{"id":22202,"date":"2026-11-08T10:44:32","date_gmt":"2026-11-08T09:44:32","guid":{"rendered":"https:\/\/balmontconseil.com\/conventions-fiscales\/portugal\/pensions-retraite\/"},"modified":"2026-11-09T00:51:08","modified_gmt":"2026-11-08T23:51:08","slug":"pensions-retraite","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/conventions-fiscales\/portugal\/pensions-retraite\/","title":{"rendered":"Retraite au Portugal\u00a0: qui impose votre pension\u00a0? L\u2019article 19 de la convention franco-portugaise"},"content":{"rendered":"<style>@import url('https:\/\/fonts.googleapis.com\/css2?family=Inter:wght@400;500;600&family=Geist+Mono:wght@500&display=swap');#Content>.content_wrapper>.mfn-page-title{display:none!important}#Subheader{display:none!important}#Content{padding-top:0!important}#Content .section_wrapper{max-width:none;padding:0}html,body{overflow-x:clip}#bcv,#bcv :where(*:not(svg,svg *)){all:revert;box-sizing:border-box}#bcv{--bg:#F6F5F1;--card:#FFFFFF;--border:#E4E2DA;--text:#111311;--muted:#5B615E;--dim:#8A908C;--lime:#C8F020;--dark:#0B1317;--limed:#E6FF2A;--dtext:#F2F5F4;--dmuted:#8FA3AD;--dborder:#2B3B45}#bcv *{box-sizing:border-box}#bcv{-webkit-text-size-adjust:100%}#bcv{margin:0;background:var(--bg);color:var(--text);font-family:Inter,system-ui,-apple-system,\"Segoe UI\",Helvetica,Arial,sans-serif;font-size:15px;line-height:1.55;-webkit-font-smoothing:antialiased}#bcv a{color:inherit}#bcv .mono{font-family:\"Geist Mono\",ui-monospace,SFMono-Regular,Menlo,monospace;font-size:10px;letter-spacing:.08em;text-transform:uppercase;font-weight:500}#bcv .hd{display:flex;align-items:center;justify-content:space-between;gap:16px;padding:18px max(20px,env(safe-area-inset-left));border-bottom:1px solid var(--border);background:var(--bg)}#bcv .hd .logo{font-weight:600;letter-spacing:.06em;text-decoration:none;font-size:17px}#bcv .hd nav{display:flex;gap:22px;font-size:14px}#bcv .hd nav a{text-decoration:none;color:var(--text)}#bcv .hd .cta{background:var(--lime);color:var(--dark);text-decoration:none;font-weight:600;font-size:14px;padding:10px 18px;border-radius:999px;white-space:nowrap}#bcv .wrap{max-width:1200px;margin:0 auto;padding:28px 20px 60px}#bcv .crumbs{font-size:13px;color:var(--muted);margin:0 0 28px}#bcv .crumbs a{color:var(--muted);text-decoration:none}#bcv .crumbs a:hover{text-decoration:underline}#bcv .grid{display:grid;grid-template-columns:minmax(0,1fr) 360px;gap:60px;align-items:start}#bcv .main{min-width:0;max-width:720px}#bcv .meta{display:flex;flex-wrap:wrap;align-items:center;gap:12px;margin:0 0 18px}#bcv .pill{display:inline-block;background:var(--dark);color:var(--limed);padding:6px 10px;border-radius:4px}#bcv .metaline{font-family:\"Geist Mono\",ui-monospace,Menlo,monospace;font-size:11px;letter-spacing:.02em;color:var(--muted)}#bcv h1{font-size:44px;line-height:1.1;letter-spacing:-.025em;font-weight:600;margin:0 0 16px;text-wrap:balance}#bcv .lead{font-size:18px;line-height:1.5;color:var(--muted);margin:0 0 18px}#bcv .tags{display:flex;flex-wrap:wrap;gap:8px;margin:0 0 28px}#bcv .tag{font-size:12px;font-weight:500;background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:999px;padding:6px 12px;text-decoration:none}#bcv .card{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:14px;padding:20px 22px}#bcv .bref{margin:0 0 32px}#bcv .bref .mono{color:var(--muted);display:block;margin-bottom:14px}#bcv .bref ul{list-style:none;margin:0;padding:0;display:grid;gap:14px}#bcv .bref li{display:flex;gap:12px;align-items:flex-start;font-size:15px;line-height:1.5}#bcv .bref li::before{content:\"\u2713\";flex:0 0 20px;width:20px;height:20px;border-radius:50%;background:var(--lime);color:var(--dark);font-size:11px;font-weight:700;display:inline-flex;align-items:center;justify-content:center;margin-top:2px}#bcv h2{font-size:22px;line-height:1.25;letter-spacing:-.015em;font-weight:600;margin:28px 0 10px}#bcv .main p{margin:0 0 14px;font-size:16px;line-height:1.6}#bcv .dark{background:var(--dark);color:var(--dtext);border-radius:16px;padding:26px 24px;margin:30px 0 34px}#bcv .dark .mono{color:var(--limed);display:block;margin-bottom:14px}#bcv .dark p{color:var(--dtext);font-size:16px;line-height:1.6;margin:0 0 18px}#bcv .btn{display:inline-flex;align-items:center;gap:8px;background:var(--limed);color:var(--dark);font-weight:600;font-size:15px;padding:13px 22px;border-radius:999px;text-decoration:none;line-height:1}#bcv .btn