{"id":22643,"date":"2026-11-08T11:47:22","date_gmt":"2026-11-08T10:47:22","guid":{"rendered":"https:\/\/balmontconseil.com\/conventions-fiscales\/belgique\/pensions-retraite\/"},"modified":"2026-11-08T23:30:41","modified_gmt":"2026-11-08T22:30:41","slug":"pensions-retraite","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/conventions-fiscales\/belgique\/pensions-retraite\/","title":{"rendered":"Retrait\u00e9 en Belgique\u00a0: quel pays impose votre pension priv\u00e9e\u00a0? L\u2019article 12 de la convention franco-belge"},"content":{"rendered":"<style>@import url('https:\/\/fonts.googleapis.com\/css2?family=Inter:wght@400;500;600&family=Geist+Mono:wght@500&display=swap');#Content>.content_wrapper>.mfn-page-title{display:none!important}#Subheader{display:none!important}#Content{padding-top:0!important}#Content .section_wrapper{max-width:none;padding:0}html,body{overflow-x:clip}#bcv,#bcv :where(*:not(svg,svg *)){all:revert;box-sizing:border-box}#bcv{--bg:#F6F5F1;--card:#FFFFFF;--border:#E4E2DA;--text:#111311;--muted:#5B615E;--dim:#8A908C;--lime:#C8F020;--dark:#0B1317;--limed:#E6FF2A;--dtext:#F2F5F4;--dmuted:#8FA3AD;--dborder:#2B3B45}#bcv *{box-sizing:border-box}#bcv{-webkit-text-size-adjust:100%}#bcv{margin:0;background:var(--bg);color:var(--text);font-family:Inter,system-ui,-apple-system,\"Segoe UI\",Helvetica,Arial,sans-serif;font-size:15px;line-height:1.55;-webkit-font-smoothing:antialiased}#bcv a{color:inherit}#bcv .mono{font-family:\"Geist Mono\",ui-monospace,SFMono-Regular,Menlo,monospace;font-size:10px;letter-spacing:.08em;text-transform:uppercase;font-weight:500}#bcv .hd{display:flex;align-items:center;justify-content:space-between;gap:16px;padding:18px max(20px,env(safe-area-inset-left));border-bottom:1px solid var(--border);background:var(--bg)}#bcv .hd .logo{font-weight:600;letter-spacing:.06em;text-decoration:none;font-size:17px}#bcv .hd nav{display:flex;gap:22px;font-size:14px}#bcv .hd nav a{text-decoration:none;color:var(--text)}#bcv .hd .cta{background:var(--lime);color:var(--dark);text-decoration:none;font-weight:600;font-size:14px;padding:10px 18px;border-radius:999px;white-space:nowrap}#bcv .wrap{max-width:1200px;margin:0 auto;padding:28px 20px 60px}#bcv .crumbs{font-size:13px;color:var(--muted);margin:0 0 28px}#bcv .crumbs a{color:var(--muted);text-decoration:none}#bcv .crumbs a:hover{text-decoration:underline}#bcv .grid{display:grid;grid-template-columns:minmax(0,1fr) 360px;gap:60px;align-items:start}#bcv .main{min-width:0;max-width:720px}#bcv .meta{display:flex;flex-wrap:wrap;align-items:center;gap:12px;margin:0 0 18px}#bcv .pill{display:inline-block;background:var(--dark);color:var(--limed);padding:6px 10px;border-radius:4px}#bcv .metaline{font-family:\"Geist Mono\",ui-monospace,Menlo,monospace;font-size:11px;letter-spacing:.02em;color:var(--muted)}#bcv h1{font-size:44px;line-height:1.1;letter-spacing:-.025em;font-weight:600;margin:0 0 16px;text-wrap:balance}#bcv .lead{font-size:18px;line-height:1.5;color:var(--muted);margin:0 0 18px}#bcv .tags{display:flex;flex-wrap:wrap;gap:8px;margin:0 0 28px}#bcv .tag{font-size:12px;font-weight:500;background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:999px;padding:6px 12px;text-decoration:none}#bcv .card{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:14px;padding:20px 22px}#bcv .bref{margin:0 0 32px}#bcv .bref .mono{color:var(--muted);display:block;margin-bottom:14px}#bcv .bref ul{list-style:none;margin:0;padding:0;display:grid;gap:14px}#bcv .bref li{display:flex;gap:12px;align-items:flex-start;font-size:15px;line-height:1.5}#bcv .bref li::before{content:\"\u2713\";flex:0 0 20px;width:20px;height:20px;border-radius:50%;background:var(--lime);color:var(--dark);font-size:11px;font-weight:700;display:inline-flex;align-items:center;justify-content:center;margin-top:2px}#bcv h2{font-size:22px;line-height:1.25;letter-spacing:-.015em;font-weight:600;margin:28px 0 10px}#bcv .main p{margin:0 0 14px;font-size:16px;line-height:1.6}#bcv .dark{background:var(--dark);color:var(--dtext);border-radius:16px;padding:26px 24px;margin:30px 0 34px}#bcv .dark .mono{color:var(--limed);display:block;margin-bottom:14px}#bcv .dark p{color:var(--dtext);font-size:16px;line-height:1.6;margin:0 0 18px}#bcv .btn{display:inline-flex;align-items:center;gap:8px;background:var(--limed);color:var(--dark);font-weight:600;font-size:15px;padding:13px 22px;border-radius:999px;text-decoration:none;line-height:1}#bcv .btn svg{width:16px;height:16px}#bcv .btn.ghost{background:transparent;color:var(--dtext);border:1px solid var(--dborder)}#bcv .dark .note{font-size:12px;color:var(--dmuted);margin-left:14px}#bcv .textes{display:grid;grid-template-columns:1fr 1fr;gap:12px;margin:0 0 34px}#bcv .textes .t{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:10px;padding:14px 16px}#bcv .textes .t b{display:block;font-weight:500;font-size:14px;margin-bottom:4px}#bcv .textes .t span{font-size:13px;color:var(--muted);line-height:1.45}#bcv .quote{display:flex;gap:14px;background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:10px;padding:16px 16px 16px 0;margin:0 0 12px;font-size:14px;line-height:1.55}#bcv .quote::before{content:\"\";flex:0 0 3px;background:var(--lime);border-radius:0 2px 2px 0}#bcv details{margin:20px 0 24px;background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:10px}#bcv summary{cursor:pointer;padding:16px;font-weight:500;font-size:14px;list-style:none;display:flex;justify-content:space-between;align-items:center}#bcv summary::-webkit-details-marker{display:none}#bcv summary::after{content:\"\u2304\";color:var(--muted);font-size:16px}#bcv details[open] summary::after{content:\"\u2303\"}#bcv pre.texte{white-space:pre-wrap;font-family:inherit;font-size:14px;line-height:1.55;padding:0 16px 16px;margin:0;max-height:70vh;overflow:auto;color:var(--text)}#bcv .source{font-size:11px;line-height:1.5;color:var(--dim);margin:12px 0 0}#bcv .side{display:grid;gap:16px;position:sticky;top:20px}#bcv .side .ctacard{background:var(--dark);color:var(--dtext);border-radius:16px;padding:24px 22px}#bcv .side .ctacard .mono{color:var(--limed);display:block;margin-bottom:12px}#bcv .side .ctacard h3{font-size:18px;line-height:1.3;letter-spacing:-.01em;font-weight:600;margin:0 0 16px}#bcv .who{display:flex;gap:12px;align-items:center;margin:0 0 16px}#bcv .who img{width:44px;height:44px;border-radius:50%;object-fit:cover;background:#1C2B35}#bcv .who b{display:block;font-weight:500;font-size:14px}#bcv .who span{font-size:12px;line-height:1.4;color:var(--dmuted)}#bcv .side .btn{display:flex;justify-content:center;margin-bottom:10px}#bcv .side .trust{font-size:12px;line-height:1.4;color:var(--dmuted);margin:14px 0 0}#bcv .side .diag{display:flex;align-items:center;gap:12px;background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:12px;padding:14px 16px;text-decoration:none}#bcv .side .diag b{display:block;font-weight:500;font-size:14px}#bcv .side .diag span{font-size:12px;color:var(--muted);line-height:1.4}#bcv .side .diag i{margin-left:auto;font-style:normal;color:var(--muted)}#bcv .side .card .mono{color:var(--muted);display:block;margin-bottom:12px}#bcv .side .rel{display:grid;gap:14px}#bcv .side .rel a{text-decoration:none;font-weight:500;font-size:14px;line-height:1.4;display:block}#bcv .side .rel small{display:block;font-size:12px;color:var(--muted);font-weight:400;margin-top:2px}#bcv .side .more{display:grid;gap:10px}#bcv .side .more a{font-size:14px;line-height:1.4;text-decoration:none}#bcv .brouillon{background:#FFF4CC;border:1px solid #EAD27A;padding:10px 14px;border-radius:8px;font-size:13px;margin:0 0 20px}#bcv footer{font-size:12px;color:var(--muted);text-align:center;padding:24px 20px;border-top:1px solid var(--border)}#bcv footer a{color:var(--muted)}#bcv .list{display:grid;gap:12px;margin:24px 0 0;padding:0;list-style:none}#bcv .list li{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:12px;padding:16px 18px}#bcv .list a{text-decoration:none;font-weight:500;font-size:16px;line-height:1.35}#bcv .list small{display:block;color:var(--muted);font-size:12px;margin-top:6px}#bcv .list p{font-size:14px;color:var(--muted);margin:8px 0 0}@media(max-width:980px){#bcv .grid{grid-template-columns:1fr;gap:28px}#bcv .side{position:static}#bcv .hd nav{display:none}#bcv h1{font-size:34px}}@media(max-width:600px){#bcv .wrap{padding:16px 20px 40px}#bcv h1{font-size:28px;letter-spacing:-.02em}#bcv .lead{font-size:16px}#bcv .textes{grid-template-columns:1fr}#bcv .dark{padding:22px 20px}#bcv .dark .note{display:block;margin:10px 0 0}#bcv .hd .cta{display:none}#bcv .card{padding:18px}#bcv .side .ctacard{padding:22px 20px}}#bcv .main p.source{font-size:11px;line-height:1.5;color:var(--dim)}#bcv .cover{position:relative;border-radius:16px;overflow:hidden;margin:6px 0 6px;aspect-ratio:776\/300;background:var(--dark)}#bcv .cover img{width:100%;height:100%;object-fit:cover;display:block}#bcv .cover::after{content:\"\";position:absolute;inset:0;background:linear-gradient(180deg,rgba(11,19,23,0) 