passe-t-il si je n\u2019ai pas la nationalit\u00e9 de l\u2019\u00c9tat qui me paie\u00a0?<\/summary><p>L\u2019article 19, paragraphe 1, ne s\u2019applique pas. Votre r\u00e9mun\u00e9ration suit l\u2019article 15\u00a0: elle est imposable dans l\u2019\u00c9tat o\u00f9 l\u2019emploi est exerc\u00e9, sous les conditions de ce texte.<\/p><\/details><\/div>\n<p class=\"source\">Source : Convention du 2 mai 1975, modifi\u00e9e par les avenants du 16 janvier 1987, du 30 novembre 1995 et du 2 f\u00e9vrier 2010, et par la Convention multilat\u00e9rale sign\u00e9e le 7 juin 2017 \u2014 Version consolid\u00e9e de la convention avec le Canada modifi\u00e9e par la convention multilat\u00e9rale (impots.gouv.fr). Statut : En vigueur. Ce document ne se substitue pas aux textes qui font foi. Analyse : Balmont Conseil, mise \u00e0 jour le 8 novembre 2026. Information g\u00e9n\u00e9rale, pas un conseil personnalis\u00e9.<\/p>\n<\/main>\n<aside class=\"side\">\n<div class=\"ctacard\"><span class=\"mono\">Vous partez au Canada ?<\/span><h3>Faire v\u00e9rifier ma situation d\u2019agent public\u00a0: un bilan de 30 minutes avec le cabinet.<\/h3>\n<div class=\"who\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/balmontconseil.com\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/alexis-sagnier-carre.webp\" alt=\"Alexis Sagnier\" width=\"44\" height=\"44\" loading=\"lazy\"><div><b>Alexis Sagnier<\/b><span>Conseil en gestion de patrimoine \u00b7 ORIAS n\u00b0 13003497 \u00b7 ANACOFI-CIF<\/span><\/div><\/div>\n<a class=\"btn\" href=\"https:\/\/app.balmontconseil.com\/rdv?utm_source=site&#038;utm_medium=convention&#038;utm_content=canada-fonction-publique-side\"><svg viewBox=\"0 0 16 16\" fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-width=\"1.5\"><rect x=\"2\" y=\"3\" width=\"12\" height=\"11\" rx=\"2\"\/><path d=\"M2 7h12M5 1.5v3M11 1.5v3\"\/><\/svg>R\u00e9server un bilan de 30 min<\/a>\n<a class=\"btn ghost\" href=\"https:\/\/wa.me\/33601773296\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><svg viewBox=\"0 0 16 16\" fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-width=\"1.5\"><path d=\"M8 14.5a6.5 6.5 0 1 0-5.6-3.2L1.5 14.5l3.3-.9A6.5 6.5 0 0 0 8 14.5Z\"\/><\/svg>\u00c9crire sur WhatsApp<\/a>\n<p class=\"trust\">Depuis 2013 \u00e0 Lyon \u00b7 Expatriation et patrimoines internationaux<\/p><\/div>\n<a class=\"diag\" href=\"\/diagnostic\/\"><div><b>Diagnostic express en 30 secondes<\/b><span>Cinq questions, la marche \u00e0 suivre pour votre situation.<\/span><\/div><i>\u2192<\/i><\/a>\n<div class=\"card\"><span class=\"mono\">D\u00e9cisions \u00b7 Canada<\/span><div class=\"rel\"><a href=\"\/decisions\/intermediation-immobiliere-facturee-par-une-societe-canadienne-sans-salarie-les\/\">Interm\u00e9diation immobili\u00e8re factur\u00e9e par une soci\u00e9t\u00e9 canadienne sans salari\u00e9\u00a0: les honoraires sont impos\u00e9s au nom du r\u00e9sident fran\u00e7ais qui a rendu le service, avec 80 % de majoration pour activit\u00e9 occulte<small>TA Paris, 8 d\u00e9cembre 2023<\/small><\/a><a href=\"\/decisions\/societes-canadienne-et-luxembourgeoise-dirigees-depuis-un-cabinet-parisien\/\">Soci\u00e9t\u00e9s canadienne et luxembourgeoise dirig\u00e9es depuis un cabinet parisien\u00a0: b\u00e9n\u00e9fices imposables en France et distribu\u00e9s au \u00ab\u00a0ma\u00eetre de l&#x27;affaire\u00a0\u00bb<small>CAA Paris, 11 avril 2024<\/small><\/a><a href=\"\/decisions\/footballeur-parti-au-canada-le-solde-d-une-indemnite-transactionnelle-versee\/\">Footballeur parti au Canada\u00a0: le solde d&#x27;une indemnit\u00e9 transactionnelle vers\u00e9e par son ancien club fran\u00e7ais reste imposable en France comme revenu d&#x27;une activit\u00e9 sportive exerc\u00e9e en France<small>CAA Paris, 16 juillet 2024<\/small><\/a><\/div><\/div>\n<div class=\"card\"><span class=\"mono\">Aller plus loin<\/span><div class=\"more\"><a href=\"\/conventions-fiscales\/canada\/\">Convention France\u2013Canada : tous les sujets<\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/\">Toutes les conventions fiscales<\/a><a href=\"\/diagnostic\/\">Diagnostic express : o\u00f9 en est votre projet ?<\/a><\/div><\/div>\n<\/aside>\n<\/div><\/div>\n<div class=\"sticky\"><span>Vous partez au Canada ?<\/span><a href=\"https:\/\/app.balmontconseil.com\/rdv?utm_source=site&#038;utm_medium=convention&#038;utm_content=canada-fonction-publique-sticky\">Bilan de 30 min<\/a><\/div><\/div><script>(function(){var r=document.getElementById('bcv');if(!r)return;function clean(){r.removeAttribute('data-bml-bg');r.removeAttribute('data-bml-t');var l=r.querySelectorAll('[data-bml-bg],[data-bml-t]');for(var i=0;i<l.length;i++){l[i].removeAttribute('data-bml-bg');l[i].removeAttribute('data-bml-t');}}clean();new MutationObserver(function(m){for(var i=0;i<m.length;i++){if(\/^data-bml-\/.test(m[i].attributeName||'')){clean();break;}}}).observe(r,{attributes:true,subtree:true,attributeFilter:['data-bml-bg','data-bml-t']});window.addEventListener('load',function(){clean();setTimeout(clean,1300);setTimeout(clean,2500);});})();<\/script>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Accueil \u203a Conventions fiscales \u203a France\u2013Canada \u203a Article 19 \u00b7 Fonction publique Convention France\u2013CanadaConvention du 2 mai 1975, modifi\u00e9e par les avenants du 16 janvier 1987, du 30 novembre 1995 et du<span class=\"excerpt-hellip\"> [\u2026]<\/span><\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"parent":22354,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"mfn-post-hide-title":"","footnotes":""},"class_list":["post-22733","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/22733","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22733"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/22733\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28142,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/22733\/revisions\/28142"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/22354"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22733"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}