svg{width:16px;height:16px}#bcv .btn.ghost{background:transparent;color:var(--dtext);border:1px solid var(--dborder)}#bcv .dark .note{font-size:12px;color:var(--dmuted);margin-left:14px}#bcv .textes{display:grid;grid-template-columns:1fr 1fr;gap:12px;margin:0 0 34px}#bcv .textes .t{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:10px;padding:14px 16px}#bcv .textes .t b{display:block;font-weight:500;font-size:14px;margin-bottom:4px}#bcv .textes .t span{font-size:13px;color:var(--muted);line-height:1.45}#bcv .quote{display:flex;gap:14px;background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:10px;padding:16px 16px 16px 0;margin:0 0 12px;font-size:14px;line-height:1.55}#bcv .quote::before{content:\"\";flex:0 0 3px;background:var(--lime);border-radius:0 2px 2px 0}#bcv details{margin:20px 0 24px;background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:10px}#bcv summary{cursor:pointer;padding:16px;font-weight:500;font-size:14px;list-style:none;display:flex;justify-content:space-between;align-items:center}#bcv summary::-webkit-details-marker{display:none}#bcv summary::after{content:\"\u2304\";color:var(--muted);font-size:16px}#bcv details[open] summary::after{content:\"\u2303\"}#bcv pre.texte{white-space:pre-wrap;font-family:inherit;font-size:14px;line-height:1.55;padding:0 16px 16px;margin:0;max-height:70vh;overflow:auto;color:var(--text)}#bcv .source{font-size:11px;line-height:1.5;color:var(--dim);margin:12px 0 0}#bcv .side{display:grid;gap:16px;position:sticky;top:20px}#bcv .side .ctacard{background:var(--dark);color:var(--dtext);border-radius:16px;padding:24px 22px}#bcv .side .ctacard .mono{color:var(--limed);display:block;margin-bottom:12px}#bcv .side .ctacard h3{font-size:18px;line-height:1.3;letter-spacing:-.01em;font-weight:600;margin:0 0 16px}#bcv .who{display:flex;gap:12px;align-items:center;margin:0 0 16px}#bcv .who img{width:44px;height:44px;border-radius:50%;object-fit:cover;background:#1C2B35}#bcv .who b{display:block;font-weight:500;font-size:14px}#bcv .who span{font-size:12px;line-height:1.4;color:var(--dmuted)}#bcv .side .btn{display:flex;justify-content:center;margin-bottom:10px}#bcv .side .trust{font-size:12px;line-height:1.4;color:var(--dmuted);margin:14px 0 0}#bcv .side .diag{display:flex;align-items:center;gap:12px;background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:12px;padding:14px 16px;text-decoration:none}#bcv .side .diag b{display:block;font-weight:500;font-size:14px}#bcv .side .diag span{font-size:12px;color:var(--muted);line-height:1.4}#bcv .side .diag i{margin-left:auto;font-style:normal;color:var(--muted)}#bcv .side .card .mono{color:var(--muted);display:block;margin-bottom:12px}#bcv .side .rel{display:grid;gap:14px}#bcv .side .rel a{text-decoration:none;font-weight:500;font-size:14px;line-height:1.4;display:block}#bcv .side .rel small{display:block;font-size:12px;color:var(--muted);font-weight:400;margin-top:2px}#bcv .side .more{display:grid;gap:10px}#bcv .side .more a{font-size:14px;line-height:1.4;text-decoration:none}#bcv .brouillon{background:#FFF4CC;border:1px solid #EAD27A;padding:10px 14px;border-radius:8px;font-size:13px;margin:0 0 20px}#bcv footer{font-size:12px;color:var(--muted);text-align:center;padding:24px 20px;border-top:1px solid var(--border)}#bcv footer a{color:var(--muted)}#bcv .list{display:grid;gap:12px;margin:24px 0 0;padding:0;list-style:none}#bcv .list li{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:12px;padding:16px 18px}#bcv .list a{text-decoration:none;font-weight:500;font-size:16px;line-height:1.35}#bcv .list small{display:block;color:var(--muted);font-size:12px;margin-top:6px}#bcv .list p{font-size:14px;color:var(--muted);margin:8px 0 0}@media(max-width:980px){#bcv .grid{grid-template-columns:1fr;gap:28px}#bcv .side{position:static}#bcv .hd nav{display:none}#bcv h1{font-size:34px}}@media(max-width:600px){#bcv .wrap{padding:16px 20px 40px}#bcv h1{font-size:28px;letter-spacing:-.02em}#bcv .lead{font-size:16px}#bcv .textes{grid-template-columns:1fr}#bcv .dark{padding:22px 20px}#bcv .dark .note{display:block;margin:10px 0 0}#bcv .hd .cta{display:none}#bcv .card{padding:18px}#bcv .side .ctacard{padding:22px 20px}}#bcv .main p.source{font-size:11px;line-height:1.5;color:var(--dim)}#bcv .cover{position:relative;border-radius:16px;overflow:hidden;margin:6px 0 6px;aspect-ratio:776\/300;background:var(--dark)}#bcv .cover img{width:100%;height:100%;object-fit:cover;display:block}#bcv .cover::after{content:\"\";position:absolute;inset:0;background:linear-gradient(180deg,rgba(11,19,23,0) 35%,rgba(11,19,23,.78))}#bcv .cover .cap{position:absolute;left:24px;bottom:22px;z-index:1;display:grid;gap:8px;justify-items:start}#bcv .cover .chip{background:var(--lime);color:var(--dark);border-radius:999px;padding:5px 10px}#bcv .cover b{color:#fff;font-size:20px;font-weight:600}#bcv .cover.typo{aspect-ratio:auto;display:flex;align-items:center;justify-content:space-between;gap:24px;padding:28px 28px;background:radial-gradient(120% 140% at 100% 0%,#1C2B35 0%,var(--dark) 60%)}#bcv .cover.typo .facts{display:flex;gap:22px;flex-wrap:wrap;margin-top:6px}#bcv .cover.typo .facts span{font-size:13px;color:var(--dmuted)}#bcv .cover.typo .facts b{display:block;font-size:14px;color:#fff;font-weight:500}#bcv .cover.typo::after{display:none}#bcv .cover.typo .big{flex:0 0 auto;font-size:96px;line-height:.9;font-weight:600;letter-spacing:-.04em;color:var(--limed)}#bcv .cover.typo .big small{display:block;font-family:\"Geist Mono\",monospace;font-size:11px;letter-spacing:.08em;color:var(--dmuted);text-transform:uppercase;margin-bottom:6px}#bcv .cover.typo .cap{position:static}#bcv .main p.credit,#bcv .credit{font-size:11px;color:var(--dim);margin:0 0 26px}#bcv .qt{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:14px;overflow:hidden;margin:0 0 10px}#bcv .qt .r{display:grid;grid-template-columns:minmax(0,1fr) 220px 120px;gap:16px;align-items:center;padding:14px 20px;border-top:1px solid #EFEEE9;font-size:15px;line-height:1.45}#bcv .qt .r.h{background:#EFEEE9;border-top:0;color:var(--muted);padding:12px 20px;font-size:10px}#bcv .qt .etat{justify-self:start;font-size:13px;font-weight:500;border-radius:999px;padding:6px 12px;background:var(--lime);color:var(--dark);line-height:1.3}#bcv .qt .etat.fr{background:var(--dark);color:var(--limed)}#bcv .qt .ref{font-family:\"Geist Mono\",ui-monospace,Menlo,monospace;font-size:12px;color:var(--muted)}#bcv .main p.note2,#bcv .note2{font-size:13px;color:var(--muted);line-height:1.5;margin:0 0 30px}#bcv .cit{display:flex;gap:14px;background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:12px;padding:16px 18px 16px 0;margin:0 0 12px}#bcv .cit::before{content:\"\";flex:0 0 3px;background:var(--lime);border-radius:0 2px 2px 0}#bcv .cit .mono{color:var(--muted);display:block;margin-bottom:8px}#bcv .cit p{margin:0!important;font-size:15px!important;line-height:1.6!important}#bcv .steps{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:14px;padding:6px 20px;margin:0 0 30px;list-style:none}#bcv .steps li{display:flex;gap:16px;align-items:center;padding:14px 0;border-top:1px solid #EFEEE9}#bcv .steps li:first-child{border-top:0}#bcv .steps .n{flex:0 0 32px;height:32px;border-radius:50%;background:#EFEEE9;display:flex;align-items:center;justify-content:center;font-family:\"Geist Mono\",monospace;font-size:13px}#bcv .steps li:first-child .n{background:var(--dark);color:var(--limed)}#bcv .steps b{display:block;font-weight:500;font-size:15px}#bcv .steps span{font-size:14px;color:var(--muted);line-height:1.45}#bcv .decs{display:grid;grid-template-columns:repeat(3,minmax(0,1fr));gap:12px;margin:0 0 12px}#bcv .dec{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:12px;padding:16px;text-decoration:none;display:flex;flex-direction:column;gap:10px}#bcv .dec .h{display:flex;gap:8px;align-items:center;flex-wrap:wrap}#bcv .dec .h .pill{padding:3px 7px;border-radius:5px}#bcv .dec .h small{font-family:\"Geist Mono\",monospace;font-size:11px;color:var(--muted)}#bcv .dec p{margin:0!important;font-size:14px!important;line-height:1.5!important}#bcv .dec i{font-style:normal;font-weight:500;font-size:13px;margin-top:auto}#bcv .lnk{display:inline-block;font-weight:500;text-decoration:none;margin:4px 0 30px}#bcv .cv{margin:0 0 34px}#bcv .cv h3{font-size:19px;line-height:1.35;font-weight:600;margin:0 0 16px}#bcv .yn{display:flex;gap:10px;margin:0 0 14px}#bcv .yn a,#bcv .yn button{font:inherit;font-weight:500;font-size:15px;border-radius:999px;padding:12px 28px;cursor:pointer;text-decoration:none;border:1px solid var(--text);background:#fff;color:var(--text)}#bcv .yn a.oui{background:var(--limed);border-color:var(--limed);color:var(--dark)}#bcv .cv .non{display:none;flex-wrap:wrap;gap:8px}#bcv .cv.open .non{display:flex}#bcv .cv .non a{font-size:13px;background:var(--bg);border:1px solid var(--border);border-radius:999px;padding:6px 