35%,rgba(11,19,23,.78))}#bcv .cover .cap{position:absolute;left:24px;bottom:22px;z-index:1;display:grid;gap:8px;justify-items:start}#bcv .cover .chip{background:var(--lime);color:var(--dark);border-radius:999px;padding:5px 10px}#bcv .cover b{color:#fff;font-size:20px;font-weight:600}#bcv .cover.typo{aspect-ratio:auto;display:flex;align-items:center;justify-content:space-between;gap:24px;padding:28px 28px;background:radial-gradient(120% 140% at 100% 0%,#1C2B35 0%,var(--dark) 60%)}#bcv .cover.typo .facts{display:flex;gap:22px;flex-wrap:wrap;margin-top:6px}#bcv .cover.typo .facts span{font-size:13px;color:var(--dmuted)}#bcv .cover.typo .facts b{display:block;font-size:14px;color:#fff;font-weight:500}#bcv .cover.typo::after{display:none}#bcv .cover.typo .big{flex:0 0 auto;font-size:96px;line-height:.9;font-weight:600;letter-spacing:-.04em;color:var(--limed)}#bcv .cover.typo .big small{display:block;font-family:\"Geist Mono\",monospace;font-size:11px;letter-spacing:.08em;color:var(--dmuted);text-transform:uppercase;margin-bottom:6px}#bcv .cover.typo .cap{position:static}#bcv .main p.credit,#bcv .credit{font-size:11px;color:var(--dim);margin:0 0 26px}#bcv .qt{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:14px;overflow:hidden;margin:0 0 10px}#bcv .qt .r{display:grid;grid-template-columns:minmax(0,1fr) 220px 120px;gap:16px;align-items:center;padding:14px 20px;border-top:1px solid #EFEEE9;font-size:15px;line-height:1.45}#bcv .qt .r.h{background:#EFEEE9;border-top:0;color:var(--muted);padding:12px 20px;font-size:10px}#bcv .qt .etat{justify-self:start;font-size:13px;font-weight:500;border-radius:999px;padding:6px 12px;background:var(--lime);color:var(--dark);line-height:1.3}#bcv .qt .etat.fr{background:var(--dark);color:var(--limed)}#bcv .qt .ref{font-family:\"Geist Mono\",ui-monospace,Menlo,monospace;font-size:12px;color:var(--muted)}#bcv .main p.note2,#bcv .note2{font-size:13px;color:var(--muted);line-height:1.5;margin:0 0 30px}#bcv .cit{display:flex;gap:14px;background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:12px;padding:16px 18px 16px 0;margin:0 0 12px}#bcv .cit::before{content:\"\";flex:0 0 3px;background:var(--lime);border-radius:0 2px 2px 0}#bcv .cit .mono{color:var(--muted);display:block;margin-bottom:8px}#bcv .cit p{margin:0!important;font-size:15px!important;line-height:1.6!important}#bcv .steps{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:14px;padding:6px 20px;margin:0 0 30px;list-style:none}#bcv .steps li{display:flex;gap:16px;align-items:center;padding:14px 0;border-top:1px solid #EFEEE9}#bcv .steps li:first-child{border-top:0}#bcv .steps .n{flex:0 0 32px;height:32px;border-radius:50%;background:#EFEEE9;display:flex;align-items:center;justify-content:center;font-family:\"Geist Mono\",monospace;font-size:13px}#bcv .steps li:first-child .n{background:var(--dark);color:var(--limed)}#bcv .steps b{display:block;font-weight:500;font-size:15px}#bcv .steps span{font-size:14px;color:var(--muted);line-height:1.45}#bcv .decs{display:grid;grid-template-columns:repeat(3,minmax(0,1fr));gap:12px;margin:0 0 12px}#bcv .dec{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:12px;padding:16px;text-decoration:none;display:flex;flex-direction:column;gap:10px}#bcv .dec .h{display:flex;gap:8px;align-items:center;flex-wrap:wrap}#bcv .dec .h .pill{padding:3px 7px;border-radius:5px}#bcv .dec .h small{font-family:\"Geist Mono\",monospace;font-size:11px;color:var(--muted)}#bcv .dec p{margin:0!important;font-size:14px!important;line-height:1.5!important}#bcv .dec i{font-style:normal;font-weight:500;font-size:13px;margin-top:auto}#bcv .lnk{display:inline-block;font-weight:500;text-decoration:none;margin:4px 0 30px}#bcv .cv{margin:0 0 34px}#bcv .cv h3{font-size:19px;line-height:1.35;font-weight:600;margin:0 0 16px}#bcv .yn{display:flex;gap:10px;margin:0 0 14px}#bcv .yn a,#bcv .yn button{font:inherit;font-weight:500;font-size:15px;border-radius:999px;padding:12px 28px;cursor:pointer;text-decoration:none;border:1px solid var(--text);background:#fff;color:var(--text)}#bcv .yn a.oui{background:var(--limed);border-color:var(--limed);color:var(--dark)}#bcv .cv .non{display:none;flex-wrap:wrap;gap:8px}#bcv .cv.open .non{display:flex}#bcv .cv .non a{font-size:13px;background:var(--bg);border:1px solid var(--border);border-radius:999px;padding:6px 12px;text-decoration:none}#bcv .agrid{display:grid;grid-template-columns:repeat(3,minmax(0,1fr));gap:10px;margin:0 0 34px}#bcv .agrid