12px;text-decoration:none}#bcv .agrid{display:grid;grid-template-columns:repeat(3,minmax(0,1fr));gap:10px;margin:0 0 34px}#bcv .agrid a{background:var(--card);border:1px solid var(--border);border-radius:10px;padding:12px 14px;text-decoration:none;display:grid;gap:2px}#bcv .agrid a small{font-family:\"Geist Mono\",monospace;font-size:11px;color:var(--muted)}#bcv .agrid a b{font-weight:500;font-size:14px}#bcv .agrid a.cur{background:var(--dark);border-color:var(--dark)}#bcv .agrid a.cur small{color:var(--limed)}#bcv .agrid a.cur b{color:#fff}#bcv .faq details{margin:0 0 10px}#bcv .faq details p{padding:0 16px 16px;margin:0!important;font-size:15px!important;color:var(--muted)}#bcv .sticky{display:none}#bcv .hub .list li{display:flex;justify-content:space-between;gap:16px;align-items:center}@media(max-width:980px){#bcv .decs{grid-template-columns:1fr}#bcv .qt .r{grid-template-columns:minmax(0,1fr) auto;}#bcv .qt .r .ref{grid-column:2}#bcv .qt .r.h span:nth-child(3){display:none}}@media(max-width:600px){#bcv .qt .r{grid-template-columns:1fr;gap:8px}#bcv .qt .r.h{display:none}#bcv .qt .r .ref{grid-column:auto}#bcv .agrid{grid-template-columns:1fr 1fr}#bcv .cover{aspect-ratio:350\/200}#bcv .cover.typo .big{font-size:96px}#bcv .sticky{display:flex;position:fixed;left:0;right:0;bottom:0;z-index:10;background:var(--dark);color:#fff;padding:12px max(20px,env(safe-area-inset-left)) calc(12px + env(safe-area-inset-bottom));justify-content:space-between;align-items:center;gap:10px;font-weight:500;font-size:14px}#bcv .sticky a{background:var(--limed);color:var(--dark);text-decoration:none;border-radius:999px;padding:10px 16px;font-size:13px}#bcv{padding-bottom:64px}}#bcv{display:block;width:100vw;max-width:100vw;margin-left:calc(50% - 50vw);margin-right:calc(50% - 50vw);-webkit-text-fill-color:currentColor;text-align:left;padding-top:100px}@media(max-width:1239px){#bcv{padding-top:84px}}#bcv :where(*){-webkit-text-fill-color:currentColor}#bcv .btn.ghost{color:var(--dtext)!important;-webkit-text-fill-color:var(--dtext)!important}<\/style><script type=\"application\/ld+json\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@type\":\"FAQPage\",\"mainEntity\":[{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Une pension de fonctionnaire est-elle impos\u00e9e au Portugal ?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"En principe non : elle reste imposable en France. Elle n\u2019est imposable qu\u2019au Portugal si le retrait\u00e9 y r\u00e9side et a la nationalit\u00e9 portugaise (article 20, paragraphe 2).\"}},{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Que se passe-t-il si la France et le Portugal me consid\u00e8rent tous deux comme r\u00e9sident ?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"L\u2019article 4, paragraphe 2, d\u00e9partage : foyer d\u2019habitation permanent, puis centre des int\u00e9r\u00eats vitaux, s\u00e9jour habituel, nationalit\u00e9 et, \u00e0 d\u00e9faut, accord entre les deux administrations.\"}},{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Une pension priv\u00e9e peut-elle \u00eatre impos\u00e9e dans les deux pays ?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"Non au regard de l\u2019article 19 : elle n\u2019est imposable que dans l\u2019\u00c9tat de r\u00e9sidence du retrait\u00e9. Tout d\u00e9pend donc de l\u2019\u00c9tat dont il est r\u00e9sident au sens de la convention.\"}}]}<\/script><div id=\"bcv\" class=\"final\"><div class=\"wrap\">\n<div class=\"crumbs\"><a href=\"\/\">Accueil<\/a> \u203a <a href=\"\/conventions-fiscales\/\">Conventions fiscales<\/a> \u203a <a href=\"\/conventions-fiscales\/portugal\/\">France\u2013Portugal<\/a> \u203a Article 19 \u00b7 Pensions de retraite<\/div>\n<div class=\"grid\"><main class=\"main\">\n<div class=\"meta\"><span class=\"pill mono\">Convention France\u2013Portugal<\/span><span class=\"metaline\">Convention du 14 janvier 1971, modifi\u00e9e par l\u2019avenant du 25 ao\u00fbt 2016 et par la Convention multilat\u00e9rale sign\u00e9e le 7 juin 2017<\/span><\/div>\n<h1>Retraite au Portugal\u00a0: qui impose votre pension\u00a0? L\u2019article 19 de la convention franco-portugaise<\/h1>\n<p class=\"lead\">Une pension vers\u00e9e au titre d\u2019un ancien emploi dans le priv\u00e9 n\u2019est imposable que dans l\u2019\u00c9tat o\u00f9 r\u00e9side le retrait\u00e9. Les pensions publiques suivent une autre r\u00e8gle. Tout repose donc sur une question pr\u00e9alable\u00a0: \u00eates-vous r\u00e9sident du Portugal au sens de la convention\u00a0?