a{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:10px;padding:12px 14px;text-decoration:none;display:grid;gap:2px}#bcv .agrid a small{font-family:\"Geist Mono\",monospace;font-size:11px;color:var(--muted)}#bcv .agrid a b{font-weight:500;font-size:14px}#bcv .agrid a.cur{background:var(--dark);border-color:var(--dark)}#bcv .agrid a.cur small{color:var(--limed)}#bcv .agrid a.cur b{color:#fff}#bcv .faq details{margin:0 0 10px}#bcv .faq details p{padding:0 16px 16px;margin:0!important;font-size:15px!important;color:var(--muted)}#bcv .sticky{display:none}#bcv .hub .list li{display:flex;justify-content:space-between;gap:16px;align-items:center}@media(max-width:980px){#bcv .decs{grid-template-columns:1fr}#bcv .qt .r{grid-template-columns:minmax(0,1fr) auto;}#bcv .qt .r .ref{grid-column:2}#bcv .qt .r.h span:nth-child(3){display:none}}@media(max-width:600px){#bcv .qt .r{grid-template-columns:1fr;gap:8px}#bcv .qt .r.h{display:none}#bcv .qt .r .ref{grid-column:auto}#bcv .agrid{grid-template-columns:1fr 1fr}#bcv .cover{aspect-ratio:350\/200}#bcv .cover.typo .big{font-size:96px}#bcv .sticky{display:flex;position:fixed;left:0;right:0;bottom:0;z-index:10;background:var(--dark);color:#fff;padding:12px max(20px,env(safe-area-inset-left)) calc(12px + env(safe-area-inset-bottom));justify-content:space-between;align-items:center;gap:10px;font-weight:500;font-size:14px}#bcv .sticky a{background:var(--limed);color:var(--dark);text-decoration:none;border-radius:999px;padding:10px 16px;font-size:13px}#bcv{padding-bottom:64px}}#bcv{display:block;width:100vw;max-width:100vw;margin-left:calc(50% - 50vw);margin-right:calc(50% - 50vw);-webkit-text-fill-color:currentColor;text-align:left;padding-top:100px}@media(max-width:1239px){#bcv{padding-top:84px}}#bcv :where(*){-webkit-text-fill-color:currentColor}#bcv .btn.ghost{color:var(--dtext)!important;-webkit-text-fill-color:var(--dtext)!important}<\/style><script type=\"application\/ld+json\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@type\":\"FAQPage\",\"mainEntity\":[{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Ma pension du priv\u00e9 peut-elle \u00eatre impos\u00e9e en France et en Belgique ?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"Non au regard de l\u2019article 12 : elle n\u2019est imposable que dans l\u2019\u00c9tat dont vous \u00eates r\u00e9sident au sens de la convention.\"}},{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Une pension de fonctionnaire fran\u00e7ais est-elle impos\u00e9e en Belgique ?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"En principe non : elle est imposable exclusivement en France (article 10, paragraphe 1), sauf si le retrait\u00e9 r\u00e9side en Belgique et poss\u00e8de la nationalit\u00e9 belge (article 10, paragraphe 3).\"}},{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Les rentes viag\u00e8res suivent-elles la m\u00eame r\u00e8gle ?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"Oui. L\u2019article 12 vise les pensions autres que publiques ainsi que les rentes viag\u00e8res : elles ne sont imposables que dans l\u2019\u00c9tat de r\u00e9sidence du b\u00e9n\u00e9ficiaire.\"}}]}<\/script><div id=\"bcv\" class=\"final\"><div class=\"wrap\">\n<div class=\"crumbs\"><a href=\"\/\">Accueil<\/a> \u203a <a href=\"\/conventions-fiscales\/\">Conventions fiscales<\/a> \u203a <a href=\"\/conventions-fiscales\/belgique\/\">France\u2013Belgique<\/a> \u203a Article 12 \u00b7 Pensions de retraite<\/div>\n<div class=\"grid\"><main class=\"main\">\n<div class=\"meta\"><span class=\"pill mono\">Convention France\u2013Belgique<\/span><span class=\"metaline\">Convention du 10 mars 1964, modifi\u00e9e par les avenants du 15 f\u00e9vrier 1971, du 8 f\u00e9vrier 1999, du 12 d\u00e9cembre 2008 et du 7 juillet 2009, et par la Convention multilat\u00e9rale sign\u00e9e le 7 juin 2017<\/span><\/div>\n<h1>Retrait\u00e9 en Belgique\u00a0: quel pays impose votre pension priv\u00e9e\u00a0? L\u2019article 12 de la convention franco-belge<\/h1>\n<p class=\"lead\">Les pensions autres que publiques, ainsi que les rentes viag\u00e8res, ne sont imposables que dans le pays o\u00f9 r\u00e9side leur b\u00e9n\u00e9ficiaire. Les pensions vers\u00e9es par l\u2019\u00c9tat ou par une personne morale de droit public suivent l\u2019article 10. Tout d\u00e9pend donc de la r\u00e9sidence au sens de la convention.