<\/p>\n<div class=\"tags\"><a class=\"tag\" href=\"\/conventions-fiscales\/portugal\/residence-fiscale\/\">R\u00e9sidence fiscale<\/a><a class=\"tag\" href=\"\/conventions-fiscales\/portugal\/fonction-publique\/\">Fonction publique<\/a><a class=\"tag\" href=\"\/conventions-fiscales\/portugal\/revenus-immobiliers\/\">Revenus immobiliers<\/a><a class=\"tag\" href=\"\/conventions-fiscales\/portugal\/plus-values\/\">Plus-values<\/a><\/div>\n<div class=\"cover\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/balmontconseil.com\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/convention-portugal.webp\" alt=\"Lisbonne, Portugal\" loading=\"eager\"><div class=\"cap\"><span class=\"chip mono\">Article 19 \u00b7 Pensions de retraite<\/span><b>Lisbonne, Portugal<\/b><\/div><\/div><div style=\"height:26px\"><\/div>\n<div class=\"card bref\"><span class=\"mono\">En bref<\/span><ul><li>Une pension vers\u00e9e au titre d\u2019un emploi ant\u00e9rieur dans le priv\u00e9 n\u2019est imposable que dans l\u2019\u00c9tat o\u00f9 r\u00e9side le retrait\u00e9 (article 19).<\/li><li>Une pension publique (\u00c9tat, collectivit\u00e9, personne morale de droit public) reste imposable en France, sauf si le retrait\u00e9 r\u00e9side au Portugal et en a la nationalit\u00e9 (article 20, paragraphe 2).<\/li><li>L\u2019article 19 suppose d\u2019\u00eatre r\u00e9sident du Portugal au sens de l\u2019article 4\u00a0: foyer d\u2019habitation permanent, puis centre des int\u00e9r\u00eats vitaux, s\u00e9jour habituel et nationalit\u00e9.<\/li><\/ul><\/div>\n<h2>Qui impose votre pension\u00a0?<\/h2><div class=\"qt\"><div class=\"r h mono\"><span>Votre situation<\/span><span>Qui impose<\/span><span>Texte<\/span><\/div><div class=\"r\"><span>Retrait\u00e9 du priv\u00e9, r\u00e9sident du Portugal<\/span><span class=\"etat \">Portugal seulement<\/span><span class=\"ref\">Art. 19<\/span><\/div><div class=\"r\"><span>Ancien agent public fran\u00e7ais, r\u00e9sident du Portugal<\/span><span class=\"etat fr\">France seulement<\/span><span class=\"ref\">Art. 20 \u00a7 2<\/span><\/div><div class=\"r\"><span>Ancien agent public, r\u00e9sident du Portugal et de nationalit\u00e9 portugaise<\/span><span class=\"etat \">Portugal seulement<\/span><span class=\"ref\">Art. 20 \u00a7 2<\/span><\/div><div class=\"r\"><span>Retrait\u00e9 rest\u00e9 r\u00e9sident de France au sens de l\u2019article 4<\/span><span class=\"etat fr\">France<\/span><span class=\"ref\">Art. 4 et 19<\/span><\/div><\/div><p class=\"note2\">Les pensions li\u00e9es \u00e0 une activit\u00e9 d\u2019entreprise exerc\u00e9e par une personne publique suivent la r\u00e8gle de l\u2019article 19 (article 20, paragraphe 3).<\/p>\n<h2>Le texte de la convention<\/h2><div class=\"cit\"><div><span class=\"mono\">Article 19<\/span><p>\u00ab Sous r\u00e9serve des dispositions du paragraphe 1 de l\u2019article 20, les pensions et autres r\u00e9mun\u00e9rations similaires, vers\u00e9es \u00e0 un r\u00e9sident d\u2019un Etat contractant au titre d\u2019un emploi ant\u00e9rieur, ne sont imposables que dans cet Etat. \u00bb<\/p><\/div><\/div><div class=\"cit\"><div><span class=\"mono\">Article 20, paragraphe 2<\/span><p>\u00ab Les pensions et autres r\u00e9mun\u00e9rations similaires pay\u00e9es par un Etat contractant ou l\u2019une de ses subdivisions politiques ou administratives ou collectivit\u00e9s locales ou territoriales ou par une de leurs personnes morales de droit public, soit directement, soit par pr\u00e9l\u00e8vement sur des fonds qu\u2019ils ont constitu\u00e9s, \u00e0 une personne physique au titre de services rendus \u00e0 cet Etat, subdivision, collectivit\u00e9 ou personne morale ne sont imposables que dans cet Etat. Toutefois, ces pensions et autres r\u00e9mun\u00e9rations similaires ne sont imposables que dans l\u2019autre Etat contractant si la personne physique est un r\u00e9sident de cet Etat et en poss\u00e8de la nationalit\u00e9. \u00bb<\/p><\/div><\/div><p class=\"note2\">Article 20 r\u00e9dig\u00e9 par l\u2019article 3 de l\u2019avenant du 25 ao\u00fbt 2016. Texte publi\u00e9 par impots.gouv.fr.<\/p>\n<h2>Le vrai sujet\u00a0: \u00eatre r\u00e9sident du Portugal<\/h2><p>L\u2019article 19 ne joue qu\u2019une fois la r\u00e9sidence \u00e9tablie. Si la France vous consid\u00e8re aussi comme r\u00e9sident, la convention d\u00e9partage dans cet ordre (article 4, paragraphe 2)\u00a0:<\/p><ol class=\"steps\"><li><span class=\"n\">1<\/span><div><b>Foyer d\u2019habitation permanent<\/b><span>O\u00f9 disposez-vous d\u2019un logement permanent\u00a0?