<\/p>\n<div class=\"tags\"><a class=\"tag\" href=\"\/conventions-fiscales\/belgique\/residence-fiscale\/\">R\u00e9sidence fiscale<\/a><a class=\"tag\" href=\"\/conventions-fiscales\/belgique\/fonction-publique\/\">Fonction publique<\/a><a class=\"tag\" href=\"\/conventions-fiscales\/belgique\/revenus-immobiliers\/\">Revenus immobiliers<\/a><a class=\"tag\" href=\"\/conventions-fiscales\/belgique\/plus-values\/\">Plus-values<\/a><\/div>\n<div class=\"cover\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/balmontconseil.com\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/convention-belgique.webp\" alt=\"Grand-Place, Bruxelles\" loading=\"eager\"><div class=\"cap\"><span class=\"chip mono\">Article 12 \u00b7 Pensions de retraite<\/span><b>Grand-Place, Bruxelles<\/b><\/div><\/div><div style=\"height:26px\"><\/div>\n<div class=\"card bref\"><span class=\"mono\">En bref<\/span><ul><li>Les pensions autres que celles de l\u2019article 10, ainsi que les rentes viag\u00e8res, ne sont imposables que dans l\u2019\u00c9tat dont le b\u00e9n\u00e9ficiaire est r\u00e9sident (article 12).<\/li><li>Les pensions vers\u00e9es par l\u2019\u00c9tat ou par une personne morale de droit public ne se livrant pas \u00e0 une activit\u00e9 industrielle ou commerciale sont imposables exclusivement dans l\u2019\u00c9tat qui les verse, sauf si le retrait\u00e9 r\u00e9side dans l\u2019autre pays et en a la nationalit\u00e9 (article 10, paragraphes 1 et 3).<\/li><li>Une pension publique imposable exclusivement en France est exon\u00e9r\u00e9e en Belgique, qui peut en tenir compte pour le taux de ses imp\u00f4ts (article 19, A, paragraphes 2 et 4).<\/li><li>La r\u00e9sidence se d\u00e9termine d\u2019apr\u00e8s l\u2019article 1er\u00a0: foyer permanent d\u2019habitation, puis centre des int\u00e9r\u00eats vitaux, s\u00e9jour habituel et nationalit\u00e9.<\/li><\/ul><\/div>\n<h2>Qui impose votre pension\u00a0?<\/h2><div class=\"qt\"><div class=\"r h mono\"><span>Votre situation<\/span><span>Qui impose<\/span><span>Texte<\/span><\/div><div class=\"r\"><span>Retrait\u00e9 du priv\u00e9, r\u00e9sident de Belgique<\/span><span class=\"etat \">Belgique seulement<\/span><span class=\"ref\">Art. 12<\/span><\/div><div class=\"r\"><span>Rente viag\u00e8re vers\u00e9e \u00e0 un r\u00e9sident de Belgique<\/span><span class=\"etat \">Belgique seulement<\/span><span class=\"ref\">Art. 12<\/span><\/div><div class=\"r\"><span>Ancien agent public fran\u00e7ais, r\u00e9sident de Belgique sans nationalit\u00e9 belge<\/span><span class=\"etat fr\">France seulement<\/span><span class=\"ref\">Art. 10 \u00a7 1<\/span><\/div><div class=\"r\"><span>Ancien agent public fran\u00e7ais, r\u00e9sident de Belgique et de nationalit\u00e9 belge<\/span><span class=\"etat \">Article 10 \u00e9cart\u00e9\u00a0: r\u00e8gle de r\u00e9sidence de l\u2019article 12<\/span><span class=\"ref\">Art. 10 \u00a7 3 et 12<\/span><\/div><div class=\"r\"><span>Retrait\u00e9 rest\u00e9 r\u00e9sident de France au sens de l\u2019article 1er<\/span><span class=\"etat fr\">France seulement<\/span><span class=\"ref\">Art. 1er et 12<\/span><\/div><\/div><div style=\"height:20px\"><\/div>\n<h2>Le texte de la convention<\/h2><div class=\"cit\"><div><span class=\"mono\">Article 12<\/span><p>\u00ab Les pensions autres que celles vis\u00e9es \u00e0 l\u2019article 10 de la pr\u00e9sente Convention, ainsi que les rentes viag\u00e8res, ne sont imposables que dans l\u2019Etat contractant dont le b\u00e9n\u00e9ficiaire est un r\u00e9sident. \u00bb<\/p><\/div><\/div><div class=\"cit\"><div><span class=\"mono\">Article 10, paragraphes 1 et 3<\/span><p>\u00ab Les r\u00e9mun\u00e9rations allou\u00e9es sous forme de traitements, salaires, appointements, soldes et pensions par l\u2019un des Etats contractants ou par une personne morale de droit public de cet Etat ne se livrant pas \u00e0 une activit\u00e9 industrielle ou commerciale sont imposables exclusivement dans ledit Etat. [\u2026] Toutefois, les dispositions qui pr\u00e9c\u00e8dent ne trouvent pas \u00e0 s\u2019appliquer lorsque les r\u00e9mun\u00e9rations sont allou\u00e9es \u00e0 des r\u00e9sidents de l\u2019autre Etat poss\u00e9dant la nationalit\u00e9 de cet Etat. \u00bb<\/p><\/div><\/div><p class=\"note2\">Texte publi\u00e9 par impots.gouv.fr.<\/p>\n<h2>Le vrai sujet\u00a0: \u00eatre r\u00e9sident de Belgique<\/h2><p>L\u2019article 12 ne joue qu\u2019une fois la r\u00e9sidence \u00e9tablie. Si les deux pays vous consid\u00e8rent comme r\u00e9sident, l\u2019article 1er, paragraphe 2, d\u00e9partage dans cet ordre\u00a0:<\/p><ol class=\"steps\"><li><span class=\"n\">1<\/span><div><b>Foyer permanent d\u2019habitation<\/b><span>Dans quel pays disposez-vous d\u2019un foyer permanent d\u2019habitation\u00a0?<\/span><\/div><\/li><li><span class=\"n\">2<\/span><div><b>Centre des int\u00e9r\u00eats vitaux<\/b><span>Foyer dans les deux pays\u00a0: o\u00f9 sont vos liens personnels et \u00e9conomiques les plus \u00e9troits\u00a0?<\/span><\/div><\/li><li><span class=\"n\">3<\/span><div><b>S\u00e9jour habituel<\/b><span>Si ce centre ne peut \u00eatre d\u00e9termin\u00e9\u00a0: o\u00f9 s\u00e9journez-vous de fa\u00e7on habituelle\u00a0?<\/span><\/div><\/li><li><span class=\"n\">4<\/span><div><b>Nationalit\u00e9<\/b><span>S\u00e9jour habituel dans les deux pays ou dans aucun\u00a0: le pays dont vous avez la nationalit\u00e9.<\/span><\/div><\/li><li><span class=\"n\">5<\/span><div><b>Accord des deux administrations<\/b><span>En dernier recours, les autorit\u00e9s comp\u00e9tentes tranchent d\u2019un commun accord.<\/span><\/div><\/li><\/ol>\n<h2>Ce qu\u2019ont jug\u00e9 les tribunaux<\/h2><div class=\"decs\"><a class=\"dec\" href=\"\/decisions\/retraite-d-origine-belge-vivant-en-france-sa-pension-privee-belge-n-est\/\"><div class=\"h\"><span class=\"pill mono\">TA Orl\u00e9ans<\/span><small>14 avril 2023<\/small><\/div><p>Retrait\u00e9 d&#x27;origine belge vivant en France\u00a0: sa pension priv\u00e9e belge n&#x27;est imposable qu&#x27;en France, m\u00eame si la Belgique l&#x27;a aussi tax\u00e9e<\/p><i>Lire la d\u00e9cision \u2192<\/i><\/a><a class=\"dec\" href=\"\/decisions\/comptes-en-belgique-credites-de-pensions-belges-ils-sont-utilises-au-sens-de-l\/\"><div class=\"h\"><span class=\"pill mono\">TA Nice<\/span><small>11 janvier 2024<\/small><\/div><p>Comptes en Belgique cr\u00e9dit\u00e9s de pensions belges\u00a0: ils sont \u00ab\u00a0utilis\u00e9s\u00a0\u00bb au sens de l&#x27;article 1649 A et leur non-d\u00e9claration est sanctionn\u00e9e malgr\u00e9 la bonne foi et l&#x27;\u00e2ge de la titulaire<\/p><i>Lire la d\u00e9cision \u2192<\/i><\/a><a class=\"dec\" href=\"\/decisions\/residente-belge-aux-loyers-francais-le-prelevement-de-solidarite-de-2\/\"><div class=\"h\"><span class=\"pill mono\">TA Montreuil<\/span><small>4 octobre 2023<\/small><\/div><p>R\u00e9sidente belge aux loyers fran\u00e7ais\u00a0: le pr\u00e9l\u00e8vement de solidarit\u00e9 de 2 % applicable en 2013 n&#x27;est pas contraire au droit de l&#x27;Union, les prestations qu&#x27;il finance \u00e9chappant au r\u00e8glement de 2004<\/p><i>Lire la d\u00e9cision \u2192<\/i><\/a><\/div><a class=\"lnk\" href=\"\/conventions-fiscales\/belgique\/#decisions\">Voir les 64 d\u00e9cisions qui concernent la Belgique \u2192<\/a>\n<div class=\"dark\"><span class=\"mono\">Ce que cela change pour vous<\/span><p>Pour un retrait\u00e9 du priv\u00e9 install\u00e9 en Belgique, la pension de source fran\u00e7aise n\u2019est plus imposable qu\u2019en Belgique, \u00e0 condition d\u2019\u00eatre r\u00e9sident de Belgique au sens de l\u2019article 1er\u00a0: un logement conserv\u00e9 en France peut remettre la question en jeu. Les pensions publiques suivent une logique diff\u00e9rente, li\u00e9e au payeur et \u00e0 la nationalit\u00e9. Identifier la nature de chaque pension et s\u00e9curiser la r\u00e9sidence se fait avant le d\u00e9part, pas apr\u00e8s la premi\u00e8re d\u00e9claration.<\/p><a class=\"btn\" href=\"https:\/\/app.balmontconseil.com\/rdv?utm_source=site&#038;utm_medium=convention&#038;utm_content=belgique-pensions-retraite-portee\"><svg viewBox=\"0 0 16 16\" fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-width=\"1.5\"><rect x=\"2\" y=\"3\" width=\"12\" height=\"11\" rx=\"2\"\/><path d=\"M2 7h12M5 1.5v3M11 1.5v3\"\/><\/svg>Faire \u00e9tudier ma retraite en Belgique<\/a><span class=\"note\">Visio \u00b7 30 min \u00b7 sans engagement<\/span><\/div>\n<div class=\"card cv\" id=\"cv\"><span class=\"mono\" style=\"color:var(--muted);display:block;margin-bottom:12px\">Cela vous concerne ?<\/span><h3>Vous touchez ou allez toucher une pension fran\u00e7aise et vous envisagez de vous installer en Belgique\u00a0?