<\/span><\/div><\/li><li><span class=\"n\">2<\/span><div><b>Centre des int\u00e9r\u00eats vitaux<\/b><span>Foyer des deux c\u00f4t\u00e9s\u00a0: o\u00f9 sont vos liens personnels et \u00e9conomiques les plus \u00e9troits\u00a0?<\/span><\/div><\/li><li><span class=\"n\">3<\/span><div><b>S\u00e9jour habituel<\/b><span>Toujours ind\u00e9cis\u00a0: o\u00f9 s\u00e9journez-vous de fa\u00e7on habituelle\u00a0?<\/span><\/div><\/li><li><span class=\"n\">4<\/span><div><b>Nationalit\u00e9<\/b><span>Sinon, l\u2019\u00c9tat dont vous avez la nationalit\u00e9.<\/span><\/div><\/li><li><span class=\"n\">5<\/span><div><b>Accord des deux administrations<\/b><span>En dernier recours, les autorit\u00e9s comp\u00e9tentes tranchent d\u2019un commun accord.<\/span><\/div><\/li><\/ol>\n<h2>Ce qu\u2019ont jug\u00e9 les tribunaux<\/h2><div class=\"decs\"><a class=\"dec\" href=\"\/decisions\/couple-proprietaire-d-une-maison-a-cascais-mais-vivant-de-revenus-fonciers-et\/\"><div class=\"h\"><span class=\"pill mono\">TA Dijon<\/span><small>15 d\u00e9cembre 2022<\/small><\/div><p>Couple propri\u00e9taire d&#x27;une maison \u00e0 Cascais mais vivant de revenus fonciers et de salaires fran\u00e7ais\u00a0: r\u00e9sident de France au sens de la convention franco-portugaise, y compris pour ses pensions<\/p><i>Lire la d\u00e9cision \u2192<\/i><\/a><a class=\"dec\" href=\"\/decisions\/indemnite-de-depart-en-retraite-de-217-518-percue-l-annee-du-depart-au-portugal\/\"><div class=\"h\"><span class=\"pill mono\">TA Montreuil<\/span><small>14 mars 2023<\/small><\/div><p>Indemnit\u00e9 de d\u00e9part en retraite de 217\u00a0518\u00a0\u20ac per\u00e7ue l&#x27;ann\u00e9e du d\u00e9part au Portugal\u00a0: pas d&#x27;\u00e9talement sur les ann\u00e9es suivantes au titre de l&#x27;article 163 A<\/p><i>Lire la d\u00e9cision \u2192<\/i><\/a><a class=\"dec\" href=\"\/decisions\/retraites-proprietaires-au-portugal-mais-locataires-en-france-et-payes-en\/\"><div class=\"h\"><span class=\"pill mono\">TA Pau<\/span><small>30 novembre 2023<\/small><\/div><p>Retrait\u00e9s propri\u00e9taires au Portugal mais locataires en France et pay\u00e9s en France\u00a0: la nationalit\u00e9 fran\u00e7aise d\u00e9partage les deux r\u00e9sidences et leurs pensions priv\u00e9es restent imposables en France<\/p><i>Lire la d\u00e9cision \u2192<\/i><\/a><\/div><a class=\"lnk\" href=\"\/conventions-fiscales\/portugal\/#decisions\">Voir les 24 d\u00e9cisions qui concernent le Portugal \u2192<\/a>\n<div class=\"dark\"><span class=\"mono\">Ce que cela change pour vous<\/span><p>Un certificat de r\u00e9sidence ou un statut fiscal obtenu au Portugal ne suffit pas \u00e0 lui seul\u00a0: dans les affaires jug\u00e9es, les retrait\u00e9s sont rest\u00e9s imposables en France parce que leur logement, leurs revenus ou leur famille y \u00e9taient rest\u00e9s. La r\u00e9sidence portugaise se construit et se documente avant le d\u00e9part, puis l\u2019article 19 s\u2019applique \u00e0 la pension.<\/p><a class=\"btn\" href=\"https:\/\/app.balmontconseil.com\/rdv?utm_source=site&#038;utm_medium=convention&#038;utm_content=portugal-pensions-retraite-portee\"><svg viewBox=\"0 0 16 16\" fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-width=\"1.5\"><rect x=\"2\" y=\"3\" width=\"12\" height=\"11\" rx=\"2\"\/><path d=\"M2 7h12M5 1.5v3M11 1.5v3\"\/><\/svg>Faire v\u00e9rifier ma r\u00e9sidence avant le d\u00e9part<\/a><span class=\"note\">Visio \u00b7 30 min \u00b7 sans engagement<\/span><\/div>\n<div class=\"card cv\" id=\"cv\"><span class=\"mono\" style=\"color:var(--muted);display:block;margin-bottom:12px\">Cela vous concerne ?<\/span><h3>Vous touchez une pension fran\u00e7aise et vous pr\u00e9parez votre installation au Portugal\u00a0?<\/h3><div class=\"yn\"><a class=\"oui\" href=\"https:\/\/app.balmontconseil.com\/rdv?utm_source=site&#038;utm_medium=convention&#038;utm_content=portugal-pensions-retraite-oui\">Oui<\/a><button type=\"button\" onclick=\"document.getElementById('cv').classList.add('open')\">Non<\/button><\/div><div class=\"non\"><a href=\"\/conventions-fiscales\/portugal\/residence-fiscale\/\">R\u00e9sidence fiscale<\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/portugal\/fonction-publique\/\">Fonction publique<\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/portugal\/revenus-immobiliers\/\">Revenus immobiliers<\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/portugal\/plus-values\/\">Plus-values<\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/portugal\/\">Convention France\u2013Portugal : tous les sujets<\/a><a href=\"\/decisions\/\">Jurisprudence fiscale internationale<\/a><\/div><\/div>\n<h2>Les autres sujets de la convention<\/h2><div class=\"agrid\"><a href=\"\/conventions-fiscales\/portugal\/residence-fiscale\/\"><small>Art. 4<\/small><b>R\u00e9sidence fiscale<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/portugal\/pensions-retraite\/\" class=\"cur\"><small>Art. 19<\/small><b>Pensions de retraite<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/portugal\/fonction-publique\/\"><small>Art. 20<\/small><b>Fonction publique<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/portugal\/revenus-immobiliers\/\"><small>Art. 6<\/small><b>Revenus immobiliers<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/portugal\/plus-values\/\"><small>Art. 14<\/small><b>Plus-values<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/portugal\/dividendes\/\"><small>Art. 11<\/small><b>Dividendes<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/portugal\/interets\/\"><small>Art. 12<\/small><b>Int\u00e9r\u00eats<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/portugal\/salaires\/\"><small>Art. 16<\/small><b>Salaires<\/b><\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/portugal\/double-imposition\/\"><small>Art. 24<\/small><b>Double imposition<\/b><\/a><\/div>\n<div class=\"card bm-bofip\" style=\"margin:28px 0\"><span class=\"mono\" style=\"display:block;margin-bottom:12px\">Ce qu\u2019en dit l\u2019administration (BOFiP)<\/span><div style=\"display:flex;flex-wrap:wrap;gap:8px\"><a class=\"tag\" href=\"\/bofip-international\/boi-int-dg-20-20-50\/\">BOI-INT-DG-20-20-50 \u00b7 Pensions et conventions fiscales<\/a><\/div><\/div><h2>Questions fr\u00e9quentes<\/h2><div class=\"faq\"><details open><summary>Une pension de fonctionnaire est-elle impos\u00e9e au Portugal\u00a0?<\/summary><p>En principe non\u00a0: elle reste imposable en France. Elle n\u2019est imposable qu\u2019au Portugal si le retrait\u00e9 y r\u00e9side et a la nationalit\u00e9 portugaise (article 20, paragraphe 2).<\/p><\/details><details><summary>Que se passe-t-il si la France et le Portugal me consid\u00e8rent tous deux comme r\u00e9sident\u00a0?<\/summary><p>L\u2019article 4, paragraphe 2, d\u00e9partage\u00a0: foyer d\u2019habitation permanent, puis centre des int\u00e9r\u00eats vitaux, s\u00e9jour habituel, nationalit\u00e9 et, \u00e0 d\u00e9faut, accord entre les deux administrations.<\/p><\/details><details><summary>Une pension priv\u00e9e peut-elle \u00eatre impos\u00e9e dans les deux pays\u00a0?<\/summary><p>Non au regard de l\u2019article 19\u00a0: elle n\u2019est imposable que dans l\u2019\u00c9tat de r\u00e9sidence du retrait\u00e9. Tout d\u00e9pend donc de l\u2019\u00c9tat dont il est r\u00e9sident au sens de la convention.<\/p><\/details><\/div>\n<p class=\"source\">Source : Convention du 14 janvier 1971, modifi\u00e9e par l\u2019avenant du 25 ao\u00fbt 2016 et par la Convention multilat\u00e9rale sign\u00e9e le 7 juin 2017 \u2014 Version consolid\u00e9e de la convention avec le Portugal modifi\u00e9e par la convention multilat\u00e9rale &#8211; Imp\u00f4ts sur le revenu (impots.gouv.fr). Statut : En vigueur. Ce document ne se substitue pas aux textes qui font foi. Analyse : Balmont Conseil, mise \u00e0 jour le 8 novembre 2026. Information g\u00e9n\u00e9rale, pas un conseil personnalis\u00e9.<\/p>\n<\/main>\n<aside class=\"side\">\n<div class=\"ctacard\"><span class=\"mono\">Vous partez au Portugal ?<\/span><h3>Faire v\u00e9rifier ma r\u00e9sidence avant le d\u00e9part\u00a0: un bilan de 30 minutes avec le cabinet.<\/h3>\n<div class=\"who\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/balmontconseil.com\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/alexis-sagnier-carre.webp\" alt=\"Alexis Sagnier\" width=\"44\" height=\"44\" loading=\"lazy\"><div><b>Alexis Sagnier<\/b><span>Conseil en gestion de patrimoine \u00b7 ORIAS n\u00b0 13003497 \u00b7 ANACOFI-CIF<\/span><\/div><\/div>\n<a class=\"btn\" href=\"https:\/\/app.balmontconseil.com\/rdv?utm_source=site&#038;utm_medium=convention&#038;utm_content=portugal-pensions-retraite-side\"><svg viewBox=\"0 0 16 16\" fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-width=\"1.5\"><rect x=\"2\" y=\"3\" width=\"12\" height=\"11\" rx=\"2\"\/><path d=\"M2 7h12M5 1.5v3M11 1.5v3\"\/><\/svg>R\u00e9server un bilan de 30 min<\/a>\n<a class=\"btn ghost\" href=\"https:\/\/wa.me\/33601773296\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><svg viewBox=\"0 0 16 16\" fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-width=\"1.5\"><path d=\"M8 14.5a6.5 6.5 0 1 0-5.6-3.2L1.5 14.5l3.3-.9A6.5 6.5 0 0 0 8 14.5Z\"\/><\/svg>\u00c9crire sur WhatsApp<\/a>\n<p class=\"trust\">Depuis 2013 \u00e0 Lyon \u00b7 Expatriation et patrimoines internationaux<\/p><\/div>\n<a class=\"diag\" href=\"\/diagnostic\/\"><div><b>Diagnostic express en 30 secondes<\/b><span>Cinq questions, la marche \u00e0 suivre pour votre situation.<\/span><\/div><i>\u2192<\/i><\/a>\n<div class=\"card\"><span class=\"mono\">D\u00e9cisions \u00b7 Portugal<\/span><div class=\"rel\"><a href=\"\/decisions\/retraite-installe-au-portugal-avec-le-statut-de-resident-non-habituel-il-reste\/\">Retrait\u00e9 install\u00e9 au Portugal avec le statut de r\u00e9sident non habituel\u00a0: il reste r\u00e9sident fran\u00e7ais, faute d&#x27;avoir \u00e9t\u00e9 impos\u00e9 au Portugal et ses revenus restant en France<small>CAA Bordeaux, 5 mars 2024<\/small><\/a><a href=\"\/decisions\/salarie-se-disant-resident-portugais-mais-impose-en-commun-avec-son-epouse-en\/\">Salari\u00e9 se disant r\u00e9sident portugais mais impos\u00e9 en commun avec son \u00e9pouse en France\u00a0: la CSG et la CRDS sur une plus-value de 2 350 000 \u20ac sont maintenues<small>TA Pau, 17 novembre 2022<\/small><\/a><a href=\"\/decisions\/maison-louee-au-portugal-et-128-jours-de-presence-en-france-le-consultant\/\">Maison lou\u00e9e au Portugal et 128 jours de pr\u00e9sence en France\u00a0: le consultant salari\u00e9 et associ\u00e9 d&#x27;une soci\u00e9t\u00e9 fran\u00e7aise reste imposable en France<small>CAA Douai, 30 mars 2023<\/small><\/a><\/div><\/div>\n<div class=\"card\"><span class=\"mono\">Aller plus loin<\/span><div class=\"more\"><a href=\"\/conventions-fiscales\/portugal\/\">Convention France\u2013Portugal : tous les sujets<\/a><a href=\"\/conventions-fiscales\/\">Toutes les conventions fiscales<\/a><a href=\"\/diagnostic\/\">Diagnostic express : o\u00f9 en est votre projet ?<\/a><\/div><\/div>\n<\/aside>\n<\/div><\/div>\n<div class=\"sticky\"><span>Vous partez au Portugal ?<\/span><a href=\"https:\/\/app.balmontconseil.com\/rdv?utm_source=site&#038;utm_medium=convention&#038;utm_content=portugal-pensions-retraite-sticky\">Bilan de 30 min<\/a><\/div><\/div><script>(function(){var r=document.getElementById('bcv');if(!r)return;function clean(){r.removeAttribute('data-bml-bg');r.removeAttribute('data-bml-t');var l=r.querySelectorAll('[data-bml-bg],[data-bml-t]');for(var i=0;i<l.length;i++){l[i].removeAttribute('data-bml-bg');l[i].removeAttribute('data-bml-t');}}clean();new MutationObserver(function(m){for(var i=0;i<m.length;i++){if(\/^data-bml-\/.test(m[i].attributeName||'')){clean();break;}}}).observe(r,{attributes:true,subtree:true,attributeFilter:['data-bml-bg','data-bml-t']});window.addEventListener('load',function(){clean();setTimeout(clean,1300);setTimeout(clean,2500);});})();<\/script>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Accueil \u203a Conventions fiscales \u203a France\u2013Portugal \u203a Article 19 \u00b7 Pensions de retraite Convention France\u2013PortugalConvention du 14 janvier 1971, modifi\u00e9e par l\u2019avenant du 25 ao\u00fbt 2016 et par la Convention multilat\u00e9rale sign\u00e9e<span class=\"excerpt-hellip\"> [\u2026]<\/span><\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"parent":22200,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"mfn-post-hide-title":"","footnotes":""},"class_list":["post-22202","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/22202","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22202"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/22202\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":29243,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/22202\/revisions\/29243"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/22200"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/balmontconseil.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22202"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}