<\/h3><div class=\"yn\"><a class=\"oui\" href=\"https:\/\/app.balmontconseil.com\/rdv?utm_source=site&#038;utm_medium=convention&#038;utm_content=belgique-pensions-retraite-oui\">Oui<\/a><button type=\"button\" onclick=\"document.getElementById('cv').classList.add('open')\">Non<\/button><\/div><div class=\"non\"><a href=\"\/conventions-fiscales\/belgique\/residence-fiscale\/\">R\u00e9sidence fiscale<\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/belgique\/fonction-publique\/\">Fonction publique<\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/belgique\/revenus-immobiliers\/\">Revenus immobiliers<\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/belgique\/plus-values\/\">Plus-values<\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/belgique\/\">Convention France\u2013Belgique : tous les sujets<\/a><a href=\"\/decisions\/\">Jurisprudence fiscale internationale<\/a><\/div><\/div>\n<h2>Les autres sujets de la convention<\/h2><div class=\"agrid\"><a href=\"\/conventions-fiscales\/belgique\/residence-fiscale\/\"><small>Art. 1<\/small><b>R\u00e9sidence fiscale<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/belgique\/pensions-retraite\/\" class=\"cur\"><small>Art. 12<\/small><b>Pensions de retraite<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/belgique\/fonction-publique\/\"><small>Art. 10<\/small><b>Fonction publique<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/belgique\/revenus-immobiliers\/\"><small>Art. 3<\/small><b>Revenus immobiliers<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/belgique\/plus-values\/\"><small>Art. 3<\/small><b>Plus-values<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/belgique\/dividendes\/\"><small>Art. 15<\/small><b>Dividendes<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/belgique\/interets\/\"><small>Art. 16<\/small><b>Int\u00e9r\u00eats<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/belgique\/salaires\/\"><small>Art. 11<\/small><b>Salaires<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/belgique\/double-imposition\/\"><small>Art. 19<\/small><b>Double imposition<\/b><\/a><\/div>\n<div class=\"card bm-bofip\" style=\"margin:28px 0\"><span class=\"mono\" style=\"display:block;margin-bottom:12px\">Ce qu\u2019en dit l\u2019administration (BOFiP)<\/span><div style=\"display:flex;flex-wrap:wrap;gap:8px\"><a class=\"tag\" href=\"\/bofip-international\/boi-int-dg-20-20-50\/\">BOI-INT-DG-20-20-50 \u00b7 Pensions et conventions fiscales<\/a><\/div><\/div><h2>Questions fr\u00e9quentes<\/h2><div class=\"faq\"><details open><summary>Ma pension du priv\u00e9 peut-elle \u00eatre impos\u00e9e en France et en Belgique\u00a0?<\/summary><p>Non au regard de l\u2019article 12\u00a0: elle n\u2019est imposable que dans l\u2019\u00c9tat dont vous \u00eates r\u00e9sident au sens de la convention.<\/p><\/details><details><summary>Une pension de fonctionnaire fran\u00e7ais est-elle impos\u00e9e en Belgique\u00a0?<\/summary><p>En principe non\u00a0: elle est imposable exclusivement en France (article 10, paragraphe 1), sauf si le retrait\u00e9 r\u00e9side en Belgique et poss\u00e8de la nationalit\u00e9 belge (article 10, paragraphe 3).<\/p><\/details><details><summary>Les rentes viag\u00e8res suivent-elles la m\u00eame r\u00e8gle\u00a0?<\/summary><p>Oui. L\u2019article 12 vise les pensions autres que publiques ainsi que les rentes viag\u00e8res\u00a0: elles ne sont imposables que dans l\u2019\u00c9tat de r\u00e9sidence du b\u00e9n\u00e9ficiaire.<\/p><\/details><\/div>\n<p class=\"source\">Source : Convention du 10 mars 1964, modifi\u00e9e par les avenants du 15 f\u00e9vrier 1971, du 8 f\u00e9vrier 1999, du 12 d\u00e9cembre 2008 et du 7 juillet 2009, et par la Convention multilat\u00e9rale sign\u00e9e le 7 juin 2017 \u2014 Version consolid\u00e9e de la convention avec la Belgique modifi\u00e9e par la convention multilat\u00e9rale (impots.gouv.fr). Statut : En vigueur (convention de 1964 modifi\u00e9e). La nouvelle convention sign\u00e9e le 9 novembre 2021 n\u2019est pas entr\u00e9e en vigueur selon impots.gouv.fr et ne s\u2019applique pas.. Ce document ne se substitue pas aux textes qui font foi. Analyse : Balmont Conseil, mise \u00e0 jour le 8 novembre 2026. Information g\u00e9n\u00e9rale, pas un conseil personnalis\u00e9.<\/p>\n<\/main>\n<aside class=\"side\">\n<div class=\"ctacard\"><span class=\"mono\">Vous partez en Belgique ?<\/span><h3>Faire \u00e9tudier ma retraite en Belgique\u00a0: un bilan de 30 minutes avec le cabinet.<\/h3>\n<div class=\"who\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/balmontconseil.com\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/alexis-sagnier-carre.webp\" alt=\"Alexis Sagnier\" width=\"44\" height=\"44\" loading=\"lazy\"><div><b>Alexis Sagnier<\/b><span>Conseil en gestion de patrimoine \u00b7 ORIAS n\u00b0 13003497 \u00b7 ANACOFI-CIF<\/span><\/div><\/div>\n<a class=\"btn\" href=\"https:\/\/app.balmontconseil.com\/rdv?utm_source=site&#038;utm_medium=convention&#038;utm_content=belgique-pensions-retraite-side\"><svg viewBox=\"0 0 16 16\" fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-width=\"1.5\"><rect x=\"2\" y=\"3\" width=\"12\" height=\"11\" rx=\"2\"\/><path d=\"M2 7h12M5 1.5v3M11 1.5v3\"\/><\/svg>R\u00e9server un bilan de 30 min<\/a>\n<a class=\"btn ghost\" href=\"https:\/\/wa.me\/33601773296\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><svg viewBox=\"0 0 16 16\" fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-width=\"1.5\"><path d=\"M8 14.5a6.5 6.5 0 1 0-5.6-3.2L1.5 14.5l3.3-.9A6.5 6.5 0 0 0 8 14.5Z\"\/><\/svg>\u00c9crire sur WhatsApp<\/a>\n<p class=\"trust\">Depuis 2013 \u00e0 Lyon \u00b7 Expatriation et patrimoines internationaux<\/p><\/div>\n<a class=\"diag\" href=\"\/diagnostic\/\"><div><b>Diagnostic express en 30 secondes<\/b><span>Cinq questions, la marche \u00e0 suivre pour votre situation.<\/span><\/div><i>\u2192<\/i><\/a>\n<div class=\"card\"><span class=\"mono\">D\u00e9cisions \u00b7 Belgique<\/span><div class=\"rel\"><a href=\"\/decisions\/forfait-fiscal-suisse-le-contribuable-impose-a-la-depense-n-est-resident-suisse\/\">Forfait fiscal suisse\u00a0: le contribuable impos\u00e9 \u00ab\u00a0\u00e0 la d\u00e9pense\u00a0\u00bb n&#x27;est r\u00e9sident suisse au sens de la convention que si la base forfaitaire d\u00e9passe ses revenus fran\u00e7ais et suisses, ann\u00e9e par ann\u00e9e<small>CAA Nancy, 10 juillet 2025<\/small><\/a><a href=\"\/decisions\/couple-residant-en-belgique-et-loyers-francais-l-epouse-fonctionnaire-en\/\">Couple r\u00e9sidant en Belgique et loyers fran\u00e7ais\u00a0: l&#x27;\u00e9pouse, fonctionnaire en disponibilit\u00e9 relevant d&#x27;un r\u00e9gime fran\u00e7ais, reste soumise aux pr\u00e9l\u00e8vements sociaux<small>CAA Paris, 1er avril 2022<\/small><\/a><a href=\"\/decisions\/couple-salarie-en-belgique-et-cotisant-a-la-securite-sociale-belge-decharge-des\/\">Couple salari\u00e9 en Belgique et cotisant \u00e0 la s\u00e9curit\u00e9 sociale belge\u00a0: d\u00e9charge des pr\u00e9l\u00e8vements sociaux sur les loyers de son bien fran\u00e7ais pour 2016 et 2017<small>TA Montreuil, 12 juillet 2022<\/small><\/a><\/div><\/div>\n<div class=\"card\"><span class=\"mono\">Aller plus loin<\/span><div class=\"more\"><a href=\"\/conventions-fiscales\/belgique\/\">Convention France\u2013Belgique : tous les sujets<\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/\">Toutes les conventions fiscales<\/a><a href=\"\/diagnostic\/\">Diagnostic express : o\u00f9 en est votre projet ?<\/a><\/div><\/div>\n<\/aside>\n<\/div><\/div>\n<div class=\"sticky\"><span>Vous partez en Belgique ?<\/span><a href=\"https:\/\/app.balmontconseil.com\/rdv?utm_source=site&#038;utm_medium=convention&#038;utm_content=belgique-pensions-retraite-sticky\">Bilan de 30 min<\/a><\/div><\/div><script>(function(){var r=document.getElementById('bcv');if(!r)return;function clean(){r.removeAttribute('data-bml-bg');r.removeAttribute('data-bml-t');var l=r.querySelectorAll('[data-bml-bg],[data-bml-t]');for(var i=0;i<l.length;i++){l[i].removeAttribute('data-bml-bg');l[i].removeAttribute('data-bml-t');}}clean();new MutationObserver(function(m){for(var i=0;i<m.length;i++){if(\/^data-bml-\/.test(m[i].attributeName||'')){clean();break;}}}).observe(r,{attributes:true,subtree:true,attributeFilter:['data-bml-bg','data-bml-t']});window.addEventListener('load',function(){clean();setTimeout(clean,1300);setTimeout(clean,2500);});})();<\/script>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Accueil \u203a Conventions fiscales \u203a France\u2013Belgique \u203a Article 12 \u00b7 Pensions de retraite Convention France\u2013BelgiqueConvention du 10 mars 1964, modifi\u00e9e par les avenants du 15 f\u00e9vrier 1971, du 8 f\u00e9vrier 1999, du<span class=\"excerpt-hellip\"> [\u2026]<\/span><\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"parent":22345,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"mfn-post-hide-title":"","footnotes":""},"class_list":["post-22643","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/22643","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22643"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/22643\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28064,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/22643\/revisions\/28064"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/22